Με την έναρξη της ελαιοκομιδής, τα ελαιοτριβεία στη Χαλκιδική έχουν γεμίσει ξανά με δραστηριότητα και οι παραγωγοί προγραμματίζουν τη μεταφορά του καρπού. Κάθε χρόνο όμως γεννάται ένα ίδιο ερώτημα: «Πώς πρέπει να δηλωθεί σωστά η αμοιβή του ελαιοτριβείου;»
Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα ελαιοτριβεία στον νομό δεν πληρώνονται με χρήματα, αλλά με ποσοστό από το ελαιόλαδο του παραγωγού -μια πρακτική γνωστή ως πληρωμή σε είδος-. Υπάρχουν βέβαια και συναλλαγές που γίνονται με μετρητά, κυρίως όταν πρόκειται για πολύ μικρές ποσότητες λαδιού.
Το «δικαίωμα» των ελαιοτριβείων
Όταν ο παραγωγός πάει τις ελιές του σε ελαιοτριβείο για να τις ελαιοποιήσει, το ελαιοτριβείο ζητά μία αμοιβή, το λεγόμενο «εκθλιπτικό δικαίωμα». Η αμοιβή αυτή μπορεί να δοθεί όπως προαναφέραμε, είτε σε είδος (δηλαδή μέρος από το ελαιόλαδο που θα παραχθεί), είτε σε χρήμα (π.χ. τιμή ανά κιλό ή τόνο ελαιοκάρπου/ελαιολάδου). Θεωρητικά, αν δοθεί σε είδος, το ελαιοτριβείο εκδίδει τιμολόγιο ή «τίτλο κτήσης», ανάλογα με το καθεστώς φορολογίας του παραγωγού.
Ποσοστά-Τι «κρατάνε» τα ελαιοτριβεία στη Χαλκιδική
Η πραγματικότητα αλλάζει ανά ελαιοτριβείο, εποχή, τιμές ενέργειας κ.λπ. Αλλά κατά γενική πρακτική στη Χαλκιδική, πολλοί ελαιοτριβείς, ειδικά σε περιόδους με αυξημένο κόστος λειτουργίας ζητούν και εισπράττουν περίπου 15–17% του παραγόμενου ελαιολάδου ως δικαίωμα όταν πληρώνονται σε είδος.
Ο ιδιοκτήτης του ελαιοτριβείου “Ψηλογιάννη”στον Νέο Μαρμαρά αναφέρει στο Xalkidiki Politiki: «Ο παραγωγός πληρώνει σε είδος ή σε χρήματα, ανάλογα πάντα με τη χρονιά. Αν η χρονιά είναι καλή και βγάλει αρκετό λάδι πληρώνει σε είδος, ενώ αν η χρονιά δεν είναι καλή πληρώνει σε μετρητά για να πάρει όλο το λάδι».
Και συνεχίζει για το ποσοστό κράτησης, αλλά και τις τιμές αγοράς: «Εμείς κρατάμε το 16% του παραγόμενου ελαιολάδου ως δικαίωμα όταν πληρωνόμαστε σε είδος. Το λάδι που θα αγοράσουμε από ένα παραγωγό είναι στα 4 ευρώ το κιλό μιλάμε για το καλό λάδι, οξύτητας 0,2 και 0,3. Μετά κατεβαίνει κλιμακωτά, ανάλογα με την οξύτητα».
Σύμφωνα με τον παραπάνω, φέτος σχεδόν όλοι προτίμησαν να πληρώσουν σε είδος, μιας και η χρονιά ήταν ιδιαίτερα καλή, σε αντίθεση με πέρσι που οι παραγωγοί κρατούσαν όλο το δικαίωμα, εξαιτίας της κακής χρονιάς.
Ο ιδιοκτήτης του ελαιοτριβείου “Ιερεμία” που εδρεύει στην Όλυνθο σημειώνει: «Οι πελάτες μας μας πληρώνουν σε είδος. Αυτό βέβαια είναι και το επικρατέστερο πλέον. Σχεδόν σε όλα τα ελαιοτριβεία αυτό συμβαίνει. Η πληρωμή σε είδος δηλαδή είναι η πιο συνηθισμένη, σε σχέση με τη πληρωμή σε χρήματα. Σε εμάς το ποσοστό κράτησης του ελαιολάδου που έχει παραχθεί είναι 17%».
