Ευρώπη και Ρωσία σε τροχιά σύγκρουσης: Μια αλήθεια που κανείς δεν τολμά να πει

Γράφει ο Νίκος Τσερκεζίδης επιχειρηματίας

Οι σχέσεις Ευρώπης και Ρωσίας βρίσκονται ξανά σε μια περίοδο έντασης αστάθειας και υπόγειων αντιπαραθέσεων. Όσοι πίστεψαν ότι μετά το 2022 το τοπίο θα ξεκαθαρίσει διαψεύδονται θορυβωδώς. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη συχνά αντιφατική και σίγουρα πιο ωμή από τις λεπτές διπλωματικές διατυπώσεις των Βρυξελλών και της Μόσχας.

Η Ευρώπη επιμένει σε σκληρό πλαίσιο κυρώσεων, αλλά παράλληλα αναζητά τρόπους να θωρακίσει την οικονομία της που ακόμα εξαρτάται ενεργειακά και εμπορικά από δίκτυα τα οποία κάποτε συνέδεαν βαθιά τις δύο πλευρές. Την ίδια ώρα η Ρωσία παρά την απομόνωση που της επιβλήθηκε έχει προσαρμοστεί με αξιοσημείωτη ταχύτητα στρέφοντας την οικονομία και τη διπλωματία της προς Ανατολή και Νότο. Η Ευρώπη μπορεί να μιλά για αποτελεσματικότητα των κυρώσεων όμως η διεθνής αγορά λέει μία πιο ψυχρή αλήθεια η Μόσχα βρίσκει πάντα διέξοδο όταν το γεωπολιτικό παιχνίδι το επιτρέπει.

Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν μια ΕΕ που προσπαθεί να κρατήσει ενιαίο μέτωπο την ώρα που στο εσωτερικό της αυξάνονται οι φωνές για επαναξιολόγηση της στάσης απέναντι στη Ρωσία. Ορισμένες χώρες πιέζονται ενεργειακά άλλες οικονομικά άλλες πολιτικά. Η κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική δοκιμάζεται καθημερινά και αυτό δεν είναι μυστικό.

Από την άλλη η Ρωσία εκμεταλλεύεται την παραμικρή ρωγμή στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Επενδύει στη ρητορική περί διπλών στάνταρ στηρίζει αφηγηματικά μια εικόνα αποδυναμωμένης Ευρώπης και ενισχύει επαφές με κράτη που αμφισβητούν το δυτικό μπλοκ. Η Μόσχα γνωρίζει καλά ότι η ισχύς της δεν βρίσκεται μόνο στα πεδία των συγκρούσεων αλλά και στο να προκαλεί διαίρεση στον αντίπαλο.

Η κριτική ωστόσο πρέπει να στραφεί και προς την πλευρά μας. Η Ευρώπη εμφανίζεται συχνά αντιφατική διστακτική και χωρίς ξεκάθαρη στρατηγική μακράς πνοής. Ακολουθεί τις εξελίξεις αντί να τις διαμορφώνει. Χάνει χρόνο σε εσωτερικές διαπραγματεύσεις την ώρα που ο κόσμος γύρω της αλλάζει ριζικά. Και όσο καθυστερεί να χτίσει πραγματική αυτονομία ενεργειακή αμυντική παραγωγική τόσο θα παραμένει εκτεθειμένη σε πιέσεις από κάθε πλευρά.

Το ζητούμενο δεν είναι μια φιλική σχέση με τη Ρωσία ούτε μια τυφλή σύγκρουση. Το ζητούμενο είναι μια Ευρώπη που θα ξέρει τι θέλει θα το υπερασπίζεται με σταθερότητα και θα ενεργεί με ενιαία φωνή. Μέχρι τότε οι εξελίξεις θα συνεχίσουν να μας προλαβαίνουν και όχι το αντίστροφο.

Η εποχή που διανύουμε δεν συγχωρεί αυταπάτες. Χρειάζεται ρεαλισμός αποφασιστικότητα και ευρωπαϊκή ηγεσία που θα βλέπει μακριά και όχι μόνο μέχρι τον επόμενο κύκλο συσκέψεων στις Βρυξέλλες.