Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια αλήθεια που δεν μπορούμε πια να αγνοούμε: η χώρα μας εξακολουθεί να πληρώνει ακριβά την αδυναμία της να διαχειριστεί αποτελεσματικά τα απορρίμματά της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσα από αλλεπάλληλες αποφάσεις, επιβάλλει πρόστιμα για παραβάσεις, καθυστερήσεις και ανεπαρκείς υποδομές. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα, αυτό του ΧΥΤΑ Ζακύνθου, με εφάπαξ πρόστιμο 5,5 εκατομμύρια ευρώ και ημερήσιο 12.500 ευρώ μέχρι τη συμμόρφωση, δεν είναι απλώς μια καταδίκη. Είναι καθρέφτης μιας νοοτροπίας που πρέπει επιτέλους να αλλάξει.
Παρά τις προσπάθειες που έγιναν τα τελευταία χρόνια, οι αριθμοί είναι αμείλικτοι: η Ελλάδα ανακυκλώνει μόλις το 17% των δημοτικών αποβλήτων, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ξεπερνά το 50%. Την ίδια στιγμή, το 80% των απορριμμάτων μας εξακολουθεί να θάβεται, τη στιγμή που η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο τη μείωση της ταφής κάτω από το 10% έως το 2035. Κάθε τόνος που θάβεται είναι χαμένη πρώτη ύλη, χαμένη ενέργεια, χαμένη ευκαιρία.
Δεν μας λείπει η νομοθεσία ο Ν. 4819/2021 για την κυκλική οικονομία, η εφαρμογή του φόρου ταφής και η ενίσχυση της ευθύνης του παραγωγού είναι βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Μας λείπει η συνέπεια και η κουλτούρα εφαρμογής. Η διαλογή στην πηγή, η ξεχωριστή συλλογή βιοαποβλήτων, τα πράσινα σημεία, τα κίνητρα για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις παραμένουν αποσπασματικά. Και χωρίς αυτά, κανένα σχέδιο δεν μπορεί να πετύχει.
Τα πρόστιμα δεν είναι απλώς οικονομικές ποινές. Είναι ένδειξη αδυναμίας μιας χώρας να συμβαδίσει με το ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό κεκτημένο. Είναι χρήματα που χάνονται από υποδομές, σχολεία, νοσοκομεία, για να πληρώνουμε την αμέλεια του χθες. Και είναι ώρα να σταματήσει αυτός ο κύκλος.
Χρειαζόμαστε ένα ρεαλιστικό, εθνικό σχέδιο ανακύκλωσης και διαχείρισης αποβλήτων που να συνδέει τον πολίτη, τον δήμο και την επιχείρηση. Υποχρεωτική διαλογή στην πηγή, πρόγραμμα “πληρώνω όσο πετάω”, ενίσχυση των ΚΔΑΥ και των μονάδων επεξεργασίας, αξιοποίηση της τεχνολογίας για ιχνηλασιμότητα και έλεγχο, αλλά και ειλικρινής ενημέρωση του πολίτη αυτά είναι τα θεμέλια μιας σύγχρονης, βιώσιμης πολιτικής.
Η ανακύκλωση δεν είναι «πράσινο σύνθημα». Είναι υποχρέωση απέναντι στη γη, στους πολίτες και στις επόμενες γενιές. Είναι κομμάτι της εθνικής μας αξιοπρέπειας. Όταν οι ευρωπαϊκές χώρες μετατρέπουν τα απορρίμματα σε ενέργεια, πρώτες ύλες και ανάπτυξη, εμείς δεν μπορούμε να μετράμε πρόστιμα και εκκρεμότητες.
Η Ελλάδα μπορεί να αλλάξει πορεία αρκεί να το αποφασίσει. Η γνώση, τα μέσα και τα ευρωπαϊκά κονδύλια υπάρχουν. Εκείνο που χρειάζεται είναι βούληση, έλεγχος και συνεργασία όλων των φορέων. Γιατί το περιβάλλον δεν είναι υπόθεση κανενός υπουργείου ή κόμματος· είναι υπόθεση εθνική.
Ας πάψουμε, λοιπόν, να μιλάμε για το πρόβλημα και ας αρχίσουμε να το λύνουμε. Για να πάψουμε να πληρώνουμε πρόστιμα και να αρχίσουμε να επενδύουμε στη ζωή.
Νίκος Τσερκεζίδης
Επιχειρηματίας Τομεάρχης Περιβάλλοντος ΝΔ Χαλκιδικής
