Γράφει η Σουζάνα Καζάκα
Ο Διάπορος, το μικρό νησί απέναντι από τη Βουρβουρού που τα τελευταία χρόνια έχει βαφτιστεί «Σκορπιός της Χαλκιδικής», δεν είναι μια ακόμη τουριστική ευκαιρία. Είναι ένα μοναδικό, κλειστό οικοσύστημα 3,2 τ.χλμ., με δεκάδες μικρές παραλίες, θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας, χαμηλή βλάστηση και περιοχές που μέχρι σήμερα έχουν παραμείνει σχεδόν ανέγγιχτες. Η φυσική του αγριότητα, ο περιορισμένος αριθμός κατοικιών και η απουσία μόνιμων υποδομών ενέργειας και ύδρευσης είναι στοιχεία που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα του νησιού επί δεκαετίες.
Σήμερα όμως το τοπίο αλλάζει. Η μεγάλη τουριστική επένδυση της εταιρείας ΣΤΑΝΤΑ Μονοπρόσωπη Α.Ε., συμφερόντων της οικογένειας Ανδρεάδη, έχει ενταχθεί πλήρως στο καθεστώς Ειδικού Σχεδίου Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικής Επένδυσης (ΕΣΧΑΣΕ), ανοίγοντας τον δρόμο για την υλοποίηση του προγράμματος «Diaporos Green Retreat». Και μαζί με την πρόοδο της αδειοδοτικής διαδικασίας, πυκνώνουν οι ανησυχίες ότι ο Διάπορος βρίσκεται ένα βήμα πριν από μια μη αναστρέψιμη περιβαλλοντική μεταβολή.
Τι προβλέπει το επενδυτικό σχέδιο
Η επένδυση συνολικού ύψους 41,7 εκατ. ευρώ αφορά την ανέγερση ενός πεντάστερου συγκροτήματος στη θέση «Κοράκια» σε παραθαλάσσια έκταση περίπου 97 στρεμμάτων. Το σχέδιο περιλαμβάνει 76 δωμάτια που χωρίζονται σε 13 ισόγειες βίλες και 13 διώροφα bungalows. Στο συγκρότημα προβλέπεται κεντρικό κτίριο με πισίνα, χώρους εστίασης και εμπορική στοά, εγκαταστάσεις spa ειδικών θεραπειών, γυμναστήριο, αθλητικές εγκαταστάσεις και χώρο παιδικών δραστηριοτήτων. Στο σχέδιο περιλαμβάνεται επίσης yachting club και υποδομές για πλήρη ενεργειακή αυτονομία με σύγχρονα συστήματα παραγωγής ενέργειας.
Το ΕΣΧΑΣΕ παρέχει δυνατότητα για ειδικούς όρους δόμησης και την κατασκευή συνοδών έργων όπως υποδομές ύδρευσης, διαχείρισης λυμάτων και ενέργειας που κρίνεται πως απαιτούνται για τη λειτουργία του resort. Ουσιαστικά επιτρέπει την παράκαμψη των στενότερων πολεοδομικών περιορισμών που ισχύουν στην περιοχή.
Πώς χρηματοδοτείται η επένδυση
Η οικονομική διάρθρωση του έργου δείχνει ότι το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στον τραπεζικό δανεισμό. Το 76,31% του συνολικού κόστους θα καλυφθεί μέσω τραπεζικών δανείων πιθανότατα και με αξιοποίηση ευρωπαϊκών εργαλείων όπως το Ταμείο Ανάκαμψης. Το υπόλοιπο 23,69% προέρχεται από ίδια κεφάλαια των επενδυτών. Με άλλα λόγια, το έργο υλοποιείται κυρίως με τραπεζικούς πόρους και δημόσιους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς χρηματοδότησης.
Οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι στο νησί
Παρά τις διαβεβαιώσεις περί πράσινου και ενεργειακά αυτόνομου συγκροτήματος, οι περιβαλλοντικές συνέπειες θεωρούνται εξαιρετικά σοβαρές σε ένα κλειστό οικοσύστημα όπως αυτό του Διάπορου.
Αλλοίωση του φυσικού τοπίου
Ο Διάπορος χαρακτηρίζεται από ενιαίες δασικές εκτάσεις και ελάχιστες οικοδομές. Η δημιουργία ενός πυκνού ξενοδοχειακού πυρήνα 76 δωματίων κατακερματίζει οριστικά τη μορφολογία και τον φυσικό χαρακτήρα του νησιού.
Επιβάρυνση θαλάσσιων οικοσυστημάτων
Τα λιβάδια Ποσειδωνίας που υπάρχουν στην περιοχή είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα. Το yachting club και η αύξηση της κίνησης σκαφών επιβαρύνουν τη θαλάσσια ζωή και αυξάνουν τον κίνδυνο ρύπανσης.
Πίεση σε νερό και λύματα
Το νησί δεν διαθέτει δικά του δίκτυα ύδρευσης ή αποχέτευσης. Η λειτουργία ενός πολυτελούς resort απαιτεί μεγάλες ποσότητες νερού και άψογη διαχείριση λυμάτων κάτι που δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους σε περίπτωση αστοχίας ή υπερφόρτωσης.
Φωτορρύπανση και ηχορύπανση
Η μόνιμη ανθρώπινη παρουσία, ο φωτισμός και η θαλάσσια δραστηριότητα μεταβάλλουν οριστικά τη συμπεριφορά της τοπικής πανίδας και τον χαρακτήρα ενός νησιού που μέχρι σήμερα ήταν απόλυτα ήσυχο.
Η τοπική κοινωνία αντιδρά
Κάτοικοι του Αγίου Νικολάου και της Βουρβουρούς, περιβαλλοντικές κινήσεις και συλλογικότητες αντιδρούν έντονα στην επένδυση. Κάνουν λόγο για βίαιη αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος και για προσπάθεια ιδιωτικοποίησης ενός κοινού φυσικού αγαθού. Στις κινητοποιήσεις που έγιναν μπροστά στην Αντιπεριφέρεια Χαλκιδικής οι κάτοικοι ζήτησαν την ανάκληση οικοδομικών αδειών και την αναστολή των τουριστικών έργων μέχρι να υπάρξει συνολικός περιβαλλοντικός σχεδιασμός για το σύμπλεγμα των νησίδων.
Το Υπουργείο προχωρά χωρίς να ακούει
Παρά τις αντιδράσεις το Υπουργείο Ανάπτυξης προχώρησε κανονικά στην ένταξη και στην προώθηση του έργου στο πλαίσιο των Στρατηγικών Επενδύσεων. Η διαδικασία του ΕΣΧΑΣΕ λειτουργεί ως fast track μηχανισμός και προωθεί την επένδυση χωρίς ουσιαστικό δημόσιο διάλογο και χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ενστάσεις της τοπικής κοινωνίας. Σύμφωνα με τους αντιδρώντες πρόκειται για έναν σχεδιασμό που αποφασίζεται κεντρικά χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η φέρουσα ικανότητα της περιοχής.
Ένα οικοσύστημα χωρίς δεύτερη ευκαιρία
Ο Διάπορος δεν είναι ένας συνηθισμένος τουριστικός προορισμός και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως φιλέτο προς αξιοποίηση. Είναι ένα ζωντανό οικοσύστημα με ευαισθησίες που δεν επιτρέπουν βαριά δόμηση και έντονες ανθρώπινες παρεμβάσεις. Η ανάπτυξη μπορεί να είναι θεμιτή όμως οφείλει να λαμβάνει υπόψη τα όρια του τόπου και την ανάγκη προστασίας της φύσης. Αυτό που ζητούν οι κάτοικοι δεν είναι η άρνηση κάθε επένδυσης. Ζητούν μια προσέγγιση που να σέβεται την κλίμακα, το περιβάλλον και τον χαρακτήρα του νησιού. Ο Διάπορος βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι και κάθε απόφαση που λαμβάνεται σήμερα θα καθορίσει την εικόνα του για πολλές γενιές.
