Με ολική κατάρρευση απειλείται ο Πύργος του Μετοχιακού Συγκροτήματος Ν. Τρίγλιας, τμήμα του οποίου έχει ήδη καταρρεύσει. Πρόκειται για ένα μνημείο του 1909 που έχει χαρακτηριστεί ως έργο τέχνης και υπάγεται στην Υπηρεσία Νεοτέρων Μνημείων. Από το 2019 έγιναν συντονισμένες, επαναλαμβανόμενες και επίμονες ενέργειες του Δήμου Ν. Προποντίδας προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης για παραχώρηση χρήσης του, ώστε να ενταχθεί σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα και να αξιοποιηθεί, χωρίς όμως αποτέλεσμα.
Γράφει η Σουζάνα Καζάκα για την Εφημερίδα “Μακεδονία της Κυριακής”
Το ιστορικό
Το Μετοχιακό Συγκρότημα βρίσκεται εντός των ορίων του οικισμού της Νέας Τρίγλιας, καταλαμβάνοντας έκταση άνω των τριών στρεμμάτων σε τρία οικόπεδα. Το συγκρότημα είναι χαρακτηρισμένο ως έργο τέχνης σύμφωνα με ΦΕΚ και “εποπτεύεται” από την Υπηρεσία Νεοτέρων Μνημείων. Αποτελείται από το σπίτι του οικονόμου, τον πύργο και τους χώρους διαμονής των καλλιεργητών, ενταγμένοι σ’ ενιαίο χώρο που ορίζεται από πέτρινο περίβολο ο οποίος διασώζεται κατά ένα τμήμα του. Κτίσθηκε το 1909, (όπως φαίνεται σε επιτοίχιες πλάκες που βρίσκονται στην πύλη εισόδου του περιβόλου) από την Ιερά Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Όρους για τις υπηρεσίες ελέγχου των καλλιεργειών της περιοχής της Ν. Τρίγλιας.
Κατά τη δεκαετία του 1990 είχαν γίνει κάποιες παρεμβάσεις στο κυρίως κτίριο και είχε συνταχθεί μελέτη επανάχρησής του από την Υπηρεσία Νεοτέρων Μνημείων. Ο πρώην Δήμος Τρίγλιας αρχικά εξασφάλισε, με την υπ’ αριθμ. 4117/5-4-2002 Απόφαση του Γ. Γραμματέα της Π.Κ.Μ., την παραχώρηση των 25, 30 και 31 οικοπέδων με σκοπό την επανάχρηση – αποκατάσταση του συγκροτήματος εντός πέντε ετών. Επειδή όμως δεν υλοποιήθηκε ο σκοπός της παραχώρησης εντός της ορισθείσας προθεσμίας, η απόφαση αυτή ανακλήθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας-Θράκης, σύμφωνα με την οποία τα ανωτέρω τεμάχια επανέρχονται εκ νέου στην κυριότητα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Η εικόνα σήμερα
Με το πέρασμα των χρόνων παρουσιάστηκαν φθορές και ζημίες με αποτέλεσμα να απαιτούνται συμπληρωματικές αναστηλωτικές παρεμβάσεις τόσο στα κτίσματα, όσο και στον περιβάλλοντα χώρο του Μετοχίου. Σήμερα επικρατεί εικόνα εγκατάλειψης. Το μνημείο είναι εκτεθειμένο σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Επίσης, εμφανίζονται φαινόμενα παραβατικότητας και βανδαλισμών, τα οποία σε συνδυασμό με την έλλειψη συντήρησης, το οδηγούν σε σταδιακή απαξίωση. Επιπλέον δε, έχει κατεδαφιστεί σχεδόν στο σύνολό του ο Πύργος με αποτέλεσμα την αύξηση της επικινδυνότητας των ατυχημάτων για πεζούς και οχήματα.
Κραυγή αγωνίας από τον δήμο Ν. Προποντίδας
Η δημοτική αρχή Ν. Προποντίδας αποφάσισε να προβεί στην αποκατάσταση του συγκροτήματος και, αφού ολοκληρώσει τις απαιτούμενες μελέτες, να αναζητήσει πόρους χρηματοδότησης μέσω κάποιου χρηματοδοτικού προγράμματος το οποίο απαιτεί όμως την εξασφάλιση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος.
Με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, το 2019, ο δήμος υπέβαλε αίτημα (συνοδευόμενο από τα σχετικά τοπογραφικά διαγράμματα, τεχνικοοικονομικές εκθέσεις κτλ) στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, στη Διεύθυνση Διαχείρισης Ακίνητης Περιουσίας/Τμήμα Αξιοποίησης Ακινήτων, για την κατά χρήση παραχώρηση για 25 χρόνια με δικαίωμα παράτασης, των οικοπέδων που διέπουν συνολικά την έκταση του συγκροτήματος, προκειμένου να υλοποιηθεί η αποκατάσταση και επανάχρηση του Μετοχιακού Συγκροτήματος Ν. Τρίγλιας ως πολυχώρος πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Μάλιστα για όλα τα παραπάνω υπήρχε και η σύμφωνη γνώμη του Τοπικού Συμβουλίου Ν. Τρίγλιας.
Παράλληλα με σχετικό έγγραφο του 2020 ελήφθη η σύμφωνη γνώμη και της Υπηρεσίας Νεοτέρων Μνημείων η οποία και θα εποπτεύει τις ενέργειες του δήμου. Επίσης, εξασφαλίστηκε η σύμφωνη γνώμη για την παραχώρηση από το Δασαρχείο Πολυγύρου.
Ωστόσο, καθυστερούσε η διαδικασία της παραχώρησης, με αποτέλεσμα ο δήμο να επανέλθει με νέο έγγραφο, τον Ιανουάριο του 2021, προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, αναφέροντας και πάλι το ιστορικό της υπόθεσης και τονίζοντας ότι πρέπει να γίνουν άμεσα ενέργειες πριν είναι αργά, ώστε να αποτραπεί το φαινόμενο της ολικής κατάρρευσης του μνημείου.
Έπειτα από συνεχή και επίμονη αλληλογραφία και υποβολή αιτημάτων, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ενημέρωσε τον δήμο Ν. Προποντίδας με έγγραφό του, ότι «δεν εξετάστηκε το αίτημα για παραχώρηση χρήσης των 3 ακινήτων καθώς δεν έχει την αρμοδιότητα διαχείρισης των οικοπέδων, επειδή αυτά δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νόμου 4061/2012».
Έτσι, δυστυχώς, παρά τις επίμονες ενέργειες, τη συνεχή αλληλογραφία, τα αλλεπάλληλα τηλεφωνήματα και τις κατ’ ιδίαν συναντήσεις του δημάρχου Ν. Προποντίδας Μανώλη Καρρά, στα γραφεία των Υπουργείων, ήρθε η «κακιά η (χ)ώρα» και κατέρρευσε, επιπλέον, τμήμα του μνημείου.
«Ο Πύργος του Μετοχίου κινδυνεύει με ολική κατάρρευση, αν ο κρατικός μηχανισμός και το αρμόδιο Υπουργείο δεν αντιδράσουν άμεσα! Στον χώρο του συγκροτήματος και πέριξ αυτού παίζουν παιδιά, κυκλοφορούν ποδήλατα, πεζοί. Αυτή τη φορά δεν τραυματίστηκε κάποιος. Τρομάζω στην ιδέα να είχε συμβεί κάποιο κακό! Δεν είναι δυνατόν ένα τόσο σοβαρό ζήτημα και μετά από προσπάθειες χρόνων να αντιμετωπίζεται με ένα έγγραφο και λίγες λέξεις.. ότι απλά «δεν εμπίπτει στις διατάξεις κάποιου νόμου»! Είναι τουλάχιστον τραγικό», τονίζει ο δήμαρχος.
Σύμφωνα πάντως με τον κ. Καρρά, η προηγούμενη παραχώρηση που ανακλήθηκε δεν έγινε με την παρούσα δημοτική αρχή, αλλά, ανεξάρτητα από αυτό, όπως επισημαίνει, δεν επιτρέπεται να καταδικαστεί το μνημείο «εις θάνατον», γιατί δεν έγιναν αυτά που έπρεπε να γίνουν από κάποιους στο παρελθόν.
«Το θέμα είναι το σήμερα και το σήμερα εκπέμπει SOS. Το Υπουργείο, όπως προκύπτει και από τις παραπάνω ενέργειες γνωρίζει με λεπτομέρειες το θέμα. Ας αναλάβουν σαν κύριοι του μνημείου τις ευθύνες τους πριν είναι αργά, πριν γίνει κάποιο ατύχημα, πριν καταρρεύσει το μνημείο στο σύνολό του! Επιτέλους, ας αντιδράσει κάποιος!» καταλήγει ο δήμαρχος Μ. Καρράς.
