Η Μάχη των Ελών, που δόθηκε στις 18 Αυγούστου 1821, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αλλά και λιγότερο γνωστά επεισόδια της Επανάστασης στη Χαλκιδική. Εκτυλίχθηκε στον Άγιο Μάμα, κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Κασσάνδρας από τον οθωμανικό στρατό, και παραμένει βαθιά συνδεδεμένη με τον αγώνα της περιοχής για την ελευθερία.
Την εποχή εκείνη, οι επαναστατημένες δυνάμεις της Χαλκιδικής, υπό την αρχηγία του Εμμανουήλ Παπά, αντιμετώπιζαν επί μήνες την ασφυκτική πολιορκία της Κασσάνδρας. Στον Άγιο Μάμα είχε εγκατασταθεί ισχυρή τουρκική φρουρά, με στρατιώτες και αξιωματικούς που υποστήριζαν τις επιχειρήσεις των Οθωμανών.
Στις 18 Αυγούστου 1821, ελληνικά σώματα που βρίσκονταν εκτός της χερσονήσου εξαπέλυσαν επίθεση κατά της οθωμανικής φρουράς της περιοχής. Η σύγκρουση υπήρξε εξαιρετικά αιματηρή, με πολλούς νεκρούς και από τις δύο πλευρές. Τα άταφα σώματα των αγωνιστών έμειναν για μεγάλο διάστημα εκτεθειμένα, αφήνοντας πίσω μια βαριά ιστορική μνήμη που σημάδεψε την περιοχή.
Όταν μετέπειτα χτίστηκε ο ναός του Αγίου Μάμα, ήρθαν στο φως οστά πολεμιστών της εποχής, επιβεβαιώνοντας την ιστορική σημασία του τόπου και τη σύνδεσή του με τη Μάχη των Ελών.
Σήμερα, ο Δήμος Νέας Προποντίδας προχωρά σε μια σημαντική πρωτοβουλία για την ανάδειξη και απόδοση τιμής σε αυτή τη στιγμή της ιστορίας, με τη δημιουργία ενός μνημείου στην αυλή του Ιερού Ναού Αγίου Μάμα.
Δήλωση του Δημάρχου Νέας Προποντίδας, Μανώλη Καρρά
«Στο σημείο αυτό γνωρίζουμε ότι δόθηκε η Μάχη των Ελών, μια σύγκρουση μεγάλης σημασίας που για χρόνια έμενε στη σκιά. Σε συνεργασία με το Τοπικό Συμβούλιο και τους ιερείς της ενορίας, αποφασίσαμε την κατασκευή ενός μνημείου στην αυλή του ναού, ως ελάχιστο φόρο τιμής στους Έλληνες αγωνιστές που πολέμησαν και έπεσαν εδώ για την πατρίδα.
Τα αποκαλυπτήρια θα γίνουν στον εορτασμό του Αγίου Μάμα, τον Σεπτέμβριο του 2026, ώστε η ημέρα αυτή, που αποτελεί σημείο αναφοράς για όλη την περιοχή, να συνοδευτεί και από μια σημαντική πράξη μνήμης.
Η περιοχή του Αγίου Μάμα, αν και τόσο κοντά στην Κασσάνδρα, δεν έτυχε μέχρι σήμερα της ανάδειξης που της αξίζει για τη φοβερή αυτή μάχη. Ήρθε η ώρα να αποδώσουμε τιμή και να θυμίσουμε την προσφορά όλων εκείνων που θυσιάστηκαν για την ελευθερία της Χαλκιδικής.»
Η ανέγερση του μνημείου και η αποκάλυψή του στον εορτασμό του Αγίου Μάμα το 2026 αποτελεί μια πράξη ιστορικής δικαίωσης. Το έργο θα αναδείξει τη Μάχη των Ελών, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη μιας ηρωικής στιγμής του τόπου και προσφέροντας στις επόμενες γενιές την ευκαιρία να γνωρίσουν και να τιμήσουν την ιστορία τους.
