Η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπαίνει σε τροχιά της μεγαλύτερης θεσμικής αναμόρφωσης των τελευταίων ετών, με τον νέο Κώδικα να τίθεται σε δημόσια διαβούλευση τον Ιανουάριο του 2026, όπως ανακοίνωσε από τη Θεσσαλονίκη ο Υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος. Το πλήρες κείμενο έχει ήδη παραδοθεί σε ΚΕΔΕ και ΕΝΠΕ, ώστε μέχρι τις 17 Δεκεμβρίου να κατατεθούν όλες οι προτάσεις και παρατηρήσεις των εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης.
Ο κ. Λιβάνιος υπογράμμισε ότι ο νέος Κώδικας «δεν λύνει όλα τα προβλήματα της αυτοδιοίκησης», αλλά αποτελεί μια βαθιά μεταρρυθμιστική τομή με στόχο περισσότερη διαφάνεια, ισχυρότερη λογοδοσία και αποτελεσματικότητα. Από την πλευρά του, ο Υφυπουργός Εσωτερικών Κώστας Γκιουλέκας τόνισε πως ο Κώδικας είναι «ένα αίτημα όλων της αυτοδιοίκησης που επιτέλους υλοποιείται», επισημαίνοντας ότι οι διάλογοι με το Υπουργείο είναι ουσιαστικοί και οδηγούν σε πρακτικές λύσεις. Παράλληλα, ευχαρίστησε τους δημάρχους της Κεντρικής Μακεδονίας για την εξαιρετική συνεργασία και τους κάλεσε να συνεχίσουν να συμβάλλουν ενεργά στη διαδικασία.
Ο νέος Κώδικας ενοποιεί για πρώτη φορά ένα τεράστιο σύνολο διάσπαρτων διατάξεων δεκαετιών, επιχειρώντας τη συγκρότηση ενός ενιαίου, σύγχρονου και λειτουργικού πλαισίου για δήμους και περιφέρειες. Μεταξύ των αλλαγών ξεχωρίζουν η επικαιροποίηση των αρμοδιοτήτων μεταξύ των δύο βαθμών αυτοδιοίκησης, η νέα κατηγοριοποίηση δήμων ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους, η καθιέρωση ξεκάθαρων κανόνων διοικητικής και οικονομικής λειτουργίας, καθώς και η ενίσχυση του ρόλου τους σε κρίσιμους τομείς όπως περιβάλλον, πολιτική προστασία, υποδομές και ψηφιακές υπηρεσίες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το σενάριο αλλαγής στο εκλογικό σύστημα, με πιθανή εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών σε έναν γύρο με όριο το 42%. Η μεταρρύθμιση δεν είναι εύκολη. Πολλές από τις υφιστάμενες διατάξεις που πρέπει να αντικατασταθούν χρονολογούνται ακόμη και από βασιλικά διατάγματα της δεκαετίας του ’50.
Η κυβέρνηση επιχειρεί τώρα μια ολιστική ανασύνταξη, όμως το εγχείρημα θα κριθεί στην πράξη, καθώς ο νέος Κώδικας δεν συνοδεύεται άμεσα από νέα χρηματοδοτικά εργαλεία. Έτσι, η επιτυχία του θα εξαρτηθεί τόσο από την εφαρμογή, όσο και από την πραγματική ενίσχυση των πόρων στους δύο βαθμούς αυτοδιοίκησης. Για τους πολίτες, ο νέος Κώδικας μπορεί να σημάνει πιο γρήγορες αποφάσεις, σαφείς ευθύνες και αποτελεσματικότερες υπηρεσίες στην καθημερινότητά τους.
Την ίδια στιγμή, η δημόσια διαβούλευση αποτελεί κρίσιμη ευκαιρία ώστε η αυτοδιοίκηση να καταθέσει τις πραγματικές της ανάγκες και οι αλλαγές που θα θεσμοθετηθούν να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις.
Γράφει η Σουζάνα Καζάκα
