Δικαίωση για 213 περιβαλλοντικά σωματεία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «μπλοκάρει» το πρόγραμμα Antinero
Ιστορική απόφαση υπέρ της περιβαλλοντικής νομιμότητας και των πολιτών
Με μια απόφαση-ορόσημο για την περιβαλλοντική δικαιοσύνη στην Ελλάδα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκανε πλήρως δεκτή την αναφορά 213 περιβαλλοντικών σωματείων, συλλογικοτήτων και πολιτών κατά του προγράμματος Antinero, το οποίο είχε καταγγελθεί για εκτεταμένες παραβιάσεις της ευρωπαϊκής και εθνικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας.
Η απόφαση, που κοινοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2025 από τον Πρόεδρο της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωκοινοβουλίου Bogdan Rzońca, συνιστά πλήρη δικαίωση για τους πολίτες που προσέφυγαν τον περασμένο Μάιο.
Το Xalkidiki Politiki είχε προειδοποιήσει
Η απόφαση των Βρυξελλών επιβεβαιώνει όσα το Xalkidiki Politiki είχε ήδη επισημάνει μέσα από τα ρεπορτάζ του για την εφαρμογή του προγράμματος Antinero στη Χαλκιδική.
Ήδη από το καλοκαίρι, μετά τις φωτιές στη Σιθωνία και ειδικά στη Βουρβουρού, το μέσο είχε αναδείξει τις αδυναμίες και τους κινδύνους ενός σχεδίου που, αντί να προστατεύει τα δάση, οδηγούσε σε νέες απειλές λόγω κακοσχεδιασμού, έλλειψης ελέγχου και εφαρμογής του σε περιόδους απαγορευτικών συνθηκών.
Το περιστατικό στη Βουρβουρού, όπου συνεργεία εντοπίστηκαν να εργάζονται εντός δασικής έκτασης εν μέσω καύσωνα και γενικού απαγορευτικού, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα των προβλημάτων που επισημάνθηκαν τότε:
παρεμβάσεις χωρίς άδεια, εργολάβοι χωρίς εποπτεία και απουσία μέτρων πρόληψης.
Το Xalkidiki Politiki είχε τονίσει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη Χαλκιδική, αλλά έναν συνολικό τρόπο υλοποίησης του προγράμματος που, όπως αποδεικνύεται σήμερα, οδήγησε στη μαζική προσφυγή 213 περιβαλλοντικών οργανώσεων στην Ευρώπη.
Τι σημαίνει η απόφαση των Βρυξελλών
Η αναφορά των 213 οργανώσεων έγινε δεκτή στο σύνολό της, αναγνωρίζοντας ότι το πρόγραμμα Antinero εμπλέκεται σε παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, μεταξύ άλλων:
-
της οδηγίας 2001/42/ΕΚ για την εκτίμηση επιπτώσεων προγραμμάτων στο περιβάλλον,
-
της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για την προστασία οικοτόπων,
-
και της νομοθεσίας περί περιβαλλοντικής αδειοδότησης, καθώς το πρόγραμμα παρανόμως εξαιρέθηκε ή κατατμήθηκε για να παρακάμπτει ελέγχους.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παρέπεμψε αυτεπάγγελτα την υπόθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για προκαταρκτική έρευνα, ενώ ενημερώθηκε και η Επιτροπή Περιβάλλοντος (ENVI) για περαιτέρω ενέργειες. Η υπόθεση έχει ήδη χαρακτηριστεί «κατεπείγουσα».
Τι είναι το πρόγραμμα Antinero
Το Antinero αποτελεί εθνικό σχέδιο διαχείρισης νερού, λυμάτων και δασικών παρεμβάσεων, ενταγμένο στο Ταμείο Ανάκαμψης “Ελλάδα 2.0”, με στόχο, σύμφωνα με την κυβέρνηση, να ενισχύσει την πρόληψη πυρκαγιών και να βελτιώσει τη διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Ωστόσο, από τη φάση της προετοιμασίας του (2023–2024), προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις και επιστήμονες, καθώς:
• προωθούσε την ιδιωτικοποίηση κρίσιμων υποδομών,
• παρέκαμπτε τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και των δήμων,
• απειλούσε τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού,
• και παρουσίαζε σοβαρές ελλείψεις σε μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ιδίως σε περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας.
Τι καλύπτει και ποια κενά διορθώνει η απόφαση
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου:
• Καλύπτει θεσμικά κενά στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών οδηγιών για το περιβάλλον.
• Επαναφέρει τον ευρωπαϊκό έλεγχο σε έργα που επηρεάζουν δάση, οικοτόπους και περιοχές Natura.
• Αναγνωρίζει τον ρόλο των πολιτών στην εποπτεία της περιβαλλοντικής διακυβέρνησης.
• Θέτει σαφή όρια στην αυθαιρεσία των αναδόχων και στην έλλειψη ελέγχου από τις κρατικές υπηρεσίες.
Για την Ελλάδα
Η απόφαση λειτουργεί ως προειδοποίηση αλλά και ευκαιρία:
Η χώρα καλείται να διορθώσει άμεσα τις παρατυπίες και να ευθυγραμμιστεί με το ευρωπαϊκό δίκαιο, διαφορετικά κινδυνεύει με κυρώσεις.
Την ίδια στιγμή, προσφέρει τη δυνατότητα να ανασχεδιαστούν οι δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος με ρεαλισμό και επιστημονική βάση, ώστε η αντιμετώπιση της λειψυδρίας να μη γίνεται σε βάρος του φυσικού περιβάλλοντος.
Γιατί λύσεις στη λειψυδρία μπορούν να βρεθούν,
αρκεί να μη θυσιάζουμε το περιβάλλον που μας κρατά ζωντανούς.
Ρεπορτάζ: Σουζάνα Καζάκα-Χαλκιδική Πολιτική
