Η Αφρική «σπάει» στα δύο: Η τεράστια δύναμη στα έγκατα της Γης που αλλάζει την ήπειρο

Μια εντυπωσιακή γεωλογική διεργασία εξελίσσεται στα βάθη της Αφρικής, καθώς μια τεράστια ροή θερμού υλικού από τον μανδύα της Γης φαίνεται να συμβάλλει στον αργό διαχωρισμό της ηπείρου.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το Ρήγμα της Ανατολικής Αφρικής, το μεγαλύτερο ενεργό ηπειρωτικό σύστημα ρηγμάτων στον πλανήτη. Εκεί, τεκτονικές πλάκες απομακρύνονται σταδιακά μεταξύ τους, με τη λιθόσφαιρα να τεντώνεται και να λεπταίνει.

Το «Αφρικανικό Υπερπλουμ»

Οι επιστήμονες στρέφουν την προσοχή τους στο λεγόμενο African Superplume, μια τεράστια περιοχή ανοδικής κίνησης θερμού μανδυακού υλικού, η οποία ξεκινά βαθιά κάτω από τη νοτιοδυτική Αφρική και εκτείνεται προς τα βορειοανατολικά.

Μελέτες με τρισδιάστατα θερμομηχανικά μοντέλα δείχνουν ότι η βόρεια ροή αυτού του υλικού μπορεί να εξηγήσει ασυνήθιστες μετακινήσεις που έχουν καταγραφεί κατά μήκος του Ανατολικοαφρικανικού Ρήγματος.

Οι επιστήμονες είχαν παρατηρήσει, έπειτα από περισσότερα από 12 χρόνια μετρήσεων GPS, ότι τμήματα της περιοχής δεν μετακινούνται μόνο κάθετα προς το ρήγμα, όπως θα αναμενόταν, αλλά παρουσιάζουν και κίνηση παράλληλα προς αυτό. Η συγκεκριμένη συμπεριφορά αποτέλεσε για χρόνια ένα από τα ερωτήματα που επιχειρούσαν να εξηγήσουν οι γεωφυσικοί.

Μια ήπειρος σε αργή γεωλογική μεταμόρφωση

Η διαδικασία της ηπειρωτικής ρηγμάτωσης συμβαίνει όταν ο στερεός εξωτερικός φλοιός της Γης δέχεται εφελκυστικές δυνάμεις. Σταδιακά δημιουργούνται ρήγματα, σεισμική δραστηριότητα και βαθύτερες παραμορφώσεις των πετρωμάτων.

Τα νέα μοντέλα ενισχύουν την άποψη ότι η εικόνα της Ανατολικής Αφρικής δεν εξηγείται από έναν μόνο μηχανισμό. Οι δυνάμεις που αναπτύσσονται στη λιθόσφαιρα φαίνεται να συνδέονται με τη βασική διάνοιξη του ρήγματος, ενώ η κίνηση του μανδύα προσθέτει μια δεύτερη συνιστώσα στις παραμορφώσεις που καταγράφονται στην περιοχή.

Θα χωριστεί πραγματικά η Αφρική;

Σε γεωλογικό επίπεδο, η Αφρική βρίσκεται πράγματι σε μια διαδικασία σταδιακής διάσπασης.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η ήπειρος πρόκειται να κοπεί στα δύο ξαφνικά. Οι γεωλογικές αυτές μεταβολές εξελίσσονται σε τεράστιες χρονικές κλίμακες και αποτελούν μέρος της συνεχούς κίνησης των τεκτονικών πλακών που διαμορφώνει τον πλανήτη εδώ και εκατομμύρια χρόνια.

Το Ανατολικοαφρικανικό Ρήγμα αποτελεί σήμερα ένα μοναδικό «φυσικό εργαστήριο» για τους επιστήμονες, καθώς τους επιτρέπει να παρακολουθούν σχεδόν σε πραγματικό γεωλογικό χρόνο το πώς αρχίζει και εξελίσσεται η διάσπαση μιας ηπείρου.

Η Γη κάτω από τα πόδια μας μπορεί να μοιάζει ακίνητη. Στην πραγματικότητα, όμως, βρίσκεται σε μια αδιάκοπη διαδικασία μεταμόρφωσης και η Ανατολική Αφρική είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα.