Airbnb και στεγαστική πίεση: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει νέο πλαίσιο-Τι μπορεί να σημαίνει για τη Χαλκιδική

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την προεδρία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε νέα νομοθετική πρόταση για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης στην Ευρώπη, με ιδιαίτερη έμφαση στις πόλεις και στους δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς όπου η πίεση στην κατοικία είναι μεγαλύτερη.

Πρόκειται για την αποκαλούμενη «Πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση», μέσω της οποίας η Κομισιόν επιχειρεί να δώσει στα κράτη μέλη, στις περιφέρειες και στις τοπικές αρχές μεγαλύτερη νομική σαφήνεια για μέτρα που αφορούν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, τις κενές κατοικίες και τις δευτερεύουσες κατοικίες.

Η στεγαστική κρίση περνά πλέον επίσημα στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η έλλειψη οικονομικά προσιτής κατοικίας αποτελεί ένα από τα πιο επείγοντα προβλήματα για τους Ευρωπαίους, ενώ σε πολλές πόλεις και τουριστικές περιοχές η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο πιεστική.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά της Επιτροπής στους δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς. Όπως επισημαίνεται, η αυξανόμενη χρήση κατοικιών για σκοπούς άλλους από την κύρια κατοικία μπορεί να επηρεάσει τόσο τη διαθεσιμότητα όσο και την οικονομική προσιτότητα της στέγασης.

Η εξέλιξη αυτή έχει σαφές ενδιαφέρον και για τη Χαλκιδική, έναν από τους πλέον τουριστικούς νομούς της χώρας, όπου η έντονη εποχική ζήτηση, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις και η εκτεταμένη παρουσία εξοχικών κατοικιών διαμορφώνουν μια ιδιαίτερη αγορά ακινήτων.

Με το νέο πλαίσιο επιχειρείται για πρώτη φορά η δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής μεθοδολογίας, ώστε οι αρμόδιες αρχές να μπορούν να εντοπίζουν τις λεγόμενες «περιοχές υπό στεγαστική πίεση».

Ωστόσο, η πρόταση δεν προβλέπει αυτόματους ή οριζόντιους περιορισμούς.

Κάθε μέτρο που ενδεχομένως θα λαμβάνεται σε τοπικό επίπεδο θα πρέπει να τεκμηριώνεται με πραγματικά δεδομένα και να αποδεικνύεται ότι είναι στοχευμένο, αναγκαίο και αναλογικό.

Ειδικά για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι οποιαδήποτε παρέμβαση θα πρέπει να αφορά δραστηριότητες που αποδεδειγμένα περιορίζουν το απόθεμα κατοικιών που είναι διαθέσιμο για μακροχρόνια χρήση.

Μάλιστα, πριν από τη θέσπιση περιορισμών, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αποδείξουν ότι η δραστηριότητα βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει προκαλέσει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα ή στην οικονομική προσιτότητα της κατοικίας για χρονικό διάστημα τουλάχιστον τριών ετών.

Παράλληλα θα πρέπει να εξετάζεται αν λιγότερο περιοριστικά μέτρα μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το πρόβλημα.

Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν περιορίζεται όμως μόνο στα Airbnb και στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Οι αρχές θα μπορούν επίσης να εξετάζουν την επίδραση που έχουν στην τοπική αγορά κατοικίας η δευτερεύουσα κατοικία και η παρατεταμένη διατήρηση κενών κατοικιών.

Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέτει δικλίδες ασφαλείας, ώστε οι παρεμβάσεις να μην εφαρμόζονται αυθαίρετα ή αναδρομικά και να προβλέπονται μεταβατικές ρυθμίσεις όπου απαιτείται.

Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πρότασης δεν βρίσκονται μόνο οι περιορισμοί αλλά και η αύξηση της προσφοράς κατοικιών.

Η Επιτροπή καλεί τις αρμόδιες αρχές να επιταχύνουν τον σχεδιασμό και την αδειοδότηση νέων κατοικιών, τις ανακαινίσεις, τις αλλαγές χρήσης κτιρίων και γενικότερα τις επενδύσεις που μπορούν να αυξήσουν το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα.

Προβλέπονται επίσης λεγόμενα «σχέδια επιτάχυνσης της στέγασης», ώστε οι παρεμβάσεις να μην περιορίζονται μόνο στον έλεγχο της ζήτησης αλλά να οδηγούν και σε περισσότερες διαθέσιμες κατοικίες.

Η ίδια η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε τη σοβαρότητα του ζητήματος, επισημαίνοντας ότι εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες και φοιτητές δυσκολεύονται πλέον να αντέξουν οικονομικά τη διαμονή στις περιοχές όπου εργάζονται ή σπουδάζουν.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χαρακτήρισε το ζήτημα της προσιτής κατοικίας και θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη επιχειρεί πλέον να περάσει από τις διαπιστώσεις σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις.

Για τη Χαλκιδική η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Ο νομός διαθέτει έντονη τουριστική δραστηριότητα, μεγάλο αριθμό εξοχικών κατοικιών και ισχυρή εποχική ζήτηση. Παράλληλα, κάθε χρόνο εργαζόμενοι στον τουρισμό, εκπαιδευτικοί, γιατροί, δημόσιοι υπάλληλοι, εποχικό προσωπικό αλλά και νέες οικογένειες αναζητούν κατοικία σε μία αγορά που σε αρκετές περιοχές γίνεται όλο και πιο απαιτητική.

Το κρίσιμο στοιχείο του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου είναι ότι μεταφέρει μεγαλύτερο βάρος στην τοπική τεκμηρίωση.

Για να υπάρξει παρέμβαση, οι δήμοι και οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να γνωρίζουν με πραγματικά στοιχεία πόσες κατοικίες χρησιμοποιούνται ως κύριες κατοικίες, πόσες βρίσκονται σε βραχυχρόνια μίσθωση, πόσες αποτελούν δευτερεύουσες κατοικίες, πόσες παραμένουν κενές και πώς εξελίσσονται τα ενοίκια και η διαθεσιμότητα.

Αυτό πιθανότατα θα αποτελέσει και μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τις ελληνικές τουριστικές περιοχές τα επόμενα χρόνια.

Χρειάζεται πάντως μία σημαντική διευκρίνιση.

Η «Πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση» δεν αποτελεί ακόμη ισχύον ευρωπαϊκό νόμο.

Πρόκειται για νομοθετική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία θα πρέπει τώρα να εξεταστεί και να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πριν από την τελική έκδοση και την έναρξη ισχύος της.

Η κατεύθυνση, πάντως, είναι πλέον σαφής.

Η Ευρώπη βάζει στο επίκεντρο τη στεγαστική πίεση στις τουριστικές περιοχές και δίνει μεγαλύτερο ρόλο στις τοπικές αρχές, απαιτώντας όμως τεκμηριωμένες αποφάσεις, πραγματικά δεδομένα και παράλληλα μέτρα για την αύξηση της διαθέσιμης κατοικίας.

Και για έναν τόπο όπως η Χαλκιδική, αυτή η συζήτηση μόλις αρχίζει.