Η ευθανασία παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα και αμφιλεγόμενα ζητήματα της σύγχρονης εποχής, φέρνοντας στο προσκήνιο δύσκολα ερωτήματα γύρω από την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και τα όρια της ιατρικής παρέμβασης.
Αφορμή για την αναζωπύρωση της δημόσιας συζήτησης στάθηκε πρόσφατα η υπόθεση μιας 25χρονης γυναίκας στην Ισπανία, η οποία επέλεξε να τερματίσει τη ζωή της σε νοσοκομειακή δομή στη Βαρκελώνη, μετά από μακρά δικαστική διαμάχη με τον πατέρα της. Το περιστατικό επανέφερε με ένταση το δίλημμα ανάμεσα στην προσωπική επιλογή και τον ρόλο του κράτους σε αποφάσεις ζωής και θανάτου.
Η ευθανασία διακρίνεται σε διαφορετικές μορφές. Η ενεργητική ευθανασία αφορά την άμεση ιατρική παρέμβαση για τον τερματισμό της ζωής ενός ασθενούς, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και με τη συναίνεσή του. Διαφορετική είναι η περίπτωση της διακοπής θεραπείας που παρατείνει τη ζωή, αλλά και της ιατρικά υποβοηθούμενης αυτοκτονίας, όπου ο ίδιος ο ασθενής προχωρά στη λήψη της θανατηφόρας ουσίας, με τη συμβολή γιατρού.
Σε διεθνές επίπεδο, η ενεργητική ευθανασία είναι νόμιμη σε λίγες χώρες. Στην Ευρώπη, σχετική νομοθεσία έχουν θεσπίσει η Ολλανδία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και πιο πρόσφατα η Ισπανία. Εκτός ευρωπαϊκών συνόρων, επιτρέπεται, με διαφορετικά νομικά πλαίσια, στον Καναδά, την Κολομβία και το Εκουαδόρ, ενώ και η Ουρουγουάη έχει κινηθεί προς την ίδια κατεύθυνση.
Μάλιστα, αρκετές χώρες έχουν υιοθετήσει μοντέλα που επιτρέπουν μόνο την ιατρικά υποβοηθούμενη αυτοκτονία. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται η Ελβετία και η Αυστρία, καθώς και περιοχές της Αυστραλίας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Αντίστοιχο πλαίσιο εφαρμόζεται και στη Νέα Ζηλανδία, όπου ισχύει το σύστημα του «υποβοηθούμενου θανάτου» υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Στην Πορτογαλία, η σχετική νομοθεσία έχει εγκριθεί, ωστόσο δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί πλήρως.
Στην Ελλάδα, το ζήτημα εξακολουθεί να βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο συζήτησης, χωρίς σαφές νομικό πλαίσιο. Η ευθανασία θεωρείται παράνομη και τιμωρείται βάσει του Ποινικού Κώδικα.
Ωστόσο, οι στάσεις της κοινωνίας φαίνεται να μεταβάλλονται. Σύμφωνα με έρευνα της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, σημαντικό ποσοστό των πολιτών εμφανίζεται θετικό στη διακοπή μηχανικής υποστήριξης σε περιπτώσεις χωρίς προοπτική ανάρρωσης. Την ίδια ώρα ένα μεγάλο μέρος εκφράζει στήριξη -υπό προϋποθέσεις- ακόμη και στην ενεργητική ευθανασία, γεγονός που δείχνει ότι το θέμα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη αποδοχή στη δημόσια σφαίρα.
Η συζήτηση γύρω από την ευθανασία παραμένει ανοιχτή και σύνθετη, με τις εξελίξεις στο εξωτερικό να επηρεάζουν σταδιακά και τον ελληνικό διάλογο, χωρίς όμως να διαφαίνεται άμεσα κάποια νομοθετική πρωτοβουλία.
