Σοβαρά θεσμικά ζητήματα στη λειτουργία της Δικαιοσύνης, που αγγίζουν τον πυρήνα του κράτους δικαίου, της διαφάνειας στη δικαστική κρίση και της προστασίας των δικαιωμάτων των κατηγορουμένων, ανέδειξε η Ένωση Ποινικολόγων και Μαχόμενων Δικηγόρων, με αφορμή δημόσια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2026 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών (ΔΣΑ), με θέμα την άρνηση γραφής αθωωτικών αποφάσεων από τα ποινικά δικαστήρια.
Στην εκδήλωση συμμετείχε αντιπροσωπεία της Ένωσης αποτελούμενη από τους Δημήτριο Γκαβέλα, Κωνσταντίνο Μαντζουράνη και Πέτρο Νέλλα, οι οποίοι μετέφεραν τις επίσημες θέσεις του επιστημονικού σωματείου για ένα ζήτημα που αφορά άμεσα την ποινική δικαιοσύνη, την αιτιολόγηση δικαστικών αποφάσεων και την ισότητα των πολιτών απέναντι στον νόμο.
Ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, προσκληθείς από τη συντονίστρια της συζήτησης και Αντιπρόεδρο του ΔΣΑ, ανέπτυξε προφορικά την αταλάντευτη θέση της Ένωσης υπέρ της υποχρεωτικότητας γραφής των αθωωτικών αποφάσεων των ποινικών δικαστηρίων. Όπως υπογραμμίστηκε, η υποχρέωση αυτή απορρέει από πλέγμα συνταγματικών διατάξεων και αρχών που κατοχυρώνουν το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, ενώ η υφιστάμενη πρακτική μη αιτιολόγησης των αθωωτικών αποφάσεων συνιστά θεσμική επιλογή που πλήττει θεμελιώδη δικαιώματα του αθωωθέντος κατηγορουμένου.
Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι η απουσία γραπτού σκεπτικού στις αθωωτικές αποφάσεις διαταράσσει σοβαρά την παραγωγή και εξέλιξη της νομολογίας, δημιουργώντας κενά στην επιστημονική τεκμηρίωση και στη συνεκτική ερμηνεία του ποινικού δικαίου. Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο όπου η τεχνητή νοημοσύνη στη Δικαιοσύνη αρχίζει να αξιοποιεί ολοένα και περισσότερο βάσεις δεδομένων δικαστικών αποφάσεων.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράστηκε για τον κίνδυνο τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να «εκπαιδεύονται» σχεδόν αποκλειστικά σε καταδικαστικές αποφάσεις με αιτιολογία, ενώ οι αθωωτικές αποφάσεις απουσιάζουν από το διαθέσιμο υλικό. Μια τέτοια μονομερής εικόνα της νομολογίας ενδέχεται να οδηγήσει σε μεροληπτική αναπαράσταση της ποινικής δικαιοσύνης, ενισχύοντας δομικές στρεβλώσεις στην αντίληψη για την απονομή δικαίου.
Η Ένωση Ποινικολόγων και Μαχόμενων Δικηγόρων απευθύνει σαφές κάλεσμα προς την Πολιτεία και τη Δικαιοσύνη για άμεση θεσμική παρέμβαση, ώστε να κατοχυρωθεί στην πράξη η πλήρης αιτιολόγηση όλων των δικαστικών αποφάσεων, είτε πρόκειται για καταδικαστικές είτε για αθωωτικές. Όπως επισημαίνεται, μόνο με ενίσχυση της διαφάνειας στη Δικαιοσύνη, της ισονομίας και της λογοδοσίας των θεσμών μπορεί να διαφυλαχθεί ουσιαστικά η εμπιστοσύνη των πολιτών στο δικαστικό σύστημα.
