Το Diaporos Green Retreat στη νήσο Διάπορο του Δήμου Σιθωνίας έλαβε θετική γνωμοδότηση κατά πλειοψηφία, αλλά με σαφείς επιφυλάξεις και αυστηρούς όρους. Η Απόφαση 32/2026 της Επιτροπής Ανάπτυξης, Καινοτομίας και Αγροτικής Οικονομίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας δίνει το «πράσινο φως» σε επίπεδο Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτά σοβαρά ζητήματα για τη βιωσιμότητα, τη φέρουσα ικανότητα του νησιού και τις πιθανές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον.
Τι προβλέπει το Diaporos Green Retreat στη Διάπορο
Η γνωμοδότηση αφορά τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για το Ειδικό Σχέδιο Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικής Επένδυσης (ΕΣΧΑΣΕ) με τίτλο:
«DIAPOROS GREEN RETREAT: Ενεργειακά Αυτόνομη Τουριστική Ανάπτυξη 5»*
Το σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη ενός τουριστικού συγκροτήματος πέντε αστέρων στη νήσο Διάπορο, με:
- περίπου 180 κλίνες
- 26 κτίρια φιλοξενίας
- κεντρικό κτίριο υποδοχής και εστίασης
- εγκαταστάσεις όπως SPA, γυμναστήριο, αθλητικοί χώροι και υποδομές αναψυχής
Η επένδυση παρουσιάζεται ως ενεργειακά αυτόνομη τουριστική ανάπτυξη, με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αυτόνομων υποδομών.
Τα θετικά στοιχεία που καταγράφονται στην εισήγηση
Παρά τις σοβαρές ενστάσεις, η υπηρεσιακή εισήγηση αναγνωρίζει ορισμένα σημεία που αξιολογούνται θετικά project Diaporos Green Retreat:
Επιλογή ηπιότερου σεναρίου ανάπτυξης
Η μελέτη αναφέρει ότι επιλέγεται ηπιότερο σενάριο σε σχέση με άλλες εναλλακτικές μορφές δόμησης.
Χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
Το έργο περιλαμβάνει φωτοβολταϊκό σταθμό, αποθήκευση ενέργειας και περιορισμό της εξάρτησης από συμβατικά καύσιμα.
Επεξεργασία και επαναχρησιμοποίηση λυμάτων
Προβλέπεται Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων με τριτοβάθμια επεξεργασία και επαναχρησιμοποίηση της εκροής για άρδευση πρασίνου.
Αυτά τα στοιχεία παρουσιάζονται ως στοιχεία «πράσινης» προσέγγισης. Όμως η ίδια η γνωμοδότηση δείχνει ότι αυτά δεν αρκούν από μόνα τους για να απαντήσουν στα βασικά περιβαλλοντικά ερωτήματα.
Τα αρνητικά σημεία για το Diaporos Green Retreat
1. Νερό και υδροδότηση: το πιο κρίσιμο μέτωπο
Η επένδυση στηρίζεται σε:
- γεώτρηση
- πιθανή υφάλμυρη υδροφορία
- μονάδα αφαλάτωσης
Η υπηρεσία καταγράφει σοβαρή επιφύλαξη ως προς τη μακροχρόνια ασφάλεια και επάρκεια αυτής της λύσης. Επισημαίνει ότι:
- πρόκειται για μικρό νησιωτικό σύστημα
- υπάρχει κίνδυνος υφαλμύρινσης
- η επένδυση εξαρτάται σχεδόν πλήρως από τεχνικές λύσεις παροχής νερού
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η λειτουργία του συγκροτήματος δεν στηρίζεται σε ένα φυσικά επαρκές υδατικό απόθεμα, αλλά σε ένα σύστημα που απαιτεί συνεχή τεχνική υποστήριξη και υψηλή ενεργειακή και λειτουργική σταθερότητα.
2. Αφαλάτωση και αλμόλοιπο
Η ίδια η εισήγηση θεωρεί ότι το θέμα του αλμόλοιπου είναι κομβικό και δεν έχει επαρκώς τεκμηριωθεί.
Το αλμόλοιπο, δηλαδή το υπόλειμμα της αφαλάτωσης με υψηλή αλατότητα, μπορεί να επηρεάσει:
- τον θαλάσσιο αποδέκτη
- τα βενθικά οικοσυστήματα
- την ισορροπία του θαλάσσιου περιβάλλοντος
Η υπηρεσία επισημαίνει ότι λείπουν ακόμη:
- ειδική μελέτη διάχυσης
- υδροδυναμική τεκμηρίωση
- σαφής αποτύπωση επιπτώσεων στον βυθό
Πρόκειται για ένα από τα σημεία που δημιουργούν τα σοβαρότερα ερωτήματα για τη βιωσιμότητα του project Diaporos Green Retreat Διάπορος.
3. Πίεση στο φυσικό περιβάλλον και στο τοπίο
Η γνωμοδότηση επισημαίνει ότι η περιοχή δεν μπορεί να θεωρηθεί ουδέτερο υπόβαθρο ανάπτυξης.
Αντίθετα, αναφέρεται ότι η ίδια η μελέτη καταγράφει:
- ημιφυσικά λιβάδια
- φυσικές ή ημι-φυσικές καλύψεις
- στοιχεία τοπίου με οικολογική αξία
Αυτό σημαίνει ότι το έργο δεν τοποθετείται απλώς σε ένα “κενό” νησί, αλλά σε ένα τοπίο με φυσικό χαρακτήρα, που ενδέχεται να μεταβληθεί σημαντικά από:
- τη δόμηση
- τις υποδομές
- την κυκλοφορία
- τη μόνιμη τουριστική λειτουργία
4. Natura και έμμεσες επιπτώσεις
Παρότι το έργο χωροθετείται εκτός των ορίων Natura 2000, η υπηρεσία ξεκαθαρίζει ότι αυτό δεν αρκεί.
Αναφέρεται ότι πρέπει να αξιολογηθούν με αυστηρότερο τρόπο οι πιθανές επιπτώσεις από:
- λιμενικά έργα
- υποθαλάσσιους αγωγούς
- φωτισμό
- θαλάσσια μεταφορά
- σωρευτικές πιέσεις σε χερσαία και θαλάσσια οικοσυστήματα
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και σε ευαίσθητους θαλάσσιους οικοτόπους, όπως η Posidonia oceanica, που αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.
5. Λιμενικά έργα και θαλάσσια κυκλοφορία
Η μελέτη προβλέπει δύο προβλήτες, οι οποίες, όπως αναφέρεται, δεν αποτελούν βοηθητικό αλλά βασικό τμήμα του έργου.
Αυτό σημαίνει ότι η επένδυση δεν αλλάζει μόνο τη στεριά, αλλά και τον θαλάσσιο χώρο γύρω της, με πιθανές επιπτώσεις σε:
- πυθμένα
- ακτογραμμή
- θαλάσσια κυκλοφορία
- συνολική μορφολογία του παράκτιου τοπίου
Η υπηρεσία θεωρεί ότι οι επιπτώσεις αυτές δεν έχουν ακόμη τεκμηριωθεί επαρκώς.
6. “Ενεργειακά αυτόνομο” με σοβαρούς αστερίσκους
Παρότι ο τίτλος της επένδυσης προβάλλει την εικόνα μιας ενεργειακά αυτόνομης τουριστικής ανάπτυξης, το ίδιο το κείμενο δείχνει ότι η εικόνα αυτή δεν είναι τόσο απλή.
Στο σχέδιο προβλέπονται:
- φωτοβολταϊκά
- αποθήκευση ενέργειας
- αλλά και ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη (γεννήτριες)
Αυτό σημαίνει ότι η ενεργειακή αυτονομία δεν είναι απόλυτη, ενώ παραμένουν ζητήματα όπως:
- θόρυβος
- καύσιμα
- εκπομπές
- διαχείριση επικίνδυνων υλικών
- κίνδυνος πυρκαγιάς
Άρα ο όρος «βιώσιμο» δεν μπορεί να χρησιμοποιείται χωρίς αυστηρό έλεγχο των πραγματικών λειτουργικών δεδομένων.
φωτιά στη Βουρβουρού καλοκαίρι Ιούλιος του 2025
Πώς δόθηκε θετική γνωμοδότηση με τόσα αρνητικά;
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πολιτικό και ουσιαστικό ερώτημα της υπόθεσης.
Η απάντηση βρίσκεται στο ίδιο το πλαίσιο της διαδικασίας:
Η θετική γνωμοδότηση δεν είναι τελική άδεια κατασκευής
Η Απόφαση 32/2026 αφορά το στρατηγικό επίπεδο σχεδιασμού, δηλαδή τη ΣΜΠΕ και όχι την τελική, πλήρη και οριστική αδειοδότηση όλων των επιμέρους έργων.
Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή ουσιαστικά είπε:
«Το σχέδιο μπορεί να συνεχίσει στη διαδικασία, αλλά όχι χωρίς σοβαρές διορθώσεις και συμπληρώσεις».
Με άλλα λόγια, η θετική γνωμοδότηση δόθηκε:
- όχι επειδή τα προβλήματα λύθηκαν
- αλλά επειδή κρίθηκε ότι μπορούν θεωρητικά να αντιμετωπιστούν σε επόμενο στάδιο
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η βασική αντίφαση:
Από τη μία
η εισήγηση περιγράφει ένα έργο με πολλές ανοιχτές εκκρεμότητες
Από την άλλη
η πολιτική απόφαση επιλέγει να μην το μπλοκάρει σε αυτό το στάδιο
Αυτό πρακτικά μεταφέρει το βάρος:
- στις επόμενες μελέτες
- στους όρους αδειοδότησης
- και στην τελική διοικητική κρίση για το αν το έργο μπορεί πράγματι να σταθεί
Το μεγάλο ζήτημα: Είναι πραγματικά βιώσιμη μια τέτοια επένδυση στη Διάπορο;
Η λέξη βιωσιμότητα είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο της υπόθεσης.
Για να θεωρηθεί ένα έργο πραγματικά βιώσιμο, δεν αρκεί να έχει:
- φωτοβολταϊκά
- “πράσινο” branding
- τεχνικές υποσχέσεις
Πρέπει να μπορεί να αποδειχθεί ότι:
- αντέχει ο τόπος
- αντέχει το νερό
- αντέχει η θάλασσα
- αντέχει το τοπίο
- αντέχει το οικοσύστημα
Και ακριβώς σε αυτά τα πεδία η υπηρεσιακή εισήγηση καταγράφει ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά κενά.
Αυτό σημαίνει ότι η βιωσιμότητα του project Diaporos Green Retreat Διάπορος δεν θεωρείται αποδεδειγμένη, αλλά παραμένει ζητούμενο.
Τι σημαίνει για το φυσικό περιβάλλον της Διάπορου
Η Διάπορος δεν είναι απλώς ένα ακόμη τουριστικό οικόπεδο. Είναι ένα νησί με ιδιαίτερο φυσικό χαρακτήρα, παράκτιο και θαλάσσιο πλούτο, και τοπίο που μέχρι σήμερα παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναλλοίωτο.
Μια τέτοια επένδυση σημαίνει ότι το νησί θα δεχθεί:
- σταθερή τουριστική πίεση
- αυξημένη κατανάλωση φυσικών πόρων
- νέα μόνιμα τεχνικά έργα
- αλλαγή στον χαρακτήρα του τοπίου
- μεγαλύτερη ανθρώπινη παρουσία σε ευαίσθητο οικοσύστημα
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν θα γίνει ένα ξενοδοχείο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
ποια Διάπορο θέλει να παραδώσει η διοίκηση στο μέλλον
μια νησίδα ελεγχόμενης φυσικής αξίας
ή ένα τουριστικό προϊόν υψηλής εμπορικής εκμετάλλευσης με μόνιμο περιβαλλοντικό αποτύπωμα;
Συμπέρασμα
Η Απόφαση 32/2026 της Επιτροπής Ανάπτυξης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας δίνει θετική γνωμοδότηση κατά πλειοψηφία στο project “Diaporos Green Retreat”, αλλά το κάνει με ένα κείμενο που στην πραγματικότητα είναι γεμάτο προειδοποιήσεις, επιφυλάξεις και περιβαλλοντικά καμπανάκια.
Η επένδυση εμφανίζεται ως σύγχρονη, “πράσινη” και υψηλών προδιαγραφών.
Όμως πίσω από αυτή την εικόνα, το ίδιο το διοικητικό κείμενο αναδεικνύει ένα βασικό ζήτημα:
αν η ανάπτυξη αυτή μπορεί πράγματι να θεωρηθεί βιώσιμη για έναν τόσο ευαίσθητο φυσικό χώρο όπως η Διάπορος.
Διάπορος: Ώρα σύγκρουσης για την επένδυση που έχει ξεσηκώσει αντιδράσεις
