«Ξυπνά ο εφιάλτης του 1997; Οι αγορές σε συναγερμό για νέο παγκόσμιο ντόμινο»

Γράφει ο Νίκος Τσερκεζίδης

Επιχειρηματίας-Τομεάρχης Περιβάλλοντος ΝΔ Χαλκιδικής

Οι διεθνείς αγορές αρχίζουν ξανά να κοιτούν προς το 1997. Και όταν μια κρίση που σημάδεψε την παγκόσμια οικονομία επιστρέφει στη συζήτηση σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, οφείλουμε να δώσουμε προσοχή.

Η εκτίναξη των αποδόσεων των ομολόγων, οι πιέσεις στα ασιατικά νομίσματα, η αλλαγή εποχής στη νομισματική πολιτική της Ιαπωνίας και η αυξανόμενη αβεβαιότητα στις διεθνείς ροές κεφαλαίων δημιουργούν ένα περιβάλλον που θυμίζει, σε ορισμένα σημεία, εκείνη την περίοδο.

Το 1997 η κρίση ξεκίνησε από την Ασία και εξελίχθηκε γρήγορα σε ένα ντόμινο υποτιμήσεων, φυγής κεφαλαίων και χρηματοπιστωτικής αστάθειας. Σήμερα οι οικονομίες είναι διαφορετικές και οι άμυνες ισχυρότερες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος μπορεί να υποτιμηθεί.

Η Ιαπωνία βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο επίκεντρο. Οι αποδόσεις των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων έχουν κινηθεί σε επίπεδα που η αγορά είχε να δει εδώ και δεκαετίες, ενώ η προοπτική υψηλότερων επιτοκίων μπορεί να οδηγήσει ιαπωνικά κεφάλαια που επί χρόνια τοποθετούνταν στο εξωτερικό να επιστρέψουν στην εγχώρια αγορά. Μια τέτοια μεταβολή δεν αφορά μόνο το Τόκιο. Μπορεί να επηρεάσει το κόστος χρήματος σε ολόκληρο τον κόσμο.

Την ίδια στιγμή, οι μεγάλες οικονομίες κουβαλούν τεράστια επίπεδα δημόσιου χρέους, οι γεωπολιτικές εντάσεις διατηρούν ψηλά το ενεργειακό κόστος και οι κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν ανάπτυξη, άμυνα, ενεργειακή μετάβαση και κοινωνικές ανάγκες μέσα σε ένα πολύ ακριβότερο περιβάλλον δανεισμού.

Εδώ βρίσκεται κατά τη γνώμη μου η πραγματική προειδοποίηση του 1997.

Οι μεγάλες οικονομικές κρίσεις σπάνια ξεκινούν από έναν μόνο παράγοντα. Ξεκινούν όταν πολλές ανισορροπίες συναντώνται την ίδια στιγμή και η εμπιστοσύνη των αγορών αρχίζει να υποχωρεί.

Για την Ελλάδα και την Ευρώπη το μήνυμα πρέπει να είναι ξεκάθαρο: δημοσιονομική σταθερότητα, ισχυρές επενδύσεις, ενεργειακή ασφάλεια και πραγματική παραγωγική οικονομία. Δεν υπάρχει περιθώριο για επιστροφή σε πολιτικές που δημιουργούν ανεξέλεγκτα ελλείμματα και μεταφέρουν το κόστος στις επόμενες γενιές.

Η Ελλάδα έχει πληρώσει πολύ ακριβά στο πρόσφατο παρελθόν την οικονομική αστάθεια. Γι’ αυτό σήμερα χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή ώστε η ανάπτυξη να στηρίζεται σε στέρεες βάσεις, στις επιχειρήσεις, στις επενδύσεις, στην παραγωγή και στη δημιουργία πραγματικών θέσεων εργασίας.

Το 1997 δεν είναι βέβαιο ότι θα επαναληφθεί.

Αλλά η Ιστορία έχει έναν τρόπο να προειδοποιεί πριν επαναφέρει τα δύσκολα μαθήματά της.

Και αυτή τη φορά πρέπει να την ακούσουμε εγκαίρως.