Ελαιόλαδο: Εκτινάχθηκε 57% το κόστος παραγωγής-Στα όρια της ζημιάς οι παραδοσιακοί ελαιώνες

Σε ασφυκτικό κλοιό βρίσκονται οι ελαιοπαραγωγοί, καθώς το κόστος παραγωγής ελαιολάδου στην Ισπανία έχει αυξηθεί κατά 57% μέσα σε μόλις έξι χρόνια. Με την τιμή παραγωγού να μην καλύπτει πλέον τα έξοδα για μεγάλο μέρος των παραδοσιακών καλλιεργειών, ο κίνδυνος εγκατάλειψης των ορεινών και μη μηχανοποιήσιμων ελαιώνων γίνεται όλο και πιο ορατός.

Τα νέα στοιχεία αποτελούν ηχηρό καμπανάκι και για την Ελλάδα, όπου το υψηλό εργατικό κόστος, οι χαμηλές αποδόσεις και η πτώση των τιμών πιέζουν έντονα το εισόδημα των παραγωγών.

Σύμφωνα με τη νέα μελέτη του Ισπανικού Συνδέσμου Ελαιοκομικών Δήμων, το κόστος παραγωγής ενός κιλού ελαιολάδου κυμαίνεται πλέον από 3,08 έως 5,31 ευρώ, ανάλογα με το σύστημα καλλιέργειας.

Την ίδια στιγμή, η μέση τιμή παραγωγού στην Ισπανία διαμορφώνεται περίπου στα 3,26 ευρώ το κιλό, γεγονός που σημαίνει ότι οι περισσότεροι παραδοσιακοί ελαιώνες παράγουν πλέον με ζημιά.

Στο «κόκκινο» οι παραδοσιακοί ελαιώνες

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στους ορεινούς και μη μηχανοποιήσιμους ελαιώνες, όπου το κόστος παραγωγής φτάνει τα 5,31 ευρώ ανά κιλό λαδιού.

Στους παραδοσιακούς ξηρικούς ελαιώνες που μπορούν να μηχανοποιηθούν, το κόστος υπολογίζεται στα 4,67 ευρώ το κιλό, ενώ στους αρδευόμενους παραδοσιακούς ελαιώνες διαμορφώνεται στα 4,18 ευρώ.

Αντίθετα, στα εντατικά και υπέρπυκνα συστήματα καλλιέργειας το κόστος πέφτει σημαντικά, κυρίως λόγω των μεγαλύτερων αποδόσεων και της μηχανικής συγκομιδής.

Στον αρδευόμενο υπέρπυκνο ελαιώνα, το κόστος περιορίζεται στα 3,08 ευρώ το κιλό, ενώ στον ξηρικό υπέρπυκνο φτάνει τα 3,17 ευρώ.

Η μεγάλη διαφορά δεν οφείλεται μόνο στις δαπάνες, αλλά κυρίως στην παραγωγικότητα. Ένας ορεινός ελαιώνας παράγει περίπου 1.750 κιλά ελαιοκάρπου ανά εκτάριο, ενώ ένας υπέρπυκνος αρδευόμενος μπορεί να ξεπεράσει τα 10.800 κιλά.

Η συγκομιδή «τρώει» το εισόδημα

Η συγκομιδή αποτελεί τη μεγαλύτερη επιβάρυνση για τους παραδοσιακούς ελαιώνες, φτάνοντας ακόμη και το 40% του συνολικού κόστους.

Στους ορεινούς ελαιώνες, το κόστος συλλογής υπολογίζεται στα 0,38 ευρώ ανά κιλό ελαιοκάρπου. Αντίθετα, στους υπέρπυκνους ελαιώνες, όπου η συγκομιδή γίνεται μηχανικά, το κόστος πέφτει περίπου στα 0,09 ευρώ.

Σημαντικές δαπάνες αποτελούν επίσης η άρδευση και η λίπανση. Η άρδευση μπορεί να απορροφήσει περίπου το 20% του συνολικού κόστους στους αρδευόμενους ελαιώνες, ενώ η λίπανση φτάνει περίπου το 15%.

Καμπανάκι και για την Ελλάδα

Τα στοιχεία της Ισπανίας αφορούν άμεσα και την ελληνική ελαιοκαλλιέργεια, καθώς μεγάλο μέρος των ελληνικών ελαιώνων είναι παραδοσιακό, βρίσκεται σε πλαγιές και αποτελείται από μικρά αγροτεμάχια.

Πρόκειται δηλαδή για καλλιέργειες που δύσκολα μηχανοποιούνται και έχουν αυξημένο κόστος παραγωγής.

Στην Ελλάδα, το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο κινήθηκε σε αρκετές περιοχές από 4 έως 5,60 ευρώ το κιλό. Ωστόσο, η αποκλιμάκωση των τιμών στην ευρωπαϊκή αγορά δημιουργεί έντονη ανησυχία για τη νέα ελαιοκομική περίοδο.

Παράλληλα, το κόστος των εργατικών χεριών παραμένει υψηλό, με τα ημερομίσθια σε αρκετές περιοχές να φτάνουν τα 60 έως 70 ευρώ, την ώρα που οι αποδόσεις και οι ελαιοπεριεκτικότητες παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις.

Η μόνη λύση για τον ορεινό ελαιώνα

Για τους ορεινούς και παραδοσιακούς ελαιώνες, που δεν μπορούν να αλλάξουν εύκολα τρόπο καλλιέργειας, η μόνη βιώσιμη διέξοδος φαίνεται να είναι η προστιθέμενη αξία.

Η βιολογική παραγωγή, τα ιδιαίτερα αρωματικά χαρακτηριστικά, οι υψηλές βιοφαινόλες, η πιστοποίηση ποιότητας και ο ελαιοτουρισμός μπορούν να προσφέρουν υψηλότερη τιμή στον παραγωγό.

Παράλληλα, η μελέτη επισημαίνει την ανάγκη στοχευμένων ενισχύσεων, αναγνωρίζοντας τον περιβαλλοντικό και κοινωνικό ρόλο των παραδοσιακών ελαιώνων.

Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: τα 3 ευρώ το κιλό, που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν ικανοποιητική τιμή, σήμερα δεν επαρκούν. Για να υπάρχει στοιχειώδης κερδοφορία στα περισσότερα συστήματα καλλιέργειας, η τιμή πρέπει να πλησιάζει τα 5 ευρώ το κιλό.

Η αγορά, όμως, εξακολουθεί να πληρώνει σχεδόν την ίδια τιμή για ένα προϊόν που μπορεί να κοστίζει από 3,08 έως 5,31 ευρώ για να παραχθεί.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη επίσημη και ολοκληρωμένη κοστολόγηση ανά τύπο ελαιώνα. Χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία, κάθε συζήτηση για τη στήριξη του ορεινού και παραδοσιακού ελαιώνα κινδυνεύει να γίνεται χωρίς πραγματική εικόνα των αναγκών του παραγωγού.

Πηγή: Μελέτη AEMO «Aproximación a los Costes del Cultivo del Olivo», Ιούλιος 2026.