Καμπανάκι για την ελιά Χαλκιδικής: Αποθέματα, υψηλό κόστος και πίεση στις εξαγωγές

Η νέα ελαιοκομική περίοδος ξεκινά με μια δύσκολη εξίσωση για παραγωγούς, μεταποιητές και εξαγωγείς. Η ΠΕΜΕΤΕ ζητά άμεση παρέμβαση της Πολιτείας πριν χαθεί έδαφος στις διεθνείς αγορές.

Ένα σαφές προειδοποιητικό μήνυμα για την ελληνική επιτραπέζια ελιά, αλλά και ένα ιδιαίτερα σοβαρό καμπανάκι για τη Χαλκιδική, εκπέμπει η Πανελλήνια Ένωση Μεταποιητών Τυποποιητών Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών, μετά την ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευσή της, που πραγματοποιήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου στη Λάρισα.

Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον μια δύσκολη πραγματικότητα. Οι ελληνικές εξαγωγές επιτραπέζιας ελιάς, έπειτα από χρόνια συνεχούς ανάπτυξης, παρουσιάζουν τα πρώτα σημάδια κάμψης, την ώρα που ειδικά για την ποικιλία «Χαλκιδική» υπάρχουν αυξημένα αποθέματα από την ελαιοκομική περίοδο 2025/26, αποκτημένα μάλιστα σε υψηλό κόστος.

Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λίγο πριν η νέα παραγωγή μπει δυναμικά στην αγορά.

Η δύσκολη εξίσωση για τη Χαλκιδική

Η φετινή παραγωγή, σύμφωνα με την ΠΕΜΕΤΕ, αναμένεται να κινηθεί σε φυσιολογικά επίπεδα, αντίστοιχα με εκείνα των δύο προηγούμενων ετών.

Όμως η νέα εμπορική περίοδος δεν ξεκινά από καθαρή βάση.

Τα αυξημένα αποθέματα της ποικιλίας «Χαλκιδική» δημιουργούν πίεση σε έναν κλάδο που καλείται ταυτόχρονα να περιορίσει τις απώλειες από το προϊόν που παραμένει στις αποθήκες, να εξασφαλίσει το εισόδημα του παραγωγού για την περίοδο 2026/27 και συγχρόνως να μην οδηγήσει σε επίπεδα κόστους που θα καταστήσουν την ελληνική ελιά μη ανταγωνιστική στο εξωτερικό.

Και αυτή είναι ίσως η κρισιμότερη παράμετρος για έναν τόπο όπως η Χαλκιδική, όπου η επιτραπέζια ελιά αποτελεί σημαντικό κομμάτι της αγροτικής οικονομίας και γύρω της έχει αναπτυχθεί ολόκληρη αλυσίδα παραγωγής, μεταποίησης, τυποποίησης και εμπορίας.

Η ισορροπία είναι πλέον λεπτή.

Από τη μία βρίσκεται ο παραγωγός, ο οποίος αντιμετωπίζει αυξημένα κόστη και πρέπει να εξασφαλίσει βιώσιμο εισόδημα. Από την άλλη βρίσκονται οι επιχειρήσεις μεταποίησης και εξαγωγής, που καλούνται να διαθέσουν το ελληνικό προϊόν σε μια διεθνή αγορά όπου ο ανταγωνισμός γίνεται ολοένα σκληρότερος.

Οι εξαγωγές έστειλαν το πρώτο προειδοποιητικό σήμα

Τα στοιχεία που παρουσίασε η ΠΕΜΕΤΕ είναι ενδεικτικά.

Το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι εξαγωγές ελληνικών επιτραπέζιων ελιών μειώθηκαν κατά 0,99% σε αξία και κατά 2,25% σε όγκο, ανακόπτοντας την πολυετή ανοδική πορεία του κλάδου.

Η μεταβολή μπορεί αριθμητικά να φαίνεται περιορισμένη, ωστόσο αποκτά εντελώς διαφορετική διάσταση αν συγκριθεί με την προηγούμενη περίοδο.

Το 2025 αποτέλεσε χρονιά ιστορικού ρεκόρ, καθώς οι εξαγωγές έφθασαν τα 872 εκατ. ευρώ και τους 282.000 τόνους. Μάλιστα, μέσα στην τελευταία δεκαετία η αξία των εξαγωγών αυξήθηκε κατά 115% και ο όγκος κατά 61%.

Πάνω από το 90% της εγχώριας ετήσιας παραγωγής κατευθύνεται σε περισσότερες από 100 χώρες, γεγονός που αποδεικνύει τη δύναμη αλλά ταυτόχρονα και την έκθεση του προϊόντος στις αναταράξεις της παγκόσμιας οικονομίας.

Πίεση από ενέργεια, μισθολογικό κόστος και διεθνή ανταγωνισμό

Σύμφωνα με την ΠΕΜΕΤΕ, το υψηλό ενεργειακό κόστος επηρεάζει πλέον ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα, από τα υλικά συσκευασίας και τις πρώτες ύλες έως τις μεταφορές.

Παράλληλα, το υψηλό μισθολογικό κόστος, όταν δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη μείωση των εργοδοτικών εισφορών, περιορίζει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια των επιχειρήσεων.

Σημαντικό πρόβλημα θεωρείται και η χαμηλή παραγωγικότητα του πρωτογενούς τομέα λόγω του ανεπαρκούς εκσυγχρονισμού του, καθώς αυξάνει το κόστος της πρώτης ύλης και δυσκολεύει την ελληνική μεταποίηση απέναντι σε ανταγωνίστριες χώρες που έχουν ήδη προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις.

Ταυτόχρονα, οι πιέσεις έρχονται και από τις ίδιες τις αγορές.

Οι δασμοί στις ΗΠΑ, η δυσμενής οικονομική συγκυρία στη Γερμανία και η συρρίκνωση της καταναλωτικής δυνατότητας λειτουργούν ανασταλτικά για τη ζήτηση. Στην Αυστραλία, σύμφωνα με την ΠΕΜΕΤΕ, το ελληνικό προϊόν χάνει μερίδιο αγοράς έναντι της αιγυπτιακής ελιάς, κυρίως εξαιτίας της σημαντικά χαμηλότερης τιμής της.

Δεν μπορούν οι επιχειρήσεις να σηκώσουν μόνες τους το βάρος

Το μήνυμα της ΠΕΜΕΤΕ προς την κυβέρνηση είναι ξεκάθαρο. Η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής επιτραπέζιας ελιάς δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των μεταποιητικών και εξαγωγικών επιχειρήσεων.

Οι επιχειρήσεις, όπως επισημαίνεται, έχουν ήδη απορροφήσει σημαντικό μέρος των αυξήσεων του κόστους, ενώ συνεχίζουν να επενδύουν σε υποδομές, στη διατήρηση των υφιστάμενων αγορών και στην κατάκτηση νέων.

Η Ένωση ζητά πλέον συγκεκριμένες παρεμβάσεις.

Τη δημιουργία Μητρώου Συσκευαστηρίων Επιτραπέζιων Ελιών, τη μείωση του ενεργειακού και μη μισθολογικού κόστους, την πραγματική αμοιβαιότητα στις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες με ιδιαίτερη αναφορά στην ΕΕ Mercosur, την έγκαιρη αξιολόγηση και εκταμίευση των επενδυτικών προγραμμάτων και τον ουσιαστικό εκσυγχρονισμό του πρωτογενούς τομέα ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται επίσης στην ίδρυση της European Federation of Olive Industry, EFOI, με συμμετοχή της ελληνικής ΠΕΜΕΤΕ και των αντίστοιχων οργανώσεων της Ιταλίας και της Ισπανίας, δημιουργώντας για πρώτη φορά ισχυρότερο κοινό θεσμικό μέτωπο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Χαλκιδική μπροστά σε μια κρίσιμη νέα περίοδο

Για τη Χαλκιδική, το ζήτημα ξεπερνά τα όρια μιας κλαδικής ανακοίνωσης.

Η παρουσία αποθεμάτων της προηγούμενης χρονιάς, το υψηλό κόστος με το οποίο αυτά αποκτήθηκαν και η έναρξη μιας νέας παραγωγικής περιόδου δημιουργούν μια πραγματική δοκιμασία για ολόκληρη την τοπική αλυσίδα της ελιάς.

Το ζητούμενο είναι να προστατευθεί το εισόδημα του παραγωγού χωρίς να χαθεί η διεθνής ανταγωνιστικότητα της ποικιλίας «Χαλκιδική».

Γιατί μια αγορά που χάνεται στο εξωτερικό δεν ανακτάται εύκολα και η ελληνική επιτραπέζια ελιά έχει χρειαστεί δεκαετίες επενδύσεων και εμπορικής προσπάθειας για να φτάσει στη θέση που κατέχει σήμερα.

Το μήνυμα από τη Γενική Συνέλευση της ΠΕΜΕΤΕ είναι επομένως σαφές.

Η πρώτη κάμψη των εξαγωγών δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μια πρόσκαιρη στατιστική μεταβολή, αλλά ως προειδοποίηση. Για τη Χαλκιδική, η επόμενη περίοδος θα κριθεί από το κατά πόσο παραγωγή, μεταποίηση και Πολιτεία θα μπορέσουν να κινηθούν εγκαίρως, πριν η πίεση μετατραπεί σε πραγματική απώλεια αγορών και εισοδήματος.