Σημαντική απόσταση ανάμεσα σε όσα δηλώνουν συνειδητά οι πολίτες για την ισότητα των φύλων και σε όσα αποκαλύπτουν τα μη συνειδητά τους αντανακλαστικά καταγράφει νέα έρευνα του Κέντρου Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας. Σύμφωνα με τα ευρήματα, δύο στους τρεις Έλληνες συνδέουν αυτόματα τον άνδρα με την καριέρα και τη γυναίκα με την οικογένεια, παρά τις εξελισσόμενες κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από τους έμφυλους ρόλους.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 1.145 ατόμων από όλη τη χώρα, ηλικίας 18 έως 70 ετών, με το 55% των συμμετεχόντων να είναι γυναίκες και με ευρύ φάσμα εκπαιδευτικών και επαγγελματικών χαρακτηριστικών. Το 67% των ερωτηθέντων εμφάνισε αυτόματους συσχετισμούς που αναπαράγουν παραδοσιακά έμφυλα στερεότυπα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το 42% όσων δήλωσαν ρητά πως δεν συσχετίζουν το φύλο με την καριέρα ή την οικογένεια, στο τεστ μη συνειδητών συσχετίσεων εμφάνισαν αντίθετα αποτελέσματα. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, Δρ Γιάννης Παππάς, το εύρημα αυτό αποτυπώνει το χάσμα ανάμεσα στο συνειδητό επίπεδο δηλώσεων και στο επίπεδο των αυτόματων γνωστικών διεργασιών. «Οι κοινωνικές αντιλήψεις αλλάζουν, όμως βαθύτερες, μη συνειδητές συνδέσεις μπορεί να παραμένουν ενεργές», σημειώνει.
Η στατιστική ανάλυση έδειξε ότι παράγοντες όπως το φύλο, η ηλικία, η εκπαίδευση και οι δηλωμένες απόψεις εξηγούν μόλις το 2,5% των διαφορών στα επίπεδα μη συνειδητών στερεοτύπων. Το υπόλοιπο 97,5% αποδίδεται σε ευρύτερους κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι μη συνειδητές προκαταλήψεις διατρέχουν οριζόντια την κοινωνία, ανεξαρτήτως δημογραφικών χαρακτηριστικών.
Παράλληλα, η έρευνα ανέδειξε ότι οι γυναίκες δηλώνουν σε μεγαλύτερο ποσοστό από τους άνδρες υψηλή προσήλωση στην επαγγελματική τους εξέλιξη: το 76% των γυναικών θεωρεί την καριέρα «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντική, έναντι 56% των ανδρών. Το στοιχείο αυτό ενισχύει την εικόνα της απόστασης ανάμεσα στις προσωπικές επιδιώξεις και στα κοινωνικά στερεότυπα που εξακολουθούν να λειτουργούν σε μη συνειδητό επίπεδο.
Η μελέτη βασίστηκε στο Τεστ Μη Συνειδητών Συσχετίσεων (IAT), μια διεθνώς αναγνωρισμένη μεθοδολογία που καταγράφει τις αυτόματες αντιδράσεις των συμμετεχόντων σε ελάχιστο χρόνο, αποτυπώνοντας τις οικείες γνωστικές συνδέσεις του εγκεφάλου. Όπως επισημαίνει ο κ. Παππάς, το εργαλείο αυτό δεν προβλέπει ατομικές συμπεριφορές, αλλά συμβάλλει ουσιαστικά στην κατανόηση κοινωνικών τάσεων σε επίπεδο πληθυσμού.
Το ΚΜΟΠ συνεχίζει τη συλλογή δεδομένων, με στόχο τη βαθύτερη χαρτογράφηση των μη συνειδητών έμφυλων στερεοτύπων στην ελληνική κοινωνία, επισημαίνοντας ότι η αναγνώρισή τους αποτελεί βασικό βήμα για την ουσιαστική προώθηση της ισότητας.
