Συνταγματική Αναθεώρηση: Ευκαιρία θεσμικής ωρίμανσης, όχι πολιτικής σκοπιμότητας

Το μήνυμα του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την έναρξη του εθνικού διαλόγου γύρω από τη Συνταγματική Αναθεώρηση θέτει επιτέλους στο τραπέζι μια συζήτηση που η ελληνική κοινωνία όφειλε να κάνει εδώ και χρόνια. Όχι αποσπασματικά ούτε υπό το βάρος συγκυριών αλλά με όρους ευθύνης βάθους και προοπτικής.

Το Σύνταγμα του 1975 υπήρξε θεμέλιο σταθερότητας και δημοκρατικής ομαλότητας. Όμως πενήντα χρόνια μετά είναι προφανές ότι καλείται να απαντήσει σε προκλήσεις που δεν υπήρχαν όταν θεσπίστηκε τεχνολογική επανάσταση τεχνητή νοημοσύνη κλιματική κρίση νέες μορφές διακυβέρνησης και αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας και λογοδοσίας. Η αναθεώρηση λοιπόν δεν είναι ιδεολογική πολυτέλεια είναι θεσμική αναγκαιότητα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ξεκάθαρη αναφορά στην αλλαγή του άρθρου 86 και στη συμμετοχή τακτικών δικαστών στις υποθέσεις ποινικής ευθύνης Υπουργών. Πρόκειται για μια τομή που μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη Δικαιοσύνη και να κλείσει οριστικά πληγές που άνοιξαν από την αίσθηση ατιμωρησίας του πολιτικού συστήματος. Παράλληλα η έμφαση στη μάχη με το «βαθύ κράτος» και στη διαρκή αξιολόγηση στη δημόσια διοίκηση αγγίζει έναν από τους πιο ευαίσθητους πυρήνες της ελληνικής παθογένειας ένα κράτος που συχνά υπηρετεί τον εαυτό του και όχι τον πολίτη.

Σημαντικές είναι επίσης οι προτάσεις για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την άρση του κρατικού μονοπωλίου καθώς και για τη θωράκιση του θεσμού του Προέδρου της Δημοκρατίας με μία εξαετή θητεία. Αυτές οι αλλαγές αν υλοποιηθούν με σοβαρότητα και κανόνες μπορούν να ενισχύσουν τη θεσμική αξιοπιστία της χώρας και να την ευθυγραμμίσουν με ώριμες ευρωπαϊκές δημοκρατίες.

Ωστόσο το κλειδί της επιτυχίας δεν βρίσκεται μόνο στις προθέσεις. Βρίσκεται στις συναινέσεις. Η Συνταγματική Αναθεώρηση δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνει πεδίο μικροκομματικής αντιπαράθεσης ή εργαλείο πολιτικής επικοινωνίας. Χρειάζεται ειλικρίνεια διάλογο και κοινή συνείδηση ότι οι αλλαγές αυτές δεν αφορούν μία κυβερνητική θητεία αλλά τις επόμενες γενιές.

Αν η διαδικασία αυτή καταφέρει να λειτουργήσει ως αντίδοτο στην τοξικότητα και στον λαϊκισμό που τόσο ακριβά πληρώσαμε στο παρελθόν τότε θα έχουμε κάνει ένα ουσιαστικό βήμα προόδου. Αν όχι θα έχουμε χάσει άλλη μία ιστορική ευκαιρία.

Το Σύνταγμα μάς καλεί να συνεννοηθούμε. Το ερώτημα είναι αν το πολιτικό σύστημα και όλοι εμείς μαζί είμαστε έτοιμοι να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων.

Γράφει ο Νίκος Τσερκεζίδης, επιχειρηματίας