Μια ζωή σύντομη, μια ζωή ήρωα: Ο Γιώργος Χαμουργιωτάκης από τη Νέα Ποτίδαια Βίντεο/εικόνες

Ήταν μόλις 22 ετών. Είχε φύγει παιδί στην ξενιτιά, είχε όνειρα, έναν έρωτα, σχέδια να επιστρέψει μόνιμα στον τόπο του και μια ολόκληρη ζωή μπροστά του. Το καλοκαίρι του 1974, όμως, η Ιστορία τού επιφύλαξε έναν άλλο δρόμο. Ο Γιώργος Χαμουργιωτάκης από τη Νέα Ποτίδαια έμεινε στην Κύπρο, πολέμησε μέχρι τέλους και πέρασε στο πάνθεον των ηρώων.

Πενήντα δύο χρόνια μετά τη θυσία του, η γενέτειρά του τού απέδωσε την τιμή που του όφειλε.

Υπάρχουν άνθρωποι που χρειάζονται μια ολόκληρη ζωή για να αφήσουν το αποτύπωμά τους.

Και υπάρχουν άνθρωποι που πρόλαβαν να ζήσουν ελάχιστα, αλλά η ζωή τους έγινε Ιστορία.

Ο Γεώργιος Χαμουργιωτάκης ανήκει σε αυτούς.

Από τη Νέα Ποτίδαια στην ξενιτιά

Γεννήθηκε τον Ιούνιο του 1952 στη Νέα Ποτίδαια Χαλκιδικής. Ήταν το πρώτο παιδί της οικογένειας του Δημοσθένη και της Ελένης Χαμουργιωτάκη.

Στον τόπο του έκανε τα πρώτα του βήματα, πήγε σχολείο και έζησε τα παιδικά του χρόνια. Σε ηλικία μόλις 14 ετών, όμως, ακολούθησε τους γονείς του στον δύσκολο δρόμο της ξενιτιάς. Η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Ολλανδία, χωρίς ποτέ να κόψει τους δεσμούς της με τη Νέα Ποτίδαια.

Τα καλοκαίρια η επιστροφή στην πατρίδα ήταν η μεγάλη προσμονή.

Και σε ένα από εκείνα τα καλοκαίρια ο Γιώργος γνώρισε το κορίτσι που αγάπησε.

Τρία όνειρα που δεν πρόλαβε να ζήσει

Στα είκοσί του χρόνια είχε ήδη βάλει σε τάξη τη ζωή που ήθελε να δημιουργήσει.

Πρώτα να επιστρέψει στην Ελλάδα και να υπηρετήσει την πατρίδα.

Ύστερα να γυρίσει οριστικά στη Νέα Ποτίδαια.

Και μετά να παντρευτεί το κορίτσι που αγαπούσε.

Το καλοκαίρι του 1972 επέστρεψε από την Ολλανδία και παρουσιάστηκε στον Ελληνικό Στρατό. Έναν χρόνο αργότερα η σειρά του μεταφέρθηκε στην Ελληνική Δύναμη Κύπρου, την ΕΛΔΥΚ.

Το καλοκαίρι του 1974 η θητεία του πλησίαζε στο τέλος.

Ο Γιώργος ετοιμαζόταν να γυρίσει.

Η οικογένειά του τον περίμενε.

Η ζωή που είχε σχεδιάσει φαινόταν έτοιμη να αρχίσει.

Δεν άρχισε ποτέ.

Το μαύρο καλοκαίρι του 1974

Στις 15 Ιουλίου 1974 το πραξικόπημα στην Κύπρο άνοιξε έναν από τους πιο τραγικούς κύκλους της νεότερης ιστορίας του Ελληνισμού.

Λίγες ημέρες αργότερα ακολούθησε η τουρκική εισβολή.

Οι άνδρες της σειράς του Γιώργου βρίσκονταν ήδη στη διαδικασία επιστροφής στην Ελλάδα. Όμως οι εξελίξεις τούς έφεραν ξανά στην Κύπρο.

Ο δρόμος προς το σπίτι μετατράπηκε σε δρόμο προς τη μάχη.

Το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ είχε ήδη δεχθεί σφοδρά πλήγματα. Οι Έλληνες στρατιώτες επέστρεψαν σε έναν χώρο που δεν θύμιζε πλέον το στρατόπεδο που είχαν αφήσει. Βομβαρδισμένα κτίρια, καταστροφή, ελλείψεις και ένας πόλεμος που μόλις άρχιζε για τους ίδιους.

Και όμως έμειναν.

«Είμαι καλά, μην ανησυχείτε, θα γυρίσω»

Μέσα σε εκείνες τις ημέρες ο Γιώργος κατάφερε να επικοινωνήσει για λίγο με την οικογένειά του.

«Είμαι καλά, μην ανησυχείτε, θα γυρίσω».

Ήταν η τελευταία επικοινωνία του.

Ο Γιώργος υπηρετούσε στον 4ο Λόχο, από τις μονάδες που επωμίστηκαν το κύριο βάρος της τουρκικής επίθεσης.

Οι Έλληνες στρατιώτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με έναν αντίπαλο συντριπτικά ανώτερο σε άνδρες και πολεμικό υλικό, κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Κι όμως αντιστάθηκαν.

Η τελευταία μάχη του Γιώργου

Η μαρτυρία ενός από τους επιζώντες της ομάδας του είναι συγκλονιστική.

Ο συμπολεμιστής του περιγράφει τον Γιώργο Χαμουργιωτάκη ως τον λοχία της ομάδας του, ένα «πρώτο παλικάρι από τη Νέα Ποτίδαια Χαλκιδικής».

Η ομάδα τους συνέχιζε να αντιστέκεται στις παρυφές του στρατοπέδου, την ώρα που τουρκικά άρματα πλησίαζαν.

Η κατάσταση είχε γίνει απελπιστική.

Τα ίχνη του Γιώργου χάθηκαν μέσα στις τελευταίες ώρες της μάχης. Μαρτυρίες που καταγράφηκαν αργότερα τον τοποθετούν ανάμεσα στους στρατιώτες που έμειναν μέχρι τέλους στις θέσεις τους.

Η ημερομηνία που έμελλε να συνδεθεί για πάντα με το όνομά του ήταν η 16η Αυγούστου 1974.

Ήταν μόλις 22 χρονών.

Ο πόλεμος τελείωσε, η αγωνία της οικογένειας μόλις άρχιζε

Ο Γιώργος δηλώθηκε αγνοούμενος.

Και για την οικογένεια Χαμουργιωτάκη άρχισε ένας δεύτερος Γολγοθάς.

Ο πατέρας του τον αναζητούσε επί χρόνια. Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην κεντρική ομιλία της εκδήλωσης, ταξίδεψε ακόμη και στην Τουρκία αναζητώντας οποιαδήποτε πληροφορία για τον γιο του.

Φωτογραφίες στα χέρια, ερωτήσεις, πληροφορίες, ελπίδες που γεννιούνταν και έσβηναν.

Τριάντα τρία χρόνια περίμενε ο πατέρας του.

Έφυγε τελικά από τη ζωή χωρίς να μάθει πού βρισκόταν το παιδί του.

Η μητέρα του συνέχισε να ελπίζει.

Για μια μάνα, όσο δεν υπάρχει η απόδειξη του θανάτου, το παιδί της μπορεί ακόμη να επιστρέψει.

Και περίμενε.

Μία δεκαετία.Δύο.Τρεις.Τέσσερις.

Σαράντα τρία χρόνια αργότερα ήρθε η απάντηση

Έπειτα από 43 ολόκληρα χρόνια, η οικογένεια ενημερώθηκε ότι τα λείψανα του Γιώργου είχαν εντοπιστεί και ταυτοποιηθεί.

Βρισκόταν σε ομαδικό τάφο μαζί με άλλους στρατιώτες.

Η αναμονή τελείωσε με τον πιο οδυνηρό τρόπο.

Αλλά τουλάχιστον η οικογένεια ήξερε πια.

Ο Γιώργος είχε βρεθεί.

Τον Μάιο του 2017 επέστρεψε στη Νέα Ποτίδαια.

Όχι όπως τον περίμεναν οι γονείς του το 1974.

Αλλά τυλιγμένος με τη γαλανόλευκη και τη σημαία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Μαζί του ένα παράσημο ανδρείας.

Η γενέτειρά του υποδέχθηκε επιτέλους το παιδί της.

Από την επιστροφή του γεννήθηκε το αίτημα για το μνημείο

Η επιστροφή των οστών του Γιώργου δεν έκλεισε την ιστορία.

Άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο.

Από εκείνη την περίοδο άρχισε να διατυπώνεται στη Νέα Ποτίδαια το αίτημα να δημιουργηθεί ένα μόνιμο μνημείο στη μνήμη του.

Ο Δήμος Νέας Προποντίδας στάθηκε αρωγός στην προσπάθεια μέχρι την ολοκλήρωσή της.

Το μνημείο, επομένως, δεν υπήρξε μια τυπική διοικητική πρωτοβουλία.

Ήταν ένα αίτημα μνήμης που γεννήθηκε μέσα στην ίδια τη Νέα Ποτίδαια.

Μια εκδήλωση τιμής, μνήμης και εθνικής ευγνωμοσύνης

Η επίσημη τελετή των αποκαλυπτηρίων είχε έναν ξεκάθαρο σκοπό: να αποδοθεί τιμή στον άνθρωπο που έδωσε τη ζωή του για την πατρίδα, να διατηρηθεί ζωντανή η ιστορική μνήμη και να γνωρίσουν οι επόμενες γενιές ποιος ήταν ο Γεώργιος Χαμουργιωτάκης.

Δεν επρόκειτο απλώς για τα αποκαλυπτήρια ενός μνημείου.

Ήταν η δημόσια απόδοση ενός ιστορικού και ηθικού χρέους προς ένα παιδί της Νέας Ποτίδαιας που έμεινε πιστό στο καθήκον του μέχρι το τέλος.

Το μνημείο φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς και ως διαρκής υπενθύμιση ότι πίσω από τις μεγάλες ημερομηνίες της Ιστορίας υπήρχαν νέοι άνθρωποι με οικογένειες, αγάπες, σχέδια και όνειρα.

Ισχυρή παρουσία στην τελετή των αποκαλυπτηρίων

Η σημασία της ημέρας αποτυπώθηκε και στην παρουσία εκπροσώπων της πολιτικής ζωής, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Αυτοδιοίκησης, των Ενόπλων Δυνάμεων, των Σωμάτων Ασφαλείας και της τοπικής κοινωνίας.

Στην τελετή έδωσαν το «παρών» οι βουλευτές Χαλκιδικής Γιάννης Γιώργος, Απόστολος Πάνας και Κυριακή Μάλαμα, καθώς και ο Σάββας Χιονίδης, Γενικός Γραμματέας Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών και βουλευτής Πιερίας.

Παρέστη επίσης ο Νίκος Μπλόσκας, Διευθυντής της Γενικής Γραμματείας του Πρωθυπουργού, ενώ την Κυπριακή Δημοκρατία εκπροσώπησε η Γεωργία Παντελήδου, προξενική λειτουργός της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Παρόντες ήταν ακόμη εκπρόσωποι των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Νέας Προποντίδας, η γενική γραμματέας του Δήμου, αντιδήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, εκπρόσωποι πολιτιστικών και παγχαλκιδικιώτικων συλλόγων, καθώς και εκπρόσωποι Δημοτικών Κοινοτήτων.

Οικοδεσπότης της εκδήλωσης ήταν ο Δήμαρχος Νέας Προποντίδας Μανώλης Καρράς, ενώ κεντρική ήταν και η παρουσία του Προέδρου της Κοινότητας Νέας Ποτίδαιας Βασίλη Κιοσέ.

Πάνω απ’ όλους, όμως, βρίσκονταν εκεί οι άνθρωποι της οικογένειας του Γιώργου.

Οι άνθρωποι που δεν χρειάζονται ένα μνημείο για να τον θυμούνται.

Γιατί τον κουβαλούν μέσα τους καθημερινά.

Η πρώτη ξαδέλφη: «Κάθε μέρα τον έχω απέναντι και μιλάω μαζί του»

Από τις πιο συγκινητικές στιγμές της ημέρας ήταν η μαρτυρία της πρώτης ξαδέλφης του Γιώργου Χαμουργιωτάκη.

Μίλησε όχι για τον ήρωα των ιστορικών βιβλίων, αλλά για τον άνθρωπο που γνώρισε.

Για τον Γιώργο που όταν επέστρεφε από τον στρατό πήγαινε στο σπίτι τους, καθώς οι γονείς του βρίσκονταν στην Ολλανδία.

Η οικογένεια, έχοντας ήδη βιώσει άλλη απώλεια από τον στρατό, προσπάθησε ακόμη και να τον πείσει να μην επιστρέψει.

Εκείνος όμως είχε αποφασίσει.

Θα πήγαινε.

Θα υπηρετούσε.

Σήμερα, δεκαετίες αργότερα, η ίδια εξακολουθεί να ζει με την παρουσία του.

«Κάθε μέρα που τον έχω απέναντι, μιλάω μαζί του. Δεν τον αποχωρίζομαι», είπε με βαθιά συγκίνηση.

Και όταν το εγγόνι της τη ρωτά ποιος είναι ο άνθρωπος στη φωτογραφία, εκείνη απαντά:

«Είναι θείος».

Ο ανιψιός που γεννήθηκε έναν μήνα μετά και πήρε το όνομά του

Ιδιαίτερα φορτισμένη ήταν και η μαρτυρία του ανιψιού του, Γεώργιου Χαμουργιωτάκη.

Δεν πρόλαβε ποτέ να γνωρίσει τον θείο του.

Ο Γιώργος Χαμουργιωτάκης χάθηκε στις 16 Αυγούστου 1974.

Ο ανιψιός του γεννήθηκε ακριβώς έναν μήνα αργότερα, στις 16 Σεπτεμβρίου 1974.

Το όνομα που επρόκειτο να πάρει ήταν Βασίλειος.

Οι γονείς του αποφάσισαν να τον ονομάσουν Γεώργιο, στη μνήμη του ανθρώπου που μόλις είχε χαθεί στην Κύπρο.

Έτσι, το όνομα έγινε ένας ζωντανός κρίκος ανάμεσα σε δύο γενιές.

«Δεν πρόλαβα να τον γνωρίσω», είπε, εξηγώντας ότι γνώρισε τον θείο του μέσα από τις αφηγήσεις των γονιών του, της θείας του και ολόκληρης της οικογένειας.

Και χαρακτήρισε το όνομα που φέρει ταυτόχρονα μεγάλη τιμή και ένα ευχάριστο βάρος.

Η δική του υπόσχεση ήταν ξεκάθαρη:

«Δεν σε ξεχάσαμε και δεν θα σε ξεχάσουμε ποτέ. Αθάνατος».

Ένα μνημείο για να ρωτούν τα παιδιά «ποιος ήταν;»

Αυτή ίσως είναι και η μεγαλύτερη αξία της εκδήλωσης.

Όχι μόνο να τιμηθεί ένας νεκρός.

Αλλά να μη γίνει ποτέ ένας άγνωστος νεκρός.

Να περνούν τα παιδιά από την πλατεία της Νέας Ποτίδαιας, να βλέπουν το όνομα Γεώργιος Χαμουργιωτάκης και να ρωτούν:

«Ποιος ήταν;»

Και τότε κάποιος να τους διηγείται.

Για ένα παιδί που γεννήθηκε εδώ.

Για έναν έφηβο που έφυγε στην ξενιτιά.

Για έναν νέο που ερωτεύτηκε και ήθελε να επιστρέψει στο χωριό του.

Για έναν στρατιώτη που ενώ βρισκόταν τόσο κοντά στην επιστροφή του, βρέθηκε ξανά στην Κύπρο.

Για έναν 22χρονο που η ζωή του σταμάτησε πριν ακόμη αρχίσει πραγματικά.

Για έναν πατέρα που τον έψαχνε 33 χρόνια.

Για μια μάνα που τον περίμενε 43.

Για μια πρώτη ξαδέλφη που ακόμη του μιλά.

Για έναν ανιψιό που γεννήθηκε έναν μήνα μετά και πήρε το όνομά του.

Και για έναν ολόκληρο τόπο που αποφάσισε ότι δεν θα επιτρέψει ποτέ στη λήθη να νικήσει τη μνήμη.

Μια ζωή σύντομη. Μια ζωή ήρωα.

Αυτός ήταν ο Γιώργος Χαμουργιωτάκης.

Ο Γιώργος της Νέας Ποτίδαιας.

Ο γιος του Δημοσθένη και της Ελένης.

Ο νέος της ξενιτιάς.

Ο ερωτευμένος 20χρονος που σχεδίαζε να γυρίσει σπίτι.

Ο λοχίας της ΕΛΔΥΚ.

Ο αγνοούμενος που περίμενε μια οικογένεια επί δεκαετίες.

Ο άνθρωπος που επέστρεψε στη γενέτειρά του 43 χρόνια αργότερα.

Και ο ήρωας που 52 χρόνια μετά τη θυσία του έχει πια το μνημείο του στην καρδιά της Νέας Ποτίδαιας.

Το μάρμαρο μπορεί να φθείρεται.

Η Ιστορία όμως, όταν ένας τόπος επιλέγει να τη θυμάται, δεν χάνεται.

Μια ζωή σύντομη.
Μια ζωή ήρωα.
Γιώργος Χαμουργιωτάκης.
Η Νέα Ποτίδαια δεν ξεχνά.
ΑΘΑΝΑΤΟΣ.