Πώς ξαναχτίζεται μια ζωή όταν όλα έχουν μείνει πίσω; Για τους ανθρώπους των Μουδανιών, η απάντηση δε δόθηκε εύκολα ούτε γρήγορα. Ανάμεσα σε χαμένες πατρίδες και νέους τόπους, αναζήτησαν κάτι περισσότερο από ένα καταφύγιο: έναν χώρο όπου θα μπορούσαν να ριζώσουν ξανά. Η επιλογή της Χαλκιδικής συνδέθηκε με εμπειρίες και μνήμες των ανθρώπων που κάνανε μια νέα αρχή.
Η γεωγραφία και το κλίμα της Χαλκιδικής θύμιζαν τα γνώριμα τοπία των παλαιών Μουδανιών: πεδιάδες, λόφοι με ελιές, αμπέλια και μια θάλασσα που εξασφάλιζε αλιεία αλλά και εμπόριο. Πολλοί πρόσφυγες είχαν εμπειρία στη γεωργία και την αλιεία και έτσι μπορούσαν να συνεχίσουν τα επαγγέλματά τους με κάποια ασφάλεια.
Η εγγύτητα με τη Θεσσαλονίκη ήταν ένας κύριος λόγος εγκατάστασης στη Χαλκιδική, καθώς έδινε ευκαιρίες για εμπόριο και εργασία, ενώ η δημιουργία συγγενικών και φιλικών δικτύων στη πόλη βοήθησε τους πρόσφυγες να προσαρμοστούν γρήγορα στο νέο τόπο.
Τέλος, η ισχνή αλλά καθοριστική για την αποκατάσταση των προσφύγων ενίσχυση του ελληνικού κράτους έδωσε τη δυνατότητα για ίδρυση νέων κοινοτήτων, δίνοντας γη και υποδομές σε περιοχές που είχαν ανάγκη από πληθυσμό. Έτσι δημιουργήθηκαν χωριά όπως τα Νέα Μουδανιά, η Νέα Τρίγλια, τα Νέα Πλάγια κ.α., που πήραν το όνομά τους από τον παλιό τόπο καταγωγής τους.
Ωστόσο, η επιλογή από τους πρόσφυγες έγινε σε κατάσταση απόγνωσης, αφού είχαν ήδη ταλαιπωρηθεί αρκετά και η δυσκολία εύρεσης κατοικίας στις περιοχές που διέμεναν προσωρινά περιόριζε δραστικά τα περιθώρια επιλογών τους.
Το Καργί Λιμάνι, όπως ονομαζόταν τότε ο οικισμός, ήταν γεμάτο έλη, γεγονός που δυσχέραινε την εγκατάσταση κατοικιών, την καλλιέργεια πόρων αλλά και την καθημερινή μετακίνηση των ανθρώπων. Το σοβαρότερο πρόβλημα ήταν τα κουνούπια που μετέδιδαν την ελονοσία, μια ασθένεια με ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης εκείνη την εποχή. Μαζί με τον τύφο και τη φυματίωση, προκάλεσαν μαζικές απώλειες.
Η κατάσταση άρχισε να βελτιώνεται όταν στάλθηκαν οι γιατροί Απόστολος Τσίτερ (πρόσφυγας από την Τρίγλια) και Γεώργιος Καρυωτάκης, με φάρμακα όπως κινίνα, αντιτυφικούς ορούς και βασικό υγειονομικό εξοπλισμό.
Παράλληλα, μηχανικός με τοπογραφικό συνεργείο χάραξε την περιοχή σε οικόπεδα για κατοικίες, καταστήματα, πλατείες, εκκλησία και σχολείο, ενώ διανεμήθηκαν προσωρινά κληροτεμάχια ελαιώνων και αγρών, ενέργεια ζωτικής σημασίας για την επιβίωση των κατοίκων.
Σταδιακά δημιουργήθηκαν βασικές υποδομές στέγασης και υγιεινής. Ωστόσο, η απουσία τοπικής κοινότητας αποτελούσε σοβαρό εμπόδιο, καθώς κάθε ζήτημα εξαρτιόταν από το Κοινοτικό Συμβούλιο Πορταριάς.
Έτσι, το 1924, έπειτα από συμφωνία με τον Νομάρχη Χαλκιδικής κ. Τζανέτο, το Καργί Λιμάνι αποσπάστηκε από την Κοινότητα Πορταριάς και πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες κοινοτικές εκλογές. Πρόεδρος εκλέχθηκε ο Φώτης Ορφανίδης (Χατζηφώτης) και το πενταμελές συμβούλιο αποτελούνταν από τους Δημήτρη Κουτσαντώνη, Δημήτριο Παπαδόπουλο, Αναστάσιο Κόμπο, Αριστείδη Λεμονίδη και Δημήτριο Χατζηρήγα.
Ο χειμώνας παρέμενε δυσβάσταχτος. Οι άνθρωποι έμεναν σε αντίσκηνα και θαλάμους, χωρίς επαρκή θέρμανση, σίτιση και ένδυση. Οι δρόμοι ήταν λάσπη. Αυτό όμως δεν τους πτοούσε.
Με το νέο έτος, το 1925, στήνονται 300 σκελετοί κατοικιών από την εταιρεία DEHATEGE. Τα σπίτια καλύπτονται επιτέλους με κεραμίδια. Την ίδια περίοδο ξεκινά η αποξήρανση του έλους, με εθελοντική εργασία. Μια διαδικασία αργή αλλά σωτήρια.
Κατασκευάζεται η Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, πολιούχου των Μουδανιών, με πρώτο παπά τον Παπαλάσκαρη. Αργότερα ιδρύεται αστυνομικός σταθμός με πρώτο χωροφύλακα τον Ευάγγελο Κοτσώνα. Χτίζεται επίσης η αποβάθρα για την εξυπηρέτηση των καϊκιών.
Τον Ιούνιο του 1925, το Καργί Λιμάνι μετονομάζεται σε Νέα Μουδανιά.
Ο πληθυσμός φτάνει τους 850 κατοίκους σε περίπου 200 οικογένειες.
Τον Σεπτέμβριο του 1925 λειτούργησε το πρώτο Δημοτικό Σχολείο. Οι πρώτοι δάσκαλοι ήταν Αναστασία Παπάζογλου, Ασημένια Δημοπούλου και Νικόλαος Χατζηαγγελίδης.
Ανοίγουν παντοπωλεία, φούρνοι, καφενέδες και εστιατόρια. Ο ανεφοδιασμός γίνεται με καΐκια από τη Θεσσαλονίκη. Το κρέας παύει να είναι πολυτέλεια.
Αναπτύσσονται επαγγέλματα υγείας και φροντίδας όπως η Μαριγώ Μιτζίκη, η Δωροθέα Κοκινού, η μαία Μάλαμα Κιουπελόγλου, καθώς και οι ορθοπεδικοί Γιάννης Μπάκογλου και Μιχάλης Γιόντσογλου. Δημιουργούνται ταχυδρομείο, τηλεφωνείο και τηλεγραφείο.
Το 1928, πραγματοποιείται η πρώτη επίσημη απογραφή. Ο πληθυσμός ξεπερνά τους 1.300 κατοίκους και οι οικογένειες φτάνουν τις 400.
Το 1928, τα Νέα Μουδανιά δεν ήταν πια προσφυγικός καταυλισμός, αλλά ένας ζωντανός οικισμός με ταυτότητα, διοίκηση και προοπτική. Η ανάγκη μετατράπηκε σε επιλογή. Το νέο τους σπίτι: τα Νέα Μουδανιά.
Γράφει ο Φάνης Ασλάνι
Πηγή: Σταύρος Κοβράκης, Νέα Μουδανιά -Η ιστορία και η ανάπτυξή τους
