IRIS: Πότε το χαρτζιλίκι γίνεται δωρεά και πότε επιβάλλεται φόρος έως 40%

Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν μπει για τα καλά στην καθημερινότητα των πολιτών. Ένα χαρτζιλίκι, η πληρωμή ενός γεύματος ή η επιστροφή χρημάτων δεν φορολογούνται αυτομάτως. Όταν, όμως, η συναλλαγή αυξάνει την περιουσία του παραλήπτη, μπορεί να θεωρηθεί δωρεά ή γονική παροχή.

Το IRIS δεν έχει ξεχωριστό φορολογικό καθεστώς. Αυτό που εξετάζεται είναι ο πραγματικός σκοπός της συναλλαγής, η σχέση μεταξύ αποστολέα και παραλήπτη και η δυνατότητα τεκμηρίωσης της μεταφοράς.

Τι ισχύει για το χαρτζιλίκι

Οι μεταφορές από γονείς προς ανήλικα παιδιά ή εξαρτώμενους φοιτητές έως 25 ετών, όταν καλύπτουν συνήθεις ανάγκες διαβίωσης, δεν αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως δωρεές.

Στις καθημερινές ανάγκες μπορούν να περιλαμβάνονται:

• Το ενοίκιο της φοιτητικής κατοικίας
• Τα δίδακτρα και τα βιβλία
• Οι μετακινήσεις
• Τα τρόφιμα και τα καθημερινά έξοδα

Καθοριστική είναι η πραγματική χρήση των χρημάτων. Για τον λόγο αυτό συνιστάται σε κάθε μεταφορά να αναγράφεται σαφής αιτιολογία, όπως «ενοίκιο Αυγούστου», «έξοδα σπουδών» ή «έξοδα διαβίωσης».

Πότε η μεταφορά θεωρείται γονική παροχή

Διαφορετική αντιμετώπιση απαιτείται όταν τα χρήματα προορίζονται για αγορά ακινήτου ή αυτοκινήτου, επένδυση, δημιουργία αποταμίευσης, ίδρυση επιχείρησης ή εξόφληση προσωπικού δανείου.

Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει αύξηση της περιουσίας του παραλήπτη και η συναλλαγή μπορεί να χαρακτηριστεί δωρεά ή γονική παροχή. Η μεταφορά πρέπει να πραγματοποιείται μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος και να υποβάλλεται η προβλεπόμενη δήλωση στο myProperty.

Αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ

Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ προσώπων της πρώτης κατηγορίας συγγένειας ισχύει αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, εφόσον η μεταφορά γίνεται αποδεδειγμένα μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.

Στην κατηγορία αυτή ανήκουν σύζυγοι, μέρη συμφώνου συμβίωσης, γονείς, παιδιά και εγγόνια. Πάνω από τις 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος 10% στο υπερβάλλον ποσό.

Εάν η χρηματική δωρεά δεν πραγματοποιηθεί μέσω τραπεζικού συστήματος, ο φόρος για την πρώτη κατηγορία συγγένειας υπολογίζεται με συντελεστή 10% από το πρώτο ευρώ. Οι σχετικές δηλώσεις υποβάλλονται ψηφιακά μέσω του myProperty, σύμφωνα με τις οδηγίες της ΑΑΔΕ.

Φόρος 20% μεταξύ αδελφών και 40% μεταξύ φίλων

Οι χρηματικές δωρεές μεταξύ αδελφών φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 20% από το πρώτο ευρώ. Για φίλους, γνωστούς και άλλα πρόσωπα της τρίτης κατηγορίας, ο φόρος ανέρχεται στο 40%.

Προσοχή χρειάζεται και στις «τριγωνικές» συναλλαγές, κατά τις οποίες τα χρήματα περνούν μέσω ενός συγγενικού προσώπου για να καταλήξουν στον πραγματικό παραλήπτη. Εφόσον διαπιστωθεί ότι η ενδιάμεση μεταφορά χρησιμοποιήθηκε για την αποφυγή φόρου, η συναλλαγή μπορεί να ελεγχθεί ως δωρεά μεταξύ των πραγματικών εμπλεκομένων.

Η αιτιολογία δεν καταργεί τον φόρο

Η αναγραφή σωστής αιτιολογίας δεν προσφέρει από μόνη της φορολογική απαλλαγή. Αποτελεί, όμως, σημαντικό στοιχείο για την τεκμηρίωση της συναλλαγής σε ενδεχόμενο έλεγχο.

Οι φορολογούμενοι πρέπει να αποφεύγουν χιουμοριστικές ή ασαφείς περιγραφές και να αναγράφουν τον πραγματικό λόγο της μεταφοράς. Σε περιπτώσεις μεγάλων ποσών ή απόκτησης περιουσιακού στοιχείου, είναι απαραίτητη η συμβουλή λογιστή ή φοροτεχνικού πριν από τη συναλλαγή.