Κάθε χρόνο, στις 5, 6 και 7 Ιανουαρίου, η Γαλάτιστα Χαλκιδικής φορά τα γιορτινά της και αναβιώνει ένα από τα πιο ξεχωριστά και ξακουστά έθιμα που δεν είναι άλλο από την Καμήλα και τον Γάμο της Μανιώς. Πρόκειται για ένα έθιμο με βαθιές ρίζες στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, που συνδυάζει τον λαϊκό θρύλο, την ιστορική μνήμη και το παραδοσιακό γλέντι, προσελκύοντας κάθε χρόνο πλήθος επισκεπτών.
Σύμφωνα με την παράδοση, στα τέλη του 19ου ή στις αρχές του 20ού αιώνα ζούσε στη Γαλάτιστα μια πανέμορφη κοπέλα, η Μανιώ, της οποίας η φήμη ξεπερνούσε τα όρια του χωριού. Η ομορφιά της μάγευε περαστικούς και εμπόρους, ώσπου η καρδιά της δόθηκε σε ένα παλικάρι του τόπου. Ο έρωτάς τους όμως δοκιμάστηκε σκληρά, όταν ο γιος του Τούρκου επιτρόπου της περιοχής άρπαξε τη Μανιώ, παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα του, προκαλώντας αναστάτωση στους κατοίκους.
Όταν κάθε προσπάθεια να την πάρουν πίσω απέτυχε, το αγαπημένο της παλικάρι και οι φίλοι του κατέστρωσαν ένα ευρηματικό σχέδιο, εμπνευσμένο από τον Δούρειο Ίππο. Κατασκεύασαν ένα ομοίωμα καμήλας και, κρυμμένοι από κάτω, μπήκαν στον τουρκικό οντά με αφορμή ένα γλέντι. Ο χορός, τα τραγούδια και το κρασί έφεραν αποτέλεσμα, καθώς οι Τούρκοι αποκοιμήθηκαν και η Μανιώ σώθηκε. Την επόμενη μέρα, ανήμερα του Αϊ-Γιαννιού, τελέστηκε ο γάμος των δύο νέων, επισφραγίζοντας τη νίκη της αγάπης και της εξυπνάδας.
Κεντρικό σύμβολο του εθίμου είναι η καμήλα, ένα εντυπωσιακό ομοίωμα που κατασκευάζεται παραδοσιακά με ιδιαίτερη φροντίδα. Ξύλα, σανίδια, πετσιά, προβιές, σαγίσματα και κορδόνια αποτελούσαν παλιά τα βασικά υλικά, ενώ σήμερα η κατασκευή είναι ελαφρύτερη, με πλαστικό σκελετό και υφάσματα. Κάτω από το σώμα της καμήλας μπαίνουν τρεις γεροδεμένοι νέοι, οι λεγόμενοι «καμλάρηδες», που βαδίζουν και χορεύουν ρυθμικά, χτυπώντας τα κουδούνια.
Την παραμονή των Φώτων, μετά τον Μεγάλο Αγιασμό, η καμήλα βγαίνει στους δρόμους του χωριού συνοδεία από κλαρίνα, νταούλια και ζουρνάδες. Αντηχεί το παραδοσιακό τραγούδι «Απόψε μας κλέψαν τη Μανιώ», που αφηγείται με στίχους τη δραματική ιστορία της αρπαγής και της αντίστασης. Μπροστά από την πομπή χορεύουν οι «τζαμαλάρηδες», φουστανελάδες με γκλίτσες, που ξεσηκώνουν τις γειτονιές, πηδούν φράχτες, μπαίνουν στα σπίτια και δέχονται κεράσματα από τις νοικοκυρές.
Ολόκληρο το χωριό συμμετείχε στη γιορτή. Ένα γαϊδούρι ήταν φορτωμένο με κρασί, ούζο και καλάθια με κρέας, λουκάνικα, τυριά και ψωμί, ενώ τα σοκάκια γέμιζαν μουσική, χορό και κόσμο. Το απόγευμα, η καμήλα κατέληγε στο παζάρι, όπου το γλέντι συνεχίζεται μέχρι αργά.
Την επόμενη μέρα, ανήμερα του Αγίου Ιωάννη, κορυφώνεται το έθιμο με την αναπαράσταση του Γάμου της Μανιώς. Η πομπή καταλήγει στην κεντρική πλατεία της Γαλάτιστας, όπου στήνεται ένα μεγάλο, παραδοσιακό πανηγύρι με πίτες, εδέσματα, άφθονο κρασί και τσίπουρο, προσφορά κατοίκων και επαγγελματιών του χωριού.
Το έθιμο της Καμήλας δεν είναι απλώς μια γιορτή, αλλά κομμάτι της ταυτότητας του τόπου. Ένα έθιμο που άντεξε στον χρόνο, πέρασε από γενιά σε γενιά και συνεχίζει να ενώνει την τοπική κοινωνία, καλώντας μικρούς και μεγάλους να γίνουν μέρος μιας ζωντανής ιστορίας.
Το τριήμερο των Θεοφανείων, η Γαλάτιστα γίνεται σημείο αναφοράς για όσους θέλουν να ζήσουν από κοντά μια αυθεντική εμπειρία παράδοσης, μνήμης και γνήσιου λαϊκού γλεντιού.
