Καρχαρίες και σαλάχια στη Χαλκιδική: Τι αποκαλύπτει ο νέος επιστημονικός χάρτης της iSea

Η Χαλκιδική βρίσκεται μέσα στον μεγάλο επιστημονικό χάρτη καταγραφών καρχαριών και σαλαχιών στις ελληνικές θάλασσες, με τα νέα δεδομένα να δείχνουν κάτι πολύ διαφορετικό από την εικόνα «κινδύνου» που συχνά δημιουργείται: τα είδη αυτά αποτελούν διαχρονικό και φυσικό κομμάτι του θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Νέα επιστημονική μελέτη για την κατανομή των χονδριχθύων στις ελληνικές θάλασσες συγκέντρωσε 5.596 καταγραφές, επιβεβαιώνοντας την ιστορική παρουσία συνολικά 62 ειδών: 33 ειδών καρχαριών, 28 ειδών σαλαχιών και ενός είδους χίμαιρας. Για τη χαρτογράφηση αξιοποιήθηκαν επιστημονικές δημοσιεύσεις, ιστορικά δεδομένα, ερευνητικά προγράμματα, εθνικές βάσεις, αλλά και επαληθευμένες καταγραφές από προγράμματα επιστήμης των πολιτών.

Η Χαλκιδική έχει ιδιαίτερη θέση στην έρευνα

Για τη Χαλκιδική το ενδιαφέρον είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς η περιοχή δεν εμφανίζεται απλώς στον χάρτη μέσω μεμονωμένων αναφορών. Το 2021 η iSea πραγματοποίησε συστηματική συλλογή στοιχείων από την παράκτια αλιεία της Χαλκιδικής, στο πλαίσιο του προγράμματος «By ElasmoCatch», με αντικείμενο την καταγραφή καρχαριών και σαλαχιών που αλληλεπιδρούν με την αλιευτική δραστηριότητα.

Μάλιστα, η ερευνητική ομάδα είχε επισκεφθεί 13 λιμάνια της Χαλκιδικής, πραγματοποιώντας έρευνα σε αλιείς από 92 διαφορετικά σκάφη και καταγράφοντας στοιχεία για την αλιευτική δραστηριότητα από 153 σκάφη. Σύμφωνα με την έκθεση της iSea, το δείγμα αυτό αντιστοιχούσε περίπου στο 38% του καταγεγραμμένου στόλου παράκτιας αλιείας της Χαλκιδικής.

Τα στοιχεία αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για μια περιοχή όπως η Χαλκιδική, με τεράστια ακτογραμμή, έντονη αλιευτική δραστηριότητα και τρεις χερσονήσους που «ανοίγονται» στο Βόρειο Αιγαίο.

Ποια είδη καταγράφονται συχνότερα στην Ελλάδα

Σε πανελλαδικό επίπεδο, μεταξύ των συχνότερα καταγεγραμμένων καρχαριών βρίσκονται το Σκυλάκι ή γάτος (Scyliorhinus canicula), ο Γκριζογαλέος (Mustelus mustelus) και ο Γλαύκος (Prionace glauca).

Από τα σαλάχια, συχνότερες είναι οι καταγραφές του Τραχύβατου (Raja radula), της Νόνας (Dipturus oxyrinchus) και της Μαρμαρομουδιάστρας (Torpedo marmorata). Η νέα μελέτη περιλαμβάνει επίσης καταγραφές απειλούμενων ειδών, μεταξύ των οποίων και ο λευκός καρχαρίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα είδη αυτά είναι συνηθισμένα ή ότι βρίσκονται συγκεντρωμένα κοντά σε λουόμενους.

Ο χάρτης δεν είναι «χάρτης επικινδυνότητας»

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο για όσους βλέπουν τις πολλές κουκκίδες στον χάρτη γύρω από το Αιγαίο και τη Χαλκιδική.

Οι καταγραφές δεν σημαίνουν ότι μια περιοχή έχει περισσότερους επικίνδυνους καρχαρίες ούτε ότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για τους λουόμενους. Πρόκειται για δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί σε βάθος δεκαετιών και αποτυπώνουν την παρουσία διαφορετικών ειδών.

Η ίδια η iSea τονίζει ότι οι χάρτες χρειάζονται προσεκτική επιστημονική ερμηνεία και ότι οι πρόσφατες περισσότερες «θεάσεις» δεν αποτελούν απόδειξη αύξησης των πληθυσμών. Αντίθετα, τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν σημαντική μείωση των πληθυσμών καρχαριών και σαλαχιών τις τελευταίες δεκαετίες.

Για τη Χαλκιδική, λοιπόν, η ουσία της νέας έρευνας δεν είναι ότι «γέμισαν οι θάλασσες καρχαρίες». Είναι ότι κάτω από τα νερά που γνωρίζουμε κυρίως για τις παραλίες και τον τουρισμό υπάρχει ένα πολύ πλουσιότερο θαλάσσιο οικοσύστημα από όσο αντιλαμβανόμαστε.

Και οι καρχαρίες και τα σαλάχια αποτελούν μέρος αυτής της βιοποικιλότητας εδώ και πολύ πριν η Χαλκιδική γίνει ένας από τους μεγαλύτερους τουριστικούς προορισμούς της χώρας.

Πηγή: Περιβαλλοντική Οργάνωση iSea – επιστημονική μελέτη «Distribution of Chondrichthyans in the Greek Seas».