Λίγο πριν χαράξει το νέο έτος, ο Άγιος Νικόλαος ντύνεται με ήχους, μνήμες και φωνές που έρχονται από πολύ παλιά. Είναι η ώρα των “Κόντυλων”, των παραδοσιακών καλάντων της Πρωτοχρονιάς, ενός εθίμου που περνά από πάππου προς πάππου και συνεχίζει να ενώνει ολόκληρη την τοπική κοινωνία.
Κάθε χρόνο, τη νύχτα της 30ής προς 31η Δεκεμβρίου, μισή ώρα μετά τα μεσάνυχτα, μικροί και μεγάλοι συγκεντρώνονται στην πλατεία του χωριού. Με ένα κλαδί ελιάς στο χέρι, σύμβολο ειρήνης, ζωής και ευλογίας, ξεχύνονται στα γραφικά σοκάκια, χτυπώντας τις πόρτες των σπιτιών και ψάλλοντας τα “Κόντυλα”, όπως προστάζει η παράδοση.
Τα παιδιά πρωταγωνιστούν, κρατώντας ζωντανό το έθιμο όπως το έμαθαν από τους παππούδες τους. Με λόγια απλά αλλά γεμάτα νόημα, ζητούν κεράσματα και σκορπούν ευχές για υγεία, ευημερία και καλοτυχία στα νοικοκυριά που τους ανοίγουν. Παλιότερα τα σπίτια πρόσφεραν χαρούπια, σοκολάτα εποχής, καρύδια, λιαστά σύκα κ.α.. Σήμερα, εκτός από τα παραδοσιακά κεράσματα, δεν λείπουν και χρήματα ως ένδειξη φιλοξενίας.
Για να ευχαριστήσουν το νοικοκύρη που τους κέρασε, τραγουδούν:
σ’ αυτό το σπίτι που ’ρθαμε,
πέτρα να μη ραγίσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού
χρόνια πολλά να ζήσει!
Σε περίπτωση που ο οικοδεσπότης δεν τους ανοίξει και τους κλείσει την πόρτα τότε εκείνοι τραγουδούν την τελευταία στροφή των “Κόντυλων” για να εκφράσουν την δυσαρέσκεια τους:
σ’ αυτό το σπίτι που ’ρθαμε
γιουμάτου καλιακούδια, (σ.σ. γεμάτο καλιακούδια)
τα μ’σά κλουσσούν, τα μ’σά γιννούν
(τα μισά κλωσσούν, τα μισά γεννούν)
τα μ’σά σας βγάζ’ν τα μάτια
(σ.σ. τα μισά μας βγάζουν τα μάτια)
Η αναβίωση του εθίμου γίνεται από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Αγίου Νικολάου «Η Βουρβουρού», σε συνεργασία με τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων του Δημοτικού Σχολείου. Στόχος τους είναι να κρατήσουν άσβεστη τη φλόγα της τοπικής παράδοσης και να τη μεταδώσουν στις νεότερες γενιές.
Αψηφώντας το κρύο και την προχωρημένη ώρα, οι παρέες απόψε στις 00:30 θα βγουν από γειτονιά σε γειτονιά, γεμίζοντας το χωριό με τραγούδια, ευχές και συγκίνηση.
«Τα “Κόντυλα” δεν είναι απλώς κάλαντα της Πρωτοχρονιάς. Είναι η ψυχή και η μνήμη του τόπου μας. Ένα έθιμο που μας συνδέει με τους προγόνους μας και μας θυμίζει τη δύναμη της συλλογικότητας και της παράδοσης. Κάθε χρόνο, βλέποντας τα παιδιά να κρατούν το κλαδί της ελιάς και να χτυπούν τις πόρτες του χωριού, νιώθουμε πως ο Άγιος Νικόλαος συνεχίζει να αναπνέει μέσα από τις φωνές τους. Ως Πολιτιστικός Σύλλογος, σε συνεργασία με τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων, θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε και να αναβιώνουμε το έθιμο, ώστε να παραδοθεί ζωντανό και αναλλοίωτο στις επόμενες γενιές. Ευχόμαστε καλή χρονιά σε όλους, με υγεία, ενότητα και σεβασμό στις ρίζες μας», σημειώνει στο Xalkidiki Politiki ο Αστέριος Μυλωνάς αντιπρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Αγίου Νικολάου “Η Βουρβουρού”.
Γιατί στον Άγιο Νικόλαο, η Πρωτοχρονιά δεν έρχεται σιωπηλά, έρχεται με τα Κόντυλα, με φωνές παιδικές, με κλαδιά ελιάς και με την υπόσχεση πως ό,τι αξίζει, μένει ζωντανό στον χρόνο.
