Νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ: Πιο αυστηρό πλαίσιο για αιολικά και φωτοβολταϊκά

Σε τροχιά σημαντικών αλλαγών εισέρχεται η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα, μετά την παρουσίαση του νέου ειδικού χωροταξικού πλαισίου από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Το νέο σχέδιο φέρνει αυστηρότερους κανόνες για την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ, με ιδιαίτερη έμφαση στα αιολικά πάρκα, επιχειρώντας να βάλει «φρένο» στην άναρχη ανάπτυξη και να αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες τοπικές αντιδράσεις.

Η φιλοσοφία του νέου σχεδιασμού αποτυπώνει τη μεταβολή που έχει σημειωθεί στην ελληνική ενεργειακή αγορά τα τελευταία χρόνια. Ενώ το προηγούμενο χωροταξικό πλαίσιο του 2008 είχε ως βασικό στόχο την ταχεία προσέλκυση επενδύσεων, σήμερα η κυβέρνηση στρέφεται σε ένα πιο ελεγχόμενο μοντέλο ανάπτυξης, λαμβάνοντας υπόψη τον κορεσμό του ηλεκτρικού δικτύου αλλά και τις πιέσεις στις τοπικές κοινωνίες.

Όπως σημείωσε ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος, όταν θεσπίστηκε το προηγούμενο πλαίσιο η χώρα διέθετε περίπου 1 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ, ενώ σήμερα η ισχύς ξεπερνά τα 18 GW. Την ίδια στιγμή, το συνολικό επενδυτικό ενδιαφέρον αγγίζει πλέον τα 110 GW, με περίπου 60 GW να έχουν ήδη εξασφαλίσει όρους σύνδεσης.

Στα φωτοβολταϊκά, το νέο χωροταξικό προβλέπει γενικευμένες απαγορεύσεις εγκατάστασης σε περιοχές Natura, δασικές εκτάσεις, υγροτόπους και αρχαιολογικές ζώνες. Παράλληλα, θεσπίζεται μηχανισμός περιορισμού της κάλυψης γης ανά περιφερειακή ενότητα, ώστε να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση έργων σε συγκεκριμένες περιοχές.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, σε αρκετές περιφέρειες η εξάπλωση των φωτοβολταϊκών έχει ήδη φτάσει σε οριακά επίπεδα. Για τον λόγο αυτό, αποφασίστηκε να διατηρηθεί ως βάση η σημερινή εικόνα κάθε περιοχής, με δυνατότητα πρόσθετης κάλυψης έως 1,5%. Μετά την εξάντληση αυτού του ποσοστού, δεν θα εγκρίνονται νέες εγκαταστάσεις.

Ακόμη πιο αυστηρές είναι οι προβλέψεις για τα αιολικά πάρκα, όπου εντοπίζονται οι εντονότερες κοινωνικές αντιδράσεις. Το νέο πλαίσιο αποκλείει την εγκατάσταση νέων ανεμογεννητριών σε περιοχές με χαμηλό αιολικό δυναμικό, κάτω από 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο, ενώ παράλληλα θέτει ανώτατο υψομετρικό όριο στα 1.200 μέτρα για την προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων.

Ιδιαίτερη προστασία προβλέπεται και για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας πτηνών εντός Natura, όπου τα νέα αιολικά έργα ουσιαστικά απαγορεύονται, εκτός εάν πληρούνται αυστηρές προϋποθέσεις υψηλού αιολικού δυναμικού και θετικής περιβαλλοντικής αξιολόγησης.

Σημαντικές αλλαγές έρχονται και για τα νησιά. Το ΥΠΕΝ προβλέπει ότι νέα αιολικά πάρκα δεν θα επιτρέπονται σε νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, εκτός ειδικών περιπτώσεων δημοσίου συμφέροντος. Η ρύθμιση επηρεάζει μεγάλο μέρος των Κυκλάδων, με εξαίρεση κυρίως τη Νάξο και την Άνδρο.

Παρά τους νέους περιορισμούς, το υπουργείο διαβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται να επηρεαστούν ώριμες επενδύσεις. Έργα που έχουν ήδη λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση ή διαθέτουν πλήρη φάκελο προς έγκριση θα εξαιρεθούν από τις νέες ρυθμίσεις.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι στόχοι του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα έως το 2050 παραμένουν σταθεροί, με στόχο περίπου 35 GW φωτοβολταϊκών και 13 GW αιολικών. Ωστόσο, το νέο μήνυμα προς την αγορά είναι σαφές: η ανάπτυξη των ΑΠΕ περνά πλέον σε μια περίοδο αυστηρότερης χωροθέτησης, μεγαλύτερου ελέγχου και αυξημένης σημασίας της κοινωνικής αποδοχής.