Ο νέος νόμος αλλάζει τη διαχείριση ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης σε ολόκληρη τη Χαλκιδική, ενώ ανοίγει νέο πολεοδομικό δρόμο για εγκαταλελειμμένα και μικρά χωριά.

Γράφει η Σουζάνα Καζάκα

Δεν πρόκειται για μία απλή διοικητική αλλαγή. Ο Νόμος 5325/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α’ 122/31.7.2026, αγγίζει δύο από τα σημαντικότερα ζητήματα της Χαλκιδικής: το νερό και τη γη.

Με τον νέο νόμο η ΕΥΑΘ αποκτά αρμοδιότητα για την ύδρευση, την αποχέτευση και την άρδευση σε ολόκληρη την Περιφερειακή Ενότητα Χαλκιδικής. Παράλληλα, δημιουργείται νέο πολεοδομικό εργαλείο για την αναβίωση εγκαταλελειμμένων και μικρών φθινόντων οικισμών.

Οι αλλαγές αφορούν άμεσα τους Δήμους Νέας Προποντίδας, Κασσάνδρας, Σιθωνίας, Πολυγύρου και Αριστοτέλη.

Η ΕΥΑΘ αναλαμβάνει ολόκληρη τη Χαλκιδική

Η σημαντικότερη διάταξη προβλέπει την επέκταση της χωρικής αρμοδιότητας της ΕΥΑΘ σε όλους τους δήμους της Χαλκιδικής.

Στο νέο σχήμα περνούν σταδιακά οι δραστηριότητες ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης, μαζί με δίκτυα, γεωτρήσεις, αντλιοστάσια, δεξαμενές, εγκαταστάσεις, απαιτήσεις και οικονομικές υποχρεώσεις.

Η μεταφορά αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα σε διάστημα έως δώδεκα μηνών.

Αυτό σημαίνει ότι δεν αλλάζει απλώς η ονομασία του παρόχου. Αλλάζει το ίδιο το κέντρο λήψης αποφάσεων για ένα κρίσιμο δημόσιο αγαθό.

Οι δήμοι θα μπορούν υπό προϋποθέσεις να διατηρούν την κυριότητα ορισμένων υποδομών, όχι όμως και τη λειτουργική ευθύνη των υπηρεσιών, η οποία περνά στην ΕΥΑΘ.

Το μεγάλο ερώτημα: Τι θα γίνει με έργα και λογαριασμούς

Ο νόμος προβλέπει την κατάρτιση πενταετούς επενδυτικού σχεδίου για κάθε περιοχή.

Σε αυτό θα πρέπει να καταγραφούν:

οι ανάγκες αντικατάστασης των παλιών δικτύων, οι νέες επεκτάσεις, τα έργα αποχέτευσης, οι παρεμβάσεις στην άρδευση, το κόστος και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.

Για τη Χαλκιδική το κρίσιμο είναι το σχέδιο να παρουσιάζει συγκεκριμένα έργα ανά δήμο και οικισμό. Δεν αρκεί μία γενική αναφορά σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική, χωρίς σαφείς δεσμεύσεις.

Μεγάλο ερώτημα παραμένει και η τιμολογιακή πολιτική.

Ο νόμος δεν προβλέπει αυτόματη αύξηση των λογαριασμών, δεν εγγυάται όμως ούτε ότι οι σημερινές τιμές θα παραμείνουν αμετάβλητες.

Το τελικό κόστος θα εξαρτηθεί από την κατάσταση των υποδομών, τις επενδύσεις που θα απαιτηθούν και τις προτάσεις τιμολόγησης που θα εγκρίνει η αρμόδια Ρυθμιστική Αρχή.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το ζήτημα της άρδευσης, καθώς αφορά άμεσα τους αγρότες και το κόστος παραγωγής.

Οι αντιδράσεις των δημάρχων

Οι πέντε δήμαρχοι της Χαλκιδικής είχαν εκφράσει κοινή αντίθεση στην υποχρεωτική μεταφορά των υπηρεσιών στην ΕΥΑΘ.

Οι ίδιοι αναγνώρισαν ότι η λειψυδρία, η κλιματική αλλαγή και τα προβλήματα των δικτύων απαιτούν μεγάλες παρεμβάσεις. Έθεσαν όμως σοβαρά ερωτήματα για την ταχύτητα αποκατάστασης των βλαβών, τη λειτουργία τοπικών συνεργείων και το κόστος για τους πολίτες.

Σύμφωνα με το κοινό τους ψήφισμα, το σύστημα της Χαλκιδικής περιλαμβάνει περισσότερες από 600 γεωτρήσεις, αντλιοστάσια και κρίσιμες εγκαταστάσεις, πολλές από τις οποίες βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές.

Η διαχείριση ενός τόσο εκτεταμένου και σύνθετου δικτύου δεν μπορεί να γίνει αποκλειστικά από τη Θεσσαλονίκη. Απαιτεί μόνιμη τοπική παρουσία και δεσμευτικούς χρόνους επέμβασης.

Αφαλατώσεις και λειψυδρία

Ο νέος νόμος επιταχύνει και την αδειοδότηση έργων αντιμετώπισης της λειψυδρίας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι μονάδες αφαλάτωσης.

Για τη Χαλκιδική, όπου η κατανάλωση νερού πολλαπλασιάζεται τους θερινούς μήνες, η δυνατότητα αυτή μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη.

Χρειάζεται όμως αυστηρός περιβαλλοντικός έλεγχος. Η διαχείριση της άλμης, το ενεργειακό κόστος και η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως δευτερεύοντα ζητήματα.

Νέα πολεοδομικά δεδομένα για τα μικρά χωριά

Στο ίδιο ΦΕΚ θεσπίζονται τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης, μέσω των οποίων μπορούν να αναβιώσουν εγκαταλελειμμένοι και μικροί φθίνοντες οικισμοί.

Ως μικρός και φθίνων θεωρείται, μεταξύ άλλων, οικισμός με μόνιμο πληθυσμό μικρότερο των 150 κατοίκων και αρνητική ή περιορισμένη πληθυσμιακή μεταβολή.

Στη Χαλκιδική δεκάδες οικισμοί εμφανίζουν πληθυσμό κάτω από αυτό το όριο.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι εντάσσονται αυτόματα στη νέα ρύθμιση.

Για κάθε οικισμό πρέπει να ελεγχθούν η πληθυσμιακή εξέλιξη, ο χρόνος δημιουργίας, η οριοθέτηση, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, οι δασικοί και αρχαιολογικοί περιορισμοί και η γεωλογική καταλληλότητα.

Ο νόμος επίσης δεν κάνει αυτόματα οικοδομήσιμα τα ακίνητα και δεν επεκτείνει από μόνος του τα όρια των χωριών.

Απαιτούνται ειδικές μελέτες, πολεοδομικός σχεδιασμός και τελική έγκριση με Προεδρικό Διάταγμα.

Ευκαιρία αναβίωσης ή νέα πίεση στη γη;

Η ρύθμιση μπορεί να αποτελέσει πραγματική ευκαιρία για χωριά που χάνουν πληθυσμό και εγκαταλείπονται.

Μπορεί να οδηγήσει σε αποκατάσταση παλιών κτιρίων, δημιουργία υποδομών, προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και προσέλκυση νέων κατοίκων και δραστηριοτήτων.

Υπάρχει όμως και ο αντίθετος κίνδυνος.

Σε μία περιοχή όπως η Χαλκιδική, όπου η αξία της γης είναι υψηλή και η τουριστική πίεση τεράστια, η αναβίωση των οικισμών δεν πρέπει να μετατραπεί σε πρόσχημα για ανεξέλεγκτη πολεοδόμηση γειτονικών εκτάσεων.

Η ανάπτυξη πρέπει να συνδεθεί με τις πραγματικές αντοχές κάθε περιοχής: το διαθέσιμο νερό, την αποχέτευση, το οδικό δίκτυο, την προστασία των δασών και του φυσικού περιβάλλοντος.

Η Χαλκιδική χρειάζεται καθαρές απαντήσεις

Μετά τη δημοσίευση του νόμου, οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν:

Ποιες υποδομές και υποχρεώσεις περνούν στην ΕΥΑΘ.

Ποια έργα θα γίνουν σε κάθε δήμο και με ποιο χρονοδιάγραμμα.

Πώς θα διαμορφωθούν τα τιμολόγια ύδρευσης και άρδευσης.

Πού θα λειτουργούν τα τοπικά συνεργεία και πόσο γρήγορα θα αποκαθίστανται οι βλάβες.

Ποιοι οικισμοί εξετάζεται πραγματικά να ενταχθούν στα νέα πολεοδομικά σχέδια.

Ο νόμος δημοσιεύθηκε. Η εφαρμογή του όμως θα κρίνει εάν η Χαλκιδική θα αποκτήσει καλύτερες υποδομές και ουσιαστικό σχεδιασμό ή εάν θα βρεθεί αντιμέτωπη με ακριβότερο νερό, μεγαλύτερη γραφειοκρατία και νέα πίεση στη γη.

Η μεγάλη συζήτηση μόλις ξεκίνησε.