Νίκος Μπλόσκας: Τρεις λύσεις για το νερό στη Χαλκιδική

Εδαφοδεξαμενές, προστασία των γεωτρήσεων και Παρατηρητήρια Υφαλμύρωσης στο επίκεντρο μιας ολοκληρωμένης νομοθετικής παρέμβασης

Σε μια περίοδο κατά την οποία η λειψυδρία και η υφαλμύρωση εξελίσσονται σε δύο από τις σοβαρότερες απειλές για το μέλλον της Χαλκιδικής, ο Νίκος Μπλόσκας προχωρά ένα βήμα πέρα από τις γενικές διαπιστώσεις, καταθέτοντας τρεις συγκεκριμένες νομοθετικές προτάσεις για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Ο Διευθυντής της Γενικής Γραμματείας του Πρωθυπουργού, νομικός με καταγωγή από τη Συκιά Χαλκιδικής και υποψήφιος διδάκτορας στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, επιχειρεί να δώσει θεσμικό και πρακτικό περιεχόμενο στη δημόσια συζήτηση που άνοιξε για την ΕΥΑΘ και το μέλλον της ύδρευσης στην περιοχή.

Όπως επισημαίνει, η συζήτηση που προηγήθηκε ήταν αναγκαία, καθώς ανέδειξε τις θέσεις των Δήμων και αφύπνισε την τοπική κοινωνία. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της. Χρειάζεται να συνοδεύεται από συγκεκριμένες, επεξεργασμένες και εφαρμόσιμες νομοθετικές λύσεις.

Οι προτάσεις του Νίκου Μπλόσκα δεν παρουσιάζονται ως οι μοναδικές ή τελικές απαντήσεις στο πρόβλημα. Κατατίθενται ως βάση ουσιαστικού διαλόγου, πάνω στην οποία μπορούν να γίνουν παρατηρήσεις, βελτιώσεις και διορθώσεις. Πρόκειται για μια προσέγγιση που δείχνει σοβαρότητα και θεσμική ωριμότητα, καθώς τα μεγάλα προβλήματα ενός τόπου απαιτούν γνώση, προετοιμασία και συγκεκριμένο σχέδιο.

Απλούστερη αδειοδότηση για τις εδαφοδεξαμενές

Η πρώτη πρόταση αφορά την κατασκευή εδαφοδεξαμενών για τη συλλογή και αποθήκευση νερού, κυρίως για αρδευτική χρήση.

Προτείνεται οι εδαφοδεξαμενές να αδειοδοτούνται μέσω Έγκρισης Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας, όταν τροφοδοτούνται από όμβρια ύδατα, από νερά επιφανειακής απορροής χωρίς επέμβαση σε κοίτη ρέματος ή από νομίμως αδειοδοτημένο σημείο υδροληψίας, χωρίς αύξηση της εγκεκριμένης ποσότητας άντλησης.

Η ρύθμιση περιορίζει τη γραφειοκρατία και δίνει τη δυνατότητα σε αγρότες και παραγωγούς να συλλέγουν και να αποθηκεύουν νερό όταν αυτό είναι διαθέσιμο, μειώνοντας την εξάρτηση από συνεχείς αντλήσεις.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα δήλωσης των ήδη υφιστάμενων εδαφοδεξαμενών μέσα σε διάστημα ενός έτους, με αναστολή της επιβολής διοικητικών κυρώσεων και προστίμων μέχρι την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας.

Σε μια περιοχή όπου η αγροτική παραγωγή αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, η αποθήκευση νερού δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πολυτέλεια ούτε να εγκλωβίζεται σε έναν λαβύρινθο αδειοδοτήσεων.

Προστασία των υφιστάμενων γεωτρήσεων

Η δεύτερη νομοθετική πρόταση αφορά τη συνέχιση της λειτουργίας των υφιστάμενων γεωτρήσεων και των υπόλοιπων υδροληπτικών έργων μέχρι να δημιουργηθούν αξιόπιστα δίκτυα που θα μπορούν πραγματικά να τα αντικαταστήσουν.

Ο Νίκος Μπλόσκας προτείνει να προβλεφθεί ρητά ότι τα συγκεκριμένα έργα θα συνεχίσουν να καλύπτουν τις υδρευτικές ή αρδευτικές ανάγκες μέχρι αυτές να μπορούν να εξυπηρετηθούν από οργανωμένο δίκτυο της ΕΥΑΘ ή της ΕΥΔΑΠ.

Η διαπίστωση ότι ένα δίκτυο είναι σε θέση να καλύψει τις ανάγκες μιας περιοχής θα γίνεται με πράξη της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, έπειτα από αίτηση του οικείου Δήμου.

Παράλληλα, οι φορείς των υδροληπτικών έργων θα δηλώνουν την τοποθεσία, τα χαρακτηριστικά και τη χρήση τους μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία.

Η ουσία της πρότασης βρίσκεται στη δημιουργία ενός ξεκάθαρου μεταβατικού πλαισίου. Δεν είναι λογικό να περιορίζεται ή να διακόπτεται μια υφιστάμενη πηγή ύδρευσης ή άρδευσης πριν εξασφαλιστεί μια πραγματική και αξιόπιστη εναλλακτική λύση.

Η πρόβλεψη αυτή προστατεύει τόσο την ασφάλεια δικαίου όσο και τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των πολιτών και ιδιαίτερα των αγροτών, οι οποίοι έχουν οργανώσει τη δραστηριότητά τους βάσει των υφιστάμενων υδροληπτικών έργων.

Παρατηρητήρια Υφαλμύρωσης στους Δήμους

Η τρίτη πρόταση αφορά τη δυνατότητα σύστασης Παρατηρητηρίων Υφαλμύρωσης σε επίπεδο Δήμων, τα οποία θα λειτουργούν ως επιστημονικά, συμβουλευτικά και γνωμοδοτικά όργανα.

Τα Παρατηρητήρια θα συλλέγουν και θα επεξεργάζονται στοιχεία για την έκταση και την εξέλιξη της υφαλμύρωσης, θα παρακολουθούν την ποσοτική και ποιοτική κατάσταση των υδατικών πόρων και θα εισηγούνται μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης.

Παράλληλα, θα μπορούν να διατυπώνουν γνώμη για τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών, να εκπονούν ετήσιες και έκτακτες εκθέσεις και να συνεργάζονται με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και αρμόδιους δημόσιους φορείς.

Η πενταμελής σύνθεσή τους προτείνεται να περιλαμβάνει εκπροσώπους του Δήμου, της Περιφέρειας, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, της Ρυθμιστικής Αρχής και της ΕΥΑΘ ή της ΕΥΔΑΠ.

Για τις παράκτιες περιοχές της Χαλκιδικής η πρόταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η υπεράντληση των υπόγειων υδάτων ενισχύει τον κίνδυνο διείσδυσης θαλασσινού νερού στους υδροφορείς, με σοβαρές συνέπειες για την ύδρευση και την αγροτική παραγωγή.

Ένα τέτοιο Παρατηρητήριο μπορεί να μετατρέψει τις γενικές ανησυχίες σε αξιόπιστα δεδομένα και τα δεδομένα σε τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Από τα λόγια στις εφαρμόσιμες λύσεις

Η αξία της παρέμβασης του Νίκου Μπλόσκα δεν βρίσκεται μόνο στο περιεχόμενο των τριών προτάσεων, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο επιλέγει να προσεγγίσει το πρόβλημα.

Αντί να αρκεστεί στην κριτική ή να περιμένει από άλλους να παρουσιάσουν λύσεις, αφιέρωσε χρόνο στην επεξεργασία ολοκληρωμένων νομοθετικών διατάξεων. Μετέφερε, δηλαδή, τη συζήτηση από τα λόγια και τις διαπιστώσεις στο πεδίο της συγκεκριμένης, τεκμηριωμένης και εφαρμόσιμης νομοθέτησης.

Η παρέμβασή του αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για έναν τόπο που έχει ακούσει πολλές εξαγγελίες, αλλά έχει δει σημαντικά έργα να καθυστερούν ή να χάνονται μέσα σε γραφειοκρατικές και διοικητικές διαδρομές.

Η αναφορά του στην εξέλιξη του έργου του Χαβρία είναι αιχμηρή, αλλά αναδεικνύει μια πραγματικότητα: τα έργα δεν αρκεί να εξαγγέλλονται. Χρειάζονται τεχνική προετοιμασία, διαρκή παρακολούθηση, πολιτική διεκδίκηση και το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο για να υλοποιηθούν.

Οι τρεις προτάσεις δεν μπορούν από μόνες τους να λύσουν συνολικά το υδατικό πρόβλημα της Χαλκιδικής. Αποτελούν, όμως, μια σοβαρή και τεκμηριωμένη συμβολή, η οποία μπορεί να εξεταστεί άμεσα από τα αρμόδια υπουργεία και τους θεσμικούς φορείς.

Η Χαλκιδική χρειάζεται μεγάλες υποδομές, αλλά χρειάζεται ταυτόχρονα και έξυπνες, άμεσα εφαρμόσιμες παρεμβάσεις που θα προστατεύσουν το νερό, τους παραγωγούς και τις τοπικές κοινωνίες.

Η πρωτοβουλία του Νίκου Μπλόσκα αποδεικνύει ότι η ουσιαστική ενασχόληση με τα προβλήματα του τόπου δεν μετριέται από την ένταση των δηλώσεων, αλλά από την ποιότητα, τη σοβαρότητα και τη χρησιμότητα των λύσεων που κατατίθενται.