Με λόγο ευθύ και χωρίς περιστροφές, ο Νίκος Μπλόσκας με καταγωγή από τη Συκιά Σιθωνίας και μέλος του στενού κύκλου συνεργασίας του Πρωθυπουργού μιλά στη Σουζάνα Καζάκα για τις πραγματικές προκλήσεις της Χαλκιδικής. Από τις υποδομές και την εποχικότητα μέχρι την άνιση κατανομή πόρων και το μέλλον των νέων στον τόπο τους, στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η Χαλκιδική δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί μόνο ως τουριστικό προϊόν, αλλά πρέπει να διεκδικήσει το μερίδιο που της αναλογεί.
Σουζάνα Καζάκα: Εργάζεστε στον στενό κύκλο συνεργασίας του Πρωθυπουργού. Πώς λειτουργεί σήμερα το κέντρο αποφάσεων και ποια είναι η μεγαλύτερη δυσκολία στη διαχείριση της καθημερινότητας του κράτους;
Νίκος Μπλόσκας: Με πολύ πίεση και σκληρή εργασία. Μπορεί να είναι δύσκολο να το καταλάβει κανείς, ωστόσο η δουλειά μας είναι περισσότερο τεχνοκρατική και λιγότερο πολιτική. Έχουμε την τύχη να διαθέτουμε το πιο αποτελεσματικό εργαλείο της μεταπολίτευσης, τον νόμο για το επιτελικό κράτος. Παρά τις παρεξηγήσεις που αναπόδραστα δημιουργεί ένα σχήμα οργάνωσης της πολιτικής εξουσίας, το επιτελικό κράτος έχει οργανώσει πιο αποτελεσματικά την κυβερνητική λειτουργία, με πολιτικές που εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά στη χώρα μας. Η μεγαλύτερη δυσκολία είναι ότι η πραγματικότητα και οι ανάγκες της δεν υπακούν σε κανέναν προγραμματισμό. Το τελευταίο διάστημα εργαζόμαστε πυρετωδώς για την επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση, η οποία έχει τα εχέγγυα να αναδιαμορφώσει το κράτος και τη σχέση του με τους πολίτες.
Σουζάνα Καζάκα: Γεννηθήκατε και μεγαλώσατε στη Συκιά Σιθωνίας. Ποια ζητήματα της Χαλκιδικής αναδεικνύονται σήμερα πιο έντονα μέσα από την επαφή σας με κατοίκους και επαγγελματίες;
Νίκος Μπλόσκας: Υπάρχουν τα γνωστά ζητήματα: το κτηματολόγιο, η λειψυδρία, η υγεία, αλλά και τα ειδικά προβλήματα κάθε περιοχής. Τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό, θεωρώ ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν με την κατάλληλη τεχνογνωσία. Ωστόσο είναι σαφές ότι ως τοπική κοινωνία δεν διαχειριστήκαμε πάντα με ωριμότητα κάποια εσωτερικά μας ζητήματα. Όχι μόνο δεν τα αντιμετωπίσαμε, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις τα επιδεινώσαμε. Δεν μπορώ να δεχτώ ότι διαχρονικά προτεραιοποιήθηκαν οικισμοί που δεν έχουν καμία σχέση με εμάς έναντι των δικών μας αναγκών. Αν θέλει κάποιος να το καταλάβει στην πράξη, αρκεί να κάνει μια βόλτα στην παραλία της Συκιάς και στη συνέχεια να πάει λίγο πιο δίπλα, στο Κριαρίτσι. Λάθη του χθες εμφανίζονται σήμερα ως συλλογικά προβλήματα, δείχνοντας γιατί δεν πρέπει να παρασυρόμαστε από την επιδίωξη του εύκολου και ευκαιριακού κέρδους τρίτων.
Σουζάνα Καζάκα: Η Χαλκιδική σηκώνει διαχρονικά μεγάλο βάρος για την εθνική οικονομία. Παρ’ όλα αυτά, αυτοδιοικητικοί και κάτοικοι μιλούν για άνιση και χαμηλής έντασης στήριξη από το ελληνικό κράτος. Πού μπλοκάρει αυτή η σχέση;
Νίκος Μπλόσκας: Σε έναν βαθμό αυτό σχετίζεται και με τη θεσμική εκπροσώπηση που λαμβάνει κάθε περιοχή. Το κράτος έχει περιορισμένους πόρους και τους διοχετεύει με βάση πληθυσμιακά δεδομένα. Η Χαλκιδική αντικειμενικά θεωρείται μικρή, όμως έχει φορτωθεί ανάγκες και προβλήματα που δεν είναι μόνο δικά της. Σε ένα περιβάλλον όπου οι μεγάλες τουριστικές μονάδες είναι συχνά εξωγενείς και δεν προέρχονται από την τοπική κοινωνία, είναι αναμενόμενο ότι το μεγάλο κέρδος που παράγεται δεν θα διαχέεται σε αντίστοιχο βαθμό στην περιοχή. Αντίθετα, το κόστος λειτουργίας αυτών των μονάδων κοινωνικοποιείται εις βάρος των κατοίκων. Με άλλα λόγια, όχι μόνο δεν απολαμβάνουμε τις ωφέλειες που μας αναλογούν από την εκμετάλλευση του τόπου μας, αλλά συχνά καλούμαστε να πληρώσουμε και τις παθογένειες που δημιουργούν άλλοι.
Σουζάνα Καζάκα: Η εποχικότητα δημιουργεί στρεβλώσεις σε εργασία και υπηρεσίες. Πώς γίνεται μια Χαλκιδική περίπου 110.000 μόνιμων κατοίκων να καλείται να λειτουργεί με αυξημένες ανάγκες χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση;
Νίκος Μπλόσκας: Η απάντηση είναι απλή: δεν γίνεται. Οι πόροι και οι υποδομές που διαθέτει η περιοχή είναι περιορισμένοι και πρέπει να χρησιμοποιούνται με φειδώ. Πρέπει ενεργά να διεκδικήσουμε μια πιο ορθολογική κατανομή πόρων που θα εστιάζει στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, των οικογενειακών επιχειρήσεων και των κατοίκων. Είναι λάθος να εκχωρούμε ό,τι πολυτιμότερο έχουμε, έναν τόπο απαράμιλλου φυσικού κάλλους, με τόσο φθηνά ανταλλάγματα.
Σουζάνα Καζάκα: Υγεία, νερό, μετακινήσεις και βασικές υπηρεσίες παραμένουν υπό πίεση. Ποιο σημείο του συστήματος εμφανίζει τη μεγαλύτερη δυσλειτουργία;
Νίκος Μπλόσκας: Δεν νομίζω ότι μπορούμε να υποδείξουμε ένα μόνο σημείο. Το πρόβλημα είναι πλέον δομικό. Εκείνο που με ενοχλεί περισσότερο είναι ότι διάφορες συντεχνίες προσπαθούν να παρουσιάσουν τα δικά τους συμφέροντα ως συμφέροντα της τοπικής κοινωνίας. Έχω σοβαρές αμφιβολίες αν η συνεχής εκμετάλλευση των πιο όμορφων και παρθένων περιοχών της Χαλκιδικής είναι προς όφελός μας. Εκτός αν αποδεχτούμε ότι το συμφέρον μας είναι δωδεκάωρα με μισθούς των χιλίων ευρώ για μια σεζόν πέντε μηνών. Νομίζω ότι αξίζουμε πολύ περισσότερα. Είμαστε οι κύριοι αυτού του τόπου και πρέπει να διεκδικήσουμε όσα μας αναλογούν.
Σουζάνα Καζάκα: Υπάρχει χάσμα ανάμεσα στην εικόνα της Χαλκιδικής προς τα έξω και στην καθημερινότητα των κατοίκων;
Νίκος Μπλόσκας: Δυστυχώς η εικόνα της Χαλκιδικής σήμερα είναι κυρίως η εικόνα ενός τουριστικού προϊόντος. Αναμφίβολα υπάρχουν μεγάλες μονάδες που έχουν βοηθήσει την περιοχή και έχουν συνδεθεί με τις τοπικές κοινωνίες. Όμως πλέον έχουμε φτάσει σε σημείο κορεσμού. Όσο οι κάτοικοι δεν λαμβάνουμε το μερίδιο που μας αναλογεί, η Χαλκιδική θα ταυτίζεται με κάτι που όχι μόνο δεν μας αντιπροσωπεύει, αλλά λειτουργεί και ανταγωνιστικά προς εμάς.
Σουζάνα Καζάκα: Οι νέοι της Χαλκιδικής εργάζονται αλλά δυσκολεύονται να σχεδιάσουν το μέλλον τους στον τόπο τους. Ποιο είναι το βασικό εμπόδιο;
Νίκος Μπλόσκας: Το οικονομικό. Για κάποιον που δεν έχει στήριξη υπάρχουν ουσιαστικά δύο επιλογές: η φυγή ή η εποχική εργασία. Το βασικό εμπόδιο που βλέπω είναι η έλλειψη τεχνογνωσίας. Αν οργανώσουμε πιο ορθολογικά την αναπτυξιακή διαδικασία και θέσουμε στο επίκεντρο την τοπική κοινωνία, πολλά μπορούν να αλλάξουν.
Σουζάνα Καζάκα: Η ανάπτυξη προχωρά με διαφορετικές ταχύτητες μέσα στον νομό. Ποιες περιοχές μένουν πίσω;
Νίκος Μπλόσκας: Συνήθως οι πιο ορεινές και όμορφες περιοχές μας. Αυτό σχετίζεται με τα όρια του σημερινού αναπτυξιακού μοντέλου, που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην παραλία και στον μαζικό τουρισμό των Βαλκανίων. Ένα τέτοιο μοντέλο αργά ή γρήγορα εγκλωβίζεται στα όριά του. Τα αποτελέσματα φαίνονται ήδη, με δημογραφική συρρίκνωση σε περιοχές με σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Πρέπει να καταλάβουμε ότι δεν υπάρχει μόνο ο τουρισμός. Υπάρχει και ο πρωτογενής τομέας, η γεωργία, η μελισσοκομία, η κτηνοτροφία. Όλα αυτά αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας για μια βιώσιμη ανάπτυξη.
Σουζάνα Καζάκα: Οι δήμοι μιλούν για αυξημένο φόρτο χωρίς αντίστοιχους πόρους. Είναι θέμα χρηματοδότησης ή σχεδιασμού;
Νίκος Μπλόσκας: Είμαι σαφώς υπέρ της ενίσχυσης των δήμων. Όμως αυτό πρέπει να γίνει με ειλικρίνεια. Οι δήμοι δεν πρέπει να είναι μόνο παθητικοί δέκτες χρηματοδότησης, αλλά να έχουν τη δυνατότητα να ασκούν και τη δική τους φορολογική քաղաքականτική, ώστε να χρηματοδοτούν τις εξαγγελίες τους και να αναλαμβάνουν την ευθύνη για το έργο τους.
Σουζάνα Καζάκα: Ποια μικρά αλλά κρίσιμα ζητήματα της καθημερινότητας δεν φτάνουν ποτέ στο επίπεδο των αποφάσεων;
Νίκος Μπλόσκας: Όσα σχετίζονται με τον σκληρό πυρήνα της δημόσιας διοίκησης. Εκεί όπου εμπλέκονται αποστειρωμένες υπηρεσίες και γραφειοκρατικές νοοτροπίες. Αυτός είναι και ο λόγος που εκατοντάδες στρέμματα ελαιώνων εμφανίζονται ως δασικές εκτάσεις του Δημοσίου ή που ακίνητα που χρησιμοποιούνται εδώ και έναν αιώνα διεκδικούνται ξαφνικά από το κράτος. Με τέτοιες νοοτροπίες η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη.
Σουζάνα Καζάκα: Ποιο είναι το πιο υποτιμημένο συγκριτικό πλεονέκτημα της Χαλκιδικής;
Νίκος Μπλόσκας: Δεν θα σταθώ στο φυσικό περιβάλλον, το οποίο είναι προφανές. Το πιο υποτιμημένο πλεονέκτημα είναι το κοινωνικό κεφάλαιο, δηλαδή οι ανθρώπινες σχέσεις. Αν οργανωθούν και αξιοποιηθούν σωστά, μπορούν να φέρουν πραγματικές αλλαγές. Η αλήθεια είναι ότι μόνο εμείς μπορούμε να βοηθήσουμε τους εαυτούς μας.
Σουζάνα Καζάκα: Αν η κεντρική διοίκηση άκουγε ένα μόνο μήνυμα από τη Χαλκιδική σήμερα, ποιο θα ήταν;
Νίκος Μπλόσκας: Το μήνυμα πρέπει πρώτα να το απευθύνουμε εμείς οι ίδιοι στους εαυτούς μας. Η Χαλκιδική ανήκει στους κατοίκους της και σε κανέναν άλλο. Είναι ώρα να τη διεκδικήσουμε.
