Μια εξαιρετικά κρίσιμη και χαοτική διπλωματική διαδρομή φαίνεται πως οδήγησε τελικά στην προσωρινή εκεχειρία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, την ώρα που ολόκληρη η Μέση Ανατολή βρισκόταν ένα βήμα πριν από μια ανεξέλεγκτη ανάφλεξη.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Axios, Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι ενημερώθηκαν τη Μεγάλη Δευτέρα (06/04) για μια καθοριστική εξέλιξη: από την Τεχεράνη είχε δοθεί, για πρώτη φορά από την έναρξη της κρίσης, εντολή στους διαπραγματευτές να κινηθούν ουσιαστικά προς μια συμφωνία.
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ συνέχιζε δημόσια να ανεβάζει τους τόνους, με σκληρές δηλώσεις και απειλές για ολοκληρωτική καταστροφή, την ώρα που στο παρασκήνιο εξελισσόταν μια πυρετώδης διπλωματική μάχη.
Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, οι αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή και στελέχη του Πενταγώνου πέρασαν εκείνες τις ώρες προετοιμάζοντας σενάρια μαζικών βομβαρδισμών κατά ιρανικών υποδομών, ενώ οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή προετοιμάζονταν για ενδεχόμενα ιρανικά αντίποινα μεγάλης κλίμακας.
Την ίδια στιγμή, εντός του Ιράν, ο φόβος κλιμάκωσης είχε ήδη αρχίσει να επηρεάζει την καθημερινότητα, με πολίτες να εγκαταλείπουν περιοχές που θεωρούσαν πιθανό στόχο επιθέσεων.
Το «χαοτικό» διπλωματικό παζάρι
Το Axios περιγράφει μια ημέρα έντονων διαβουλεύσεων, με αλλεπάλληλες διορθώσεις και παρεμβάσεις στις προτάσεις που αντάλλασσαν οι δύο πλευρές.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το δημοσίευμα, φέρεται να χαρακτήρισε την αρχική ιρανική αντιπρόταση ως «καταστροφή», ανοίγοντας έναν νέο κύκλο πυρετώδους διαπραγμάτευσης.
Στο μεσοδιάστημα, Πακιστανοί μεσολαβητές διαβίβαζαν διαδοχικά σχέδια μεταξύ της αμερικανικής και της ιρανικής πλευράς, ενώ διπλωματικές παρεμβάσεις επιχείρησαν να γεφυρώσουν τις διαφορές.
Μέχρι το βράδυ της ίδιας ημέρας, φαίνεται πως είχε διαμορφωθεί μια αναθεωρημένη πρόταση για εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων, η οποία τελικά πήρε το απαραίτητο πράσινο φως από την Τεχεράνη.
Ο καθοριστικός ρόλος του Χαμενεΐ
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν συμμετείχε ενεργά, αν και κάτω από εξαιρετικά αυστηρές συνθήκες ασφαλείας, στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Η εμπλοκή του χαρακτηρίζεται από πηγές ως καθοριστική, καθώς χωρίς τη δική του έγκριση δεν θα μπορούσε να υπάρξει καμία συμφωνία.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο φέρεται να διαδραμάτισε και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος κινήθηκε τόσο στο επίπεδο των διαπραγματεύσεων όσο και στο εσωτερικό της ιρανικής εξουσίας, επιδιώκοντας συναίνεση ακόμη και σε πιο σκληρές στρατιωτικές δομές.
Οι απειλές Τραμπ και η αγωνία στο Ισραήλ
Παρότι η διπλωματική κινητικότητα είχε ήδη ενταθεί, ο Τραμπ φέρεται να συνέχισε να εκπέμπει απειλητικά μηνύματα, σε μια τακτική που –κατά την αμερικανική πλευρά– λειτούργησε ως μοχλός πίεσης για την επίτευξη της εκεχειρίας.
Την ίδια στιγμή, στο Ισραήλ υπήρχε εμφανής ανησυχία για το κατά πόσο ο έλεγχος των εξελίξεων παρέμενε στα χέρια των βασικών συμμάχων του.
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρισκόταν σε συνεχή επικοινωνία με τον Τραμπ και την ομάδα του, σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα υπονόμευε τα στρατηγικά συμφέροντα του Ισραήλ.
Η συμφωνία της τελευταίας στιγμής
Το τελικό βήμα, σύμφωνα με το Axios, έγινε λίγες ώρες πριν από την επίσημη αποδοχή της εκεχειρίας.
Ο Τραμπ φέρεται να είχε κρίσιμες επικοινωνίες τόσο με τον Νετανιάχου όσο και με Πακιστανούς διαμεσολαβητές, προτού ανακοινωθεί η αποδοχή των όρων.
Λίγο αργότερα, ακολούθησε και η δημόσια τοποθέτηση της ιρανικής πλευράς, με αναφορές στην τήρηση της εκεχειρίας και στην επαναλειτουργία κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Εύθραυστη η επόμενη ημέρα
Παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση, το τοπίο μόνο ασφαλές δεν μπορεί να θεωρηθεί.
Όπως επισημαίνεται, οι διαφορές ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν παραμένουν βαθιές, κυρίως σε ό,τι αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα, τον εμπλουτισμό ουρανίου και το βαλλιστικό οπλοστάσιο της Τεχεράνης.
Αυτό σημαίνει ότι, παρά τη συμφωνία, το ενδεχόμενο νέας ανάφλεξης παραμένει απολύτως ανοιχτό.
Πηγή: Axios
