Γάλα και κρέας: Ψηφιακό μπλόκο στις «ελληνοποιήσεις»Τι κερδίζουν οι παραγωγοί

Ηλεκτρονική παρακολούθηση από την παραγωγή μέχρι την αγορά προβλέπει ο σχεδιασμός για γάλα και κρέας. Στόχος η αποκάλυψη της πραγματικής προέλευσης των προϊόντων και η προστασία της ελληνικής κτηνοτροφίας.

Πόσο ελληνικό γάλα παραλαμβάνει μια επιχείρηση και πόσα προϊόντα πουλά ως ελληνικά; Από πού προέρχεται το κρέας που φτάνει στον πάγκο του καταστήματος; Σε αυτά τα ερωτήματα φιλοδοξεί να δώσει πιο αποτελεσματικές απαντήσεις ο σχεδιαζόμενος μηχανισμός ψηφιακής ιχνηλάτησης, με στόχο να περιοριστούν οι παράνομες «ελληνοποιήσεις».

Για τους παραγωγούς, το διακύβευμα είναι ουσιαστικό: να μη χάνει αξία η δική τους παραγωγή εξαιτίας εισαγόμενων πρώτων υλών που εμφανίζονται παραπλανητικά ως ελληνικές. Το οικονομικό όφελος, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και από το αν η προστασία της προέλευσης θα μεταφραστεί σε καλύτερους όρους πώλησης.

Τι σχεδιάζεται και τι λειτουργεί ήδη

Σύμφωνα με τον πρώην αναπληρωτή πρόεδρο του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας και μέλος του Δ.Σ. της ΕΘΕΑΣ, Χρήστο Τσοπάνο, το θέμα εξετάστηκε σε πρόσφατη σύσκεψη με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.

Η βασική επιδίωξη είναι να δημιουργηθεί μια συνεχής ψηφιακή αλυσίδα καταγραφής, που θα επιτρέπει τη διασταύρωση της προέλευσης και των ποσοτήτων πρώτης ύλης με τα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά.

Η υποδομή δεν ξεκινά από το μηδέν. Η ΑΑΔΕ διαθέτει ήδη τα ψηφιακά παραστατικά διακίνησης μέσω myDATA, ενώ ο ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ χρησιμοποιεί την εφαρμογή «ΑΡΤΕΜΙΣ» για την ηλεκτρονική υποβολή ισοζυγίων γάλακτος και κρέατος.

Ο ειδικότερος μηχανισμός που περιγράφει ο κ. Τσοπάνος βρίσκεται, σύμφωνα με τις δηλώσεις του, υπό συζήτηση. Από αυτές δεν προκύπτει ακόμη οριστικοποιημένο πλαίσιο με συγκεκριμένες νέες υποχρεώσεις και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για κάθε παραγωγό.

Πώς θα εντοπίζονται οι αποκλίσεις

Η λογική είναι να καταγράφεται ποιος παραδίδει την πρώτη ύλη, ποια είναι η προέλευσή της και πόση ποσότητα παραλαμβάνει η μεταποιητική μονάδα. Στη συνέχεια, τα στοιχεία θα συγκρίνονται με τις ποσότητες των τελικών προϊόντων που πωλούνται.

Για παράδειγμα, μια επιχείρηση που προμηθεύεται ελληνικό και εισαγόμενο γάλα θα πρέπει να μπορεί να τεκμηριώσει ποια πρώτη ύλη χρησιμοποιήθηκε στα προϊόντα που παρουσιάζει ως ελληνικά.

Η αντιστοίχιση θα χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τις αποδόσεις της μεταποίησης, καθώς διαφορετική ποσότητα γάλακτος απαιτείται για την παραγωγή γιαουρτιού και διαφορετική για τυρί. Αντίστοιχα, στο κρέας, ζητούμενο είναι η διασταύρωση προέλευσης και ποσοτήτων σε όλη τη διαδρομή μέχρι τη λιανική.

Πού μπορούν να ωφεληθούν οι παραγωγοί

Το σημαντικότερο πιθανό όφελος είναι ο περιορισμός του αθέμιτου ανταγωνισμού. Όταν εισαγόμενη πρώτη ύλη βαφτίζεται ελληνική, ανταγωνίζεται την εγχώρια παραγωγή χρησιμοποιώντας μια ταυτότητα που δεν δικαιούται.

Εφόσον οι διασταυρώσεις λειτουργήσουν αποτελεσματικά, μπορούν να προστατεύσουν την αξία του ελληνικού γάλακτος και κρέατος, να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και να δημιουργήσουν καλύτερες προϋποθέσεις διαπραγμάτευσης για τους κτηνοτρόφους.

Αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματη αύξηση της τιμής παραγωγού. Οι τιμές εξακολουθούν να εξαρτώνται από την προσφορά, τη ζήτηση, τα συμβόλαια και τη διαπραγματευτική δύναμη κάθε πλευράς. Παράλληλα, κρίσιμο είναι η εφαρμογή να μην επιβαρύνει δυσανάλογα τις μικρές εκμεταλλεύσεις με κόστος και πρόσθετες διαδικασίες.

Λιγότερο πρόβειο γάλα, πίεση στη φέτα

Η συζήτηση πραγματοποιείται σε περίοδο πίεσης στην εγχώρια παραγωγή. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε ο κ. Τσοπάνος, η παραγωγή πρόβειου γάλακτος στο επτάμηνο του 2026 διαμορφώθηκε περίπου στους 540.000 τόνους, έναντι 580.000 τόνων την αντίστοιχη περίοδο του 2025, καταγράφοντας μείωση περίπου 6,9%.

Ο ίδιος ανέφερε τιμή παραγωγού περίπου 1,90 ευρώ το κιλό και εκτίμησε ότι, εάν διατηρηθεί το αυξημένο κόστος της πρώτης ύλης, η φέτα θα μπορούσε να φτάσει τα 15–16 ευρώ το κιλό στη χονδρική, από τα 12–13 ευρώ που παρουσίασε ως σημερινό επίπεδο.

Τα συγκεκριμένα μεγέθη και η πρόβλεψη αποδίδονται στον ίδιο. Δεν αποτελούν ανακοίνωση της ΑΑΔΕ ούτε βεβαιότητα για την εξέλιξη των τιμών.

Η ανασύσταση των κοπαδιών απαιτεί χρόνο, ενώ οι ζωονόσοι προσθέτουν δυσκολίες στην αποκατάσταση της παραγωγής. Η ψηφιακή ιχνηλάτηση μπορεί να ενισχύσει τον έλεγχο της αγοράς, αλλά δεν αντιμετωπίζει από μόνη της αυτά τα παραγωγικά προβλήματα.

Το στοίχημα για τη Χαλκιδική

Για τους κτηνοτρόφους της Χαλκιδικής, όπως και για την υπόλοιπη χώρα, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η καλύτερη τεκμηρίωση της ελληνικής προέλευσης θα προστατεύσει ουσιαστικά το εισόδημά τους.

Η επιτυχία θα κριθεί από την αξιοπιστία των στοιχείων, τους πραγματικούς ελέγχους, τις κυρώσεις στις παραβάσεις και την ευκολία εφαρμογής για τον παραγωγό. Η ψηφιακή καταγραφή αποκτά αξία όταν αποκαλύπτει την παραπλάνηση και προστατεύει εκείνον που παράγει πραγματικά ελληνικό γάλα και κρέας.

Πηγές: eproodos.gr, με δηλώσεις του Χρήστου Τσοπάνου · ΑΑΔΕ/myDATA · ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ.