Ο πύργος που στέκει σιωπηλός από το 1465 στη Χαλκιδική -Το μυστήριο του μετοχίου της Μονής Ζωγράφου video

γράφει η Ζωή Γανίτη

Ένας πέτρινος φρουρός, μια ξεχασμένη ιστορία αιώνων και ένα χωριό που κρατά ακόμη ζωντανή τη μνήμη της Καππαδοκίας

Στο χωριό Ζωγράφου της Χαλκιδικής, ανάμεσα στα σπίτια και τις μνήμες των ανθρώπων, στέκει ακόμη ένας πύργος που μοιάζει να φυλά ένα κομμάτι από το παρελθόν του τόπου. Ο μετοχιακός πύργος της αθωνικής Μονής Ζωγράφου δεν είναι απλώς ένα παλιό κτίσμα. Είναι ένα σημάδι ιστορίας, πίστης, ασφάλειας και προσφυγικής μνήμης.

Πρόκειται για έναν πύργο ορθογωνικής κάτοψης, διαστάσεων περίπου 10 επί 9,30 μέτρα, με τρεις ορόφους και σωζόμενο ύψος που φτάνει περίπου τα 12 μέτρα. Η μορφή του μαρτυρά τον αμυντικό του χαρακτήρα. Στο κάτω μέρος του δεν υπάρχουν ανοίγματα, σε αντίθεση με τα ψηλότερα πατώματα, ενώ η κεντρική του είσοδος βρίσκεται ψηλότερα από το έδαφος, στοιχείο που φανερώνει την ανάγκη προστασίας σε ταραγμένες εποχές.

Η πρώτη γραπτή αναφορά στον πύργο εντοπίζεται το 1465. Τότε, σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία, οι Ζωγραφίτες μοναχοί τον αγόρασαν έναντι 6.000 άσπρων από μουσουλμάνο αξιωματούχο. Από εκείνη τη στιγμή, ο πύργος συνδέθηκε με το μετοχιακό συγκρότημα της Μονής Ζωγράφου και με την παρουσία του Αγίου Όρους στη Χαλκιδική εκτός των ορίων της αθωνικής πολιτείας.

Η ιστορία του, όμως, δεν σταματά στους μοναχούς. Το 1922, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το μετοχιακό συγκρότημα παραχωρήθηκε για την εγκατάσταση προσφύγων από την Καππαδοκία. Έτσι, ο χώρος που άλλοτε εξυπηρετούσε τις ανάγκες της μονής, έγινε τόπος νέας αρχής για ανθρώπους που ξεριζώθηκαν από τις πατρίδες τους και έφεραν μαζί τους μνήμες, παραδόσεις και πίστη.

Το χωριό Ζωγράφου οφείλει την ονομασία του στην ομώνυμη αγιορειτική μονή. Σήμερα, εκτός από τον πύργο, σώζονται ακόμη σημαντικά στοιχεία του παλιού μετοχιακού συγκροτήματος: ο μετοχιακός ναός προς τιμήν του Αγίου Γεωργίου, χτισμένος το 1842, μια πετρόκτιστη βρύση του 1853, καθώς και κοληγόσπιτα του 19ου αιώνα.

Ο πύργος αποκαταστάθηκε το 1996, όταν η 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων πραγματοποίησε εργασίες στερέωσης, συντήρησης και αποκατάστασης, στο πλαίσιο της προστασίας του μνημείου. Χάρη σε αυτές τις παρεμβάσεις, το κτίσμα εξακολουθεί να δεσπόζει στον οικισμό και να θυμίζει πως η Χαλκιδική δεν είναι μόνο θάλασσα και καλοκαίρι, αλλά και τόπος με βαθιά ιστορικά στρώματα.

Στο βίντεο και στις φωτογραφίες που συνοδεύουν το θέμα, ο φακός καταγράφει τον πύργο, τα πέτρινα σημάδια του χρόνου και το περιβάλλον του χωριού. Κάθε γωνιά του μοιάζει να κρατά μια άγνωστη ιστορία. Από τους μοναχούς της Μονής Ζωγράφου μέχρι τους πρόσφυγες της Καππαδοκίας, ο ίδιος τόπος έγινε καταφύγιο, μνήμη και σύμβολο αντοχής.

Ο πύργος της Ζωγράφου παραμένει ένας σιωπηλός μάρτυρας αιώνων. Ένα μνημείο που αξίζει να αναδειχθεί περισσότερο, όχι μόνο ως αρχιτεκτονικό κατάλοιπο, αλλά ως κομμάτι της ταυτότητας της Χαλκιδικής.