Ένα νέο αυστηρό πλαίσιο για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους παρουσίασε η κυβέρνηση, θέτοντας ως βασικό στόχο την προστασία των παιδιών από τους κινδύνους του ψηφιακού εθισμού. Το μέτρο προβλέπει την απαγόρευση πρόσβασης σε social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, με ορίζοντα εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027.
Το σχέδιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή και διεθνή τάση αυστηρότερης ρύθμισης του ψηφιακού περιβάλλοντος για ανηλίκους, καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες για τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και την ανάπτυξή τους.
Πώς θα λειτουργεί το μέτρο
Η εφαρμογή της απαγόρευσης δεν θα γίνει άμεσα και οριζόντια. Αντίθετα, θα βασιστεί κυρίως στη συνεργασία με τις ίδιες τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίες θα υποχρεωθούν να εγκαταστήσουν αξιόπιστα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας.
Στην πράξη:
- Οι πλατφόρμες θα πρέπει να ελέγχουν την ηλικία των χρηστών.
- Ανήλικοι κάτω των 15 ετών δεν θα μπορούν να δημιουργούν ή να διατηρούν λογαριασμούς.
- Θα πραγματοποιηθεί επανεπαλήθευση (re-verification) των ήδη υπαρχόντων λογαριασμών.
- Λογαριασμοί με ψευδή στοιχεία ηλικίας θα αποκλείονται.
Το κράτος δεν θα ελέγχει απευθείας τους χρήστες, αλλά θα εποπτεύει τη συμμόρφωση των εταιρειών μέσω των αρμόδιων αρχών, σε συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.
Κυρώσεις για τις εταιρείες
Σε περιπτώσεις παραβίασης των κανόνων προβλέπονται αυστηρές κυρώσεις:
- Πρόστιμα έως και 6% του παγκόσμιου τζίρου
- Ημερήσια πρόστιμα μέχρι συμμόρφωσης
- Περιορισμοί λειτουργίας
- Πρόσθετες κυρώσεις για παραβίαση προσωπικών δεδομένων
Ο ρόλος των γονέων
Κομβικός θεωρείται ο ρόλος των γονέων, καθώς η εφαρμογή του μέτρου δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στους τεχνικούς περιορισμούς. Εργαλεία όπως το KidsWallet θα δίνουν τη δυνατότητα ελέγχου και συναίνεσης, ωστόσο η καθημερινή εποπτεία παραμένει ευθύνη της οικογένειας.
Η πολιτεία τονίζει ότι η ρύθμιση δεν λειτουργεί ως «ψηφιακή αστυνομία», αλλά ως υποστηρικτικό πλαίσιο για την ενίσχυση της γονικής προστασίας.
Γιατί λαμβάνεται το μέτρο
Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η υπερβολική χρήση των social media μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ψυχική υγεία των παιδιών. Μελέτες συνδέουν τη συχνή χρήση με:
- αυξημένο άγχος και κατάθλιψη
- διαταραχές ύπνου
- κοινωνική απομόνωση
- έκθεση σε cyberbullying
Παράλληλα, έρευνες καταδεικνύουν ότι η πρώιμη χρήση smartphone σχετίζεται με αυξημένους κινδύνους ψυχολογικών προβλημάτων.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η πρωτοβουλία ευθυγραμμίζεται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία και ειδικότερα με τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act), που επιβάλλει αυξημένες υποχρεώσεις στις μεγάλες πλατφόρμες για την προστασία ανηλίκων.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζεται και η καθιέρωση ενός ενιαίου «ψηφιακού ορίου ενηλικίωσης», καθώς και η ανάπτυξη κοινών συστημάτων επαλήθευσης ηλικίας.
Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής
Το σχέδιο προβλέπει:
- Διαβούλευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο εντός του 2026
- Ψήφιση της νομοθεσίας μέσα στο ίδιο έτος
- Περίοδο προσαρμογής για τις πλατφόρμες
- Πλήρη εφαρμογή από τις αρχές του 2027
Η κυβέρνηση επισημαίνει ότι η μετάβαση θα είναι σταδιακή, ώστε να διασφαλιστεί η τεχνική ετοιμότητα και η συμβατότητα με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Ένα μέτρο με μακροπρόθεσμο στόχο
Παρότι η απαγόρευση δεν αναμένεται να εξαλείψει πλήρως το πρόβλημα, εκτιμάται ότι θα περιορίσει σημαντικά την έκθεση των ανηλίκων στα social media και θα ενισχύσει την ευθύνη των τεχνολογικών εταιρειών.
Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για την προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον, σε μια εποχή όπου η καθημερινότητά τους μεταφέρεται όλο και περισσότερο στον online κόσμο.
