Αλυσιδωτές επιπτώσεις προκαλεί στην αγορά ακινήτων στη Χαλκιδική η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την εκτός σχεδίου δόμηση, με τον απόηχο να γίνεται ήδη αισθητός σε ιδιοκτήτες, επαγγελματίες της αγοράς και μικρές τουριστικές επιχειρήσεις. Στην πράξη, χιλιάδες ακίνητα κινδυνεύουν να χάσουν τη δυνατότητα δόμησης, δημιουργώντας κλίμα αβεβαιότητας και πάγωμα συναλλαγών.
Στη Χαλκιδική, όπου η ανάπτυξη βασίστηκε διαχρονικά στη μικρής κλίμακας ιδιωτική πρωτοβουλία, το νέο πλαίσιο πλήττει κυρίως τους μικρομεσαίους ιδιοκτήτες. Πολλοί διαθέτουν ένα ή δύο ακίνητα εκτός σχεδίου, προερχόμενα από γονικές παροχές ή κληρονομιές, τα οποία λειτουργούσαν ως οικογενειακή περιουσία ή ως μέσο συμπληρωματικού εισοδήματος μέσω μικρών τουριστικών καταλυμάτων. Με τις νέες προϋποθέσεις, μεγάλο μέρος αυτής της περιουσίας απαξιώνεται, ενώ η δυνατότητα μικροεπένδυσης στον τουρισμό περιορίζεται δραστικά.
Ο Πρόεδρος των Μεσιτών Κτηματομεσιτών Χαλκιδικής, Γρηγόριος Βασ. Στιβαχτάρης, περιγράφει την κατάσταση ως «τραυματική για τη μεσαία τάξη της περιοχής». Όπως τονίζει: “Η απόφαση του ΣτΕ για την εκτός σχεδίου δόμηση μετατρέπει ακίνητα που οικογένειες απέκτησαν με νόμιμο τρόπο σε μη οικοδομήσιμα. Χιλιάδες ιδιοκτήτες βρίσκονται ξαφνικά χωρίς δυνατότητα αξιοποίησης της περιουσίας τους, ενώ οι μικρές, τοπικές επενδύσεις στον τουρισμό βρίσκονται σε πλήρη αδιέξοδο. Αυτή η κατάσταση εκμηδενίζει την αξία περιουσιών που αποτελούν ερείσματα για τη μεσαία τάξη της Χαλκιδικής”.
Το ζήτημα συνδέεται άμεσα και με τη στεγαστική κρίση. Στη Χαλκιδική δεν έχουν γίνει επεκτάσεις σχεδίων πόλεως εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, γεγονός που έχει οδηγήσει σε έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών προς ενοικίαση. Νέοι άνθρωποι, οικογένειες και εργαζόμενοι στον τουρισμό δυσκολεύονται να βρουν στέγη, ενώ ο περιορισμός της εκτός σχεδίου δόμησης επιτείνει το πρόβλημα, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο την προσφορά κατοικιών.
Παράλληλα, επαγγελματίες της αγοράς επισημαίνουν ότι το νέο πλαίσιο ευνοεί τις μεγάλες επενδύσεις, καθώς όσοι διαθέτουν μεγάλα κεφάλαια και εκτάσεις μπορούν να προσαρμοστούν ευκολότερα στις νέες απαιτήσεις. Αντίθετα, οι τοπικοί ιδιοκτήτες και μικροεπενδυτές βρίσκονται χωρίς εναλλακτικές, με αποτέλεσμα να εντείνεται η συγκέντρωση της δραστηριότητας σε λίγα χέρια.
Σύμφωνα με την ερμηνεία της απόφασης του ΣτΕ, οικοδομικές άδειες εκτός σχεδίου μπορούν πλέον να εκδίδονται μόνο όταν το γήπεδο διαθέτει πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο αναγνωρισμένο με Προεδρικό Διάταγμα. Η μεταβολή αυτή ανατρέπει πρακτικές δεκαετιών, πάνω στις οποίες στηρίχθηκαν χιλιάδες συναλλαγές. Το αποτέλεσμα είναι ανασφάλεια δικαίου, πάγωμα αγοραπωλησιών και καθυστερήσεις στην έκδοση αδειών.
Στο ήδη βεβαρημένο τοπίο προστίθενται τα προβλήματα των πολεοδομιών της Χαλκιδικής, οι οποίες παραμένουν υποστελεχωμένες, με καθυστερήσεις μηνών στην εξυπηρέτηση αιτημάτων. Την ίδια στιγμή, το “δίδυμο” δρόμοι και εκτός σχεδίου δόμηση παραμένει άλυτο, καθώς ακόμη και ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι σε πολλές περιοχές δεν διαθέτουν πλήρη νομική κατοχύρωση, καθιστώντας το νέο καθεστώς δυσκολότερα εφαρμόσιμο.
Στην τοπική αγορά κυριαρχεί η εκτίμηση ότι, χωρίς άμεσο μεταβατικό πλαίσιο και σαφείς οδηγίες από την Πολιτεία, μεγάλος αριθμός ακινήτων εκτός σχεδίου στη Χαλκιδική κινδυνεύει να καταστεί μη οικοδομήσιμος. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην αγορά ακινήτων, αλλά επεκτείνονται στη στέγη, στον τουρισμό και συνολικά στην τοπική οικονομία, διαμορφώνοντας ένα νέο, αβέβαιο τοπίο για την ανάπτυξη της περιοχής.
