Στα σκουπίδια το φαγητό, στα ύψη ο λογαριασμός

Γράφει ο Νίκος Τσερκεζίδης
Επιχειρηματίας και τομεάρχης Περιβάλλοντος της ΝΔ Χαλκιδικής

Την ώρα που οικογένειες μετρούν το κόστος του σούπερ μάρκετ και επιχειρήσεις παλεύουν με τα έξοδα λειτουργίας τους, μεγάλες ποσότητες τροφίμων καταλήγουν στα σκουπίδια. Μαζί τους πετάμε χρήματα, νερό, ενέργεια και τον κόπο ανθρώπων που εργάστηκαν για να φτάσουν αυτά τα προϊόντα στο τραπέζι μας.

Η σπατάλη τροφίμων είναι μια καθημερινή οικονομική και περιβαλλοντική απώλεια που έχουμε μάθει να θεωρούμε φυσιολογική. Και αυτό πρέπει να αλλάξει.

Τα στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat στις 29 Σεπτεμβρίου είναι αποκαλυπτικά. Το 2024, στην Ευρωπαϊκή Ένωση παράχθηκαν περίπου 57,9 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων τροφίμων, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 129 κιλά ανά κάτοικο. Το 53% προήλθε από τα νοικοκυριά, ενώ το 12% από εστιατόρια και υπηρεσίες εστίασης.

Οι ποσότητες αυτές περιλαμβάνουν και μη βρώσιμα υπολείμματα. Δεν είναι όλα φαγητό που μπορούσε να καταναλωθεί. Αυτό, όμως, δεν μειώνει την ανάγκη να περιορίσουμε εκείνο το μέρος της απώλειας που μπορούμε να προλάβουμε.

Ως επιχειρηματίας, γνωρίζω ότι ένα προϊόν που αγοράζεται, αποθηκεύεται, προετοιμάζεται και τελικά απορρίπτεται έχει ήδη κοστίσει σε κάθε στάδιο. Ως άνθρωπος που ασχολείται με το περιβάλλον, θεωρώ εξίσου σημαντικό ότι το κόστος του συνεχίζεται και μετά την απόρριψη, με τη συλλογή, τη μεταφορά και τη διαχείρισή του.

Ο λογαριασμός πληρώνεται δύο φορές: πρώτα για να παραχθεί το τρόφιμο και έπειτα για να απομακρυνθεί ως σκουπίδι.

Στη Χαλκιδική αυτή η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία. Η φιλοξενία και η γαστρονομία αποτελούν βασικά στοιχεία της ταυτότητας και της οικονομίας μας. Η αφθονία στο τραπέζι είναι συνδεδεμένη με την παράδοσή μας. Η ποιότητα της φιλοξενίας, όμως, δεν μετριέται από το πόσο φαγητό περισσεύει στο τέλος της ημέρας.

Ένας μπουφές που ανανεώνεται χωρίς σωστό προγραμματισμό, προμήθειες που υπερβαίνουν τις πραγματικές ανάγκες και τρόφιμα που χάνονται στην αποθήκη αποτελούν σημεία στα οποία μια επιχείρηση μπορεί να παρέμβει. Με καλύτερη οργάνωση μπορεί να περιορίσει τα έξοδά της και ταυτόχρονα να μειώσει την περιβαλλοντική της επιβάρυνση.

Δεν διαθέτουμε εδώ στοιχεία που να επιτρέπουν αυθαίρετες εκτιμήσεις για τη σπατάλη στη Χαλκιδική. Χρειαζόμαστε τοπική καταγραφή, ώστε οι παρεμβάσεις να στηρίζονται σε πραγματικές ανάγκες και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Η Ευρώπη έχει ήδη θέσει δεσμευτικούς εθνικούς στόχους έως το 2030: μείωση κατά 30% ανά κάτοικο, συνολικά στο λιανεμπόριο, την εστίαση και τα νοικοκυριά, και κατά 10% στη μεταποίηση και παραγωγή τροφίμων. Παράλληλα, προβλέπεται να συνυπολογίζονται οι μεταβολές στις τουριστικές ροές. Για έναν τόπο όπως η Χαλκιδική, αυτή είναι μια ουσιαστική παράμετρος.

Η δική μου θέση είναι ξεκάθαρη: χρειάζεται συνεργασία της Πολιτείας, της αυτοδιοίκησης, των επαγγελματικών φορέων και των επιχειρήσεων, με πρακτική υποστήριξη και συγκεκριμένο σχέδιο.

Να βοηθήσουμε τις επιχειρήσεις να μετρούν τι απορρίπτουν και γιατί. Να ενισχύσουμε τον σωστό προγραμματισμό αγορών και παραγωγής. Να οργανώσουμε συνεργασίες για τη διάθεση κατάλληλων πλεονασμάτων σε κοινωνικές δομές, με τήρηση των κανόνων ασφάλειας τροφίμων. Να εξασφαλίσουμε χωριστή συλλογή και αξιοποίηση των αναπόφευκτων οργανικών υπολειμμάτων.

Ένας καφέ κάδος αποκτά αξία όταν πίσω του υπάρχει οργανωμένη αποκομιδή, κατάλληλη υποδομή και ενημέρωση του πολίτη.

Αντίστοιχα, μέσα στο σπίτι, ο προγραμματισμός των αγορών, η σωστή συντήρηση και η αξιοποίηση του φαγητού που περισσεύει μπορούν να προστατεύσουν και το οικογενειακό εισόδημα.

Η Χαλκιδική έχει κάθε λόγο να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια. Να συνδέσει την ποιότητα του τουρισμού της με τον σεβασμό στους φυσικούς πόρους και την καλύτερη λειτουργία των επιχειρήσεών της.

Κάθε τρόφιμο που σώζεται πριν γίνει απόβλητο είναι μια μικρή νίκη για την οικονομία, την κοινωνία και το περιβάλλον. Όταν αυτή η προσπάθεια οργανωθεί σε ολόκληρο τον τόπο, το όφελος γίνεται μεγάλο.

Το φαγητό έχει αξία. Ο κόπος που το παράγει έχει αξία. Το νερό και η γη που το προσφέρουν έχουν αξία.

Ήρθε η ώρα αυτή η αξία να φαίνεται στις αποφάσεις μας, πριν καταλήξει στον κάδο.