ΣτΕ «μπλοκάρει» την εκτός σχεδίου δόμηση στη Χαλκιδική
Πάγωμα οικοδομικών αδειών και ανασφάλεια δικαίου
Ρεπορτάζ: Σουζάνα Καζάκα
Σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της εκτός σχεδίου δόμησης, την ασφάλεια δικαίου στην αγορά ακινήτων και την προστασία της ιδιωτικής περιουσίας θέτει ο βουλευτής Απόστολος Πάνας με κοινοβουλευτική ερώτηση προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αναδεικνύοντας το θεσμικό πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί μετά τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και ειδικότερα την απόφαση ΣτΕ 176/2023.
Σύμφωνα με την ερώτηση, ενώ το ισχύον θεσμικό πλαίσιο εκτός σχεδίου δόμησης παραμένει τυπικά σε ισχύ, στην πράξη παρατηρείται ένα de facto πάγωμα οικοδομικών αδειών από πολλές Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ), οι οποίες αρνούνται να εκδώσουν οικοδομικές άδειες ή ακόμη και να παραλάβουν πλήρεις φακέλους μηχανικών, επικαλούμενες αποκλειστικά τη νομολογία του ΣτΕ, χωρίς ρητή νομοθετική αλλαγή.
Ο Απόστολος Πάνας επισημαίνει ότι το Προεδρικό Διάταγμα του 1985 για την εκτός σχεδίου δόμηση εξακολουθεί να αποτελεί βασικό κανονιστικό κανόνα, πάνω στον οποίο στηρίχθηκαν επί δεκαετίες μεταβιβάσεις ακινήτων, επενδύσεις σε γη, αγοραπωλησίες οικοπέδων και η ανάπτυξη της αγροτικής και τουριστικής κατοικίας. Παρ’ όλα αυτά, η πρόσφατη ερμηνεία της πολεοδομικής νομοθεσίας δημιουργεί σοβαρή νομική ανασφάλεια για ιδιοκτήτες και επενδυτές.
Κομβικό ρόλο στο πρόβλημα παίζει το ζήτημα του οδικού δικτύου στους Δήμους. Στη συντριπτική πλειονότητα των Δήμων της χώρας, αλλά και στην Περιφερειακή Ενότητα Χαλκιδικής, δεν έχει ολοκληρωθεί η θεσμική αποτύπωση οδικού δικτύου μέσω των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ) και των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ). Έτσι, ενώ υπάρχουν εδώ και δεκαετίες αγροτικοί δρόμοι, δημοτικοί δρόμοι και επαρχιακές οδοί σε κοινή χρήση, δεν υπάρχει επίσημος νομικός χαρακτηρισμός κοινόχρηστης οδού.
Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι πολλές ΥΔΟΜ να απορρίπτουν αιτήματα για δόμηση εκτός σχεδίου, επικαλούμενες την απουσία νομίμως υφιστάμενης κοινόχρηστης οδού, μεταφέροντας ουσιαστικά το βάρος της διοικητικής αδράνειας στους πολίτες και στους μηχανικούς. Στη Χαλκιδική, το πρόβλημα μεταφράζεται ήδη σε απαξίωση ακίνητης περιουσίας, πάγωμα επενδύσεων σε τουριστικά ακίνητα και σε σοβαρές επιπτώσεις για την τοπική οικονομία και τα τεχνικά επαγγέλματα.
Ο βουλευτής ζητά από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας άμεση θεσμική παρέμβαση ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση εφαρμογής του ισχύοντος πλαισίου εκτός σχεδίου δόμησης μέχρι την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού. Παράλληλα, προτείνει τη δημιουργία μεταβατικού πλαισίου για άρτια και οικοδομήσιμα γήπεδα, την έκδοση δεσμευτικών εγκυκλίων προς τις ΥΔΟΜ και την επιτάχυνση της διαδικασίας για την ολοκλήρωση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων σε όλη τη χώρα.
Η παρέμβαση Πάνα φέρνει στο προσκήνιο το κρίσιμο ερώτημα αν η έλλειψη θεσμικού χαρακτηρισμού του οδικού δικτύου μπορεί να οδηγεί σε άρνηση έκδοσης οικοδομικών αδειών και αν η Πολιτεία οφείλει να προστατεύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη Διοίκηση. Για τη Χαλκιδική, το ζήτημα της εκτός σχεδίου δόμησης συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη του τουρισμού, τις επενδύσεις σε ακίνητα και τη βιωσιμότητα πολλών τοπικών επαγγελμάτων, καθιστώντας αναγκαία μια άμεση και ξεκάθαρη λύση.
