Το πρόσφατο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία επανέφερε αναπόφευκτα στη δημόσια συζήτηση τη σύγκριση με την τραγωδία των Τεμπών. Όχι γιατί τα δύο δυστυχήματα ήταν ίδια, αλλά γιατί ανέδειξαν μια κρίσιμη και συχνά υποτιμημένη παράμετρο των σιδηροδρομικών ατυχημάτων: τον ρόλο του φορτίου και των υλικών που μεταφέρονται σε μια αμαξοστοιχία.
Στην Ισπανία, παρά τη σφοδρή σύγκρουση και τον βαρύ απολογισμό θυμάτων, δεν καταγράφηκε έκρηξη, πυρόσφαιρα ή εκτεταμένη φωτιά μετά το δυστύχημα. Το γεγονός αυτό διαφοροποιεί ουσιαστικά το ισπανικό συμβάν από τα Τέμπη και στρέφει ξανά το ενδιαφέρον στο τι ακριβώς συνέβη στην ελληνική περίπτωση.
Η ισπανική περίπτωση: σύγκρουση χωρίς φωτιά
Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, στο ισπανικό δυστύχημα η σύγκρουση προκλήθηκε έπειτα από εκτροχιασμό τρένου υψηλής ταχύτητας, πιθανόν λόγω τεχνικής αστοχίας της υποδομής. Παρά τη μεγάλη κινητική ενέργεια της σύγκρουσης, δεν ακολούθησε ανάφλεξη.
Οι αμαξοστοιχίες μετέφεραν επιβάτες και τυπικό εξοπλισμό λειτουργίας, χωρίς φορτία που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως επιταχυντές καύσης. Αυτό επέτρεψε:
-
περισσότερο χρόνο αντίδρασης για τους επιβάτες,
-
άμεση πρόσβαση των σωστικών συνεργείων,
-
περιορισμό των συνεπειών που συνδέονται με τη φωτιά και τις τοξικές αναθυμιάσεις.
Η απουσία πυρόσφαιρας δεν ακυρώνει τη βαρύτητα του δυστυχήματος, αλλά αλλάζει τη φύση του.
Τα Τέμπη: όταν η σύγκρουση μετατράπηκε σε πυρκαγιά
Στα Τέμπη, η σύγκρουση της επιβατικής με την εμπορική αμαξοστοιχία εξελίχθηκε σε πολλαπλό συμβάν, καθώς ακολούθησε εκτεταμένη πυρόσφαιρα και φωτιά. Το στοιχείο αυτό αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για την έκταση της τραγωδίας.
Η εμπορική αμαξοστοιχία μετέφερε, σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα, βιομηχανικά προϊόντα, υλικά συσκευασίας, λιπαντικά και εύφλεκτα υλικά λειτουργικής χρήσης. Αν και το φορτίο δεν είχε χαρακτηριστεί συνολικά ως επικίνδυνο, περιλάμβανε ουσίες που, σε συνθήκες βίαιης σύγκρουσης, μπορούν να αναφλεγούν.
Πραγματογνώμονες έχουν επισημάνει ότι:
-
η ταχύτητα ανάπτυξης της πυρόσφαιρας,
-
η ένταση της φωτιάς,
-
και η διάρκεια της καύσης
δεν συνάδουν με απλή ανάφλεξη καυσίμων κίνησης, αλλά παραπέμπουν σε συνδυασμό εύφλεκτων υλικών και συνθηκών σύγκρουσης.
Η κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στα δύο δυστυχήματα
Η σύγκριση Τεμπών και Ισπανίας αναδεικνύει ένα σαφές στοιχείο:
η παρουσία ή απουσία εύφλεκτου φορτίου μπορεί να καθορίσει όχι μόνο το μέγεθος της καταστροφής, αλλά και τις πιθανότητες επιβίωσης μετά τη σύγκρουση.
Στην Ισπανία, η τραγωδία περιορίστηκε στη σύγκρουση.
Στα Τέμπη, η σύγκρουση ακολούθησε φωτιά, εγκλωβισμός και θερμική καταστροφή.
Αυτός είναι και ο λόγος που τα Τέμπη παραμένουν μοναδική περίπτωση στα ευρωπαϊκά δεδομένα των τελευταίων δεκαετιών.
Ανοιχτά ερωτήματα που παραμένουν
Η ισπανική εμπειρία φέρνει ξανά στο προσκήνιο ερωτήματα που παραμένουν ενεργά για την ελληνική τραγωδία:
-
ποια υλικά μεταφέρονται στις εμπορικές αμαξοστοιχίες,
-
πώς δηλώνονται και πώς ελέγχονται,
-
και αν τα πρωτόκολλα ασφαλείας λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τον κίνδυνο ανάφλεξης σε περίπτωση σύγκρουσης.
Ερωτήματα που δεν αφορούν μόνο το παρελθόν, αλλά και την πρόληψη μελλοντικών τραγωδιών.
Γράφει η Ζωή Γανίτη
