γράφει η Ζωή Γανίτη
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία επιτραπέζιων ελιών στέλνει σαφές μήνυμα προς τις Βρυξέλλες: η συμφωνία ΕΕ Mercosur δεν αποτελεί μια ουδέτερη εμπορική πράξη αλλά ένα μέτρο που πλήττει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής αγροδιατροφικής παραγωγής.
Οι κορυφαίες οργανώσεις του κλάδου, ASEMESA από την Ισπανία, ASSOM από την Ιταλία και ΠΕΜΕΤΕ από την Ελλάδα, εκφράζουν την κατηγορηματική τους αντίθεση στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο τομέας των επιτραπέζιων ελιών στο πλαίσιο της συμφωνίας. Προειδοποιούν ότι πρόκειται για άμεση απειλή στην ανταγωνιστικότητα, στην απασχόληση και στη βιωσιμότητα ενός κλάδου στρατηγικής σημασίας για χιλιάδες αγροτικές περιοχές της Ευρώπης.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό θεωρείται το γεγονός ότι, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ευρωπαϊκός κλάδος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δασμούς και εμπόδια πρόσβασης σε τρίτες αγορές, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδέχεται μια συμφωνία που δημιουργεί άνισους όρους ανταγωνισμού εις βάρος των Ευρωπαίων παραγωγών και μεταποιητών.
Η συμφωνία προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των δασμών στις επιτραπέζιες ελιές από τις χώρες της Mercosur σε βάθος επταετίας, ξεκινώντας από το σημερινό επίπεδο του 12,8 τοις εκατό. Αυτό σημαίνει ότι προϊόντα τρίτων χωρών θα εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά με όρους ευνοϊκότερους από εκείνους που αντιμετωπίζει η ίδια η ευρωπαϊκή παραγωγή. Την ίδια στιγμή, οι αγορές της Mercosur παραμένουν ουσιαστικά κλειστές για τις ευρωπαϊκές επιτραπέζιες ελιές, οι οποίες συνεχίζουν να επιβαρύνονται με δασμούς περίπου 12,6 τοις εκατό, ακυρώνοντας στην πράξη την αρχή της αμοιβαιότητας.
Η ασυμμετρία αυτή είναι ακόμη πιο έντονη σε στρατηγικές αγορές όπως η Βραζιλία, μία από τις μεγαλύτερες καταναλώτριες επιτραπέζιων ελιών παγκοσμίως. Εκεί, τα ευρωπαϊκά προϊόντα παραμένουν ουσιαστικά αποκλεισμένα, την ώρα που άλλοι διεθνείς ανταγωνιστές επωφελούνται από προνομιακές εμπορικές συμφωνίες.
Σύμφωνα με τις τρεις οργανώσεις, η συμφωνία έχει διπλό αρνητικό αποτέλεσμα. Από τη μία πλευρά περιορίζει δραστικά τις εξαγωγικές δυνατότητες των ευρωπαϊκών επιτραπέζιων ελιών σε βασικές αγορές. Από την άλλη εντείνει τον ανταγωνισμό εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της προνομιακής εισόδου προϊόντων από τρίτες χώρες. Το αποτέλεσμα είναι ισχυρές πιέσεις στη μεταποιητική βιομηχανία, στις θέσεις εργασίας, στην κερδοφορία των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και στην κοινωνική συνοχή ολόκληρων αγροτικών περιοχών, σε έναν κλάδο που έχει αποδείξει τη διεθνή του δυναμική και τη συμμόρφωσή του με τα αυστηρά ευρωπαϊκά κοινωνικά, περιβαλλοντικά και πρότυπα ασφάλειας τροφίμων.
Η συμφωνία επηρεάζει άμεσα και τη Χαλκιδική, μια περιοχή όπου η επιτραπέζια ελιά αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας και χαρακτηρίζεται από σχεδόν μονοκαλλιέργεια της πράσινης ελιάς. Χιλιάδες παραγωγοί, εργαζόμενοι στη μεταποίηση και οικογένειες που ζουν από τον συγκεκριμένο κλάδο βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο συμπίεσης τιμών, απώλειας αγορών και αυξημένου ανταγωνισμού από εισαγόμενα προϊόντα χαμηλότερου κόστους. Για τη Χαλκιδική, το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό αλλά απολύτως υπαρξιακό για τη βιωσιμότητα της αγροτικής της οικονομίας.
Οι ASEMESA, ASSOM και ΠΕΜΕΤΕ βρίσκονται στο τελικό στάδιο σύστασης νέας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Επιτραπέζιας Ελιάς, με στόχο τον συντονισμένο διάλογο με τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την υπεράσπιση των κοινών συμφερόντων του κλάδου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Υπό το πρίσμα των εξελίξεων, οι τρεις οργανώσεις καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επανεξετάσουν άμεσα τη μεταχείριση των επιτραπέζιων ελιών στη συμφωνία ΕΕ Mercosur, να διορθώσουν τις υφιστάμενες ανισορροπίες και να αποτρέψουν περαιτέρω ζημίες σε έναν τομέα στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή οικονομία, την απασχόληση και την επιβίωση των αγροτικών περιοχών.
Για την ευρωπαϊκή ελαιοπαραγωγή και για περιοχές όπως η Χαλκιδική, το διακύβευμα δεν είναι απλώς εμπορικό. Είναι ζήτημα επιβίωσης.
