Μια φωτογραφία. Τρεις άνδρες. Ένα ψάρι σχεδόν 300 κιλών. Και πίσω τους, μια ολόκληρη ιστορία που δεν αφορά μόνο μια καλή ψαριά, αλλά τη διατροφική, οικονομική και πολιτισμική ταυτότητα της Ιερισσού.
Η εικόνα, που ήρθε ξανά στο φως μέσα από το Κύτταρο Πολιτισμική Ομάδα Ιερισσού, τραβήχτηκε στις 20 Ιουλίου 1974 και αποτυπώνει έναν μεγάλο τόνο, βάρους περίπου 300 κιλών.
Από αριστερά διακρίνονται οι Νίκος Κορτέσης, Αχιλλέας Βελέντζας και Παναγής Κορτέσης. Το ψάρι της φωτογραφίας είναι τόνος, συγγενικό είδος με το ορκίνι, γεγονός που εξηγεί και τη συχνή σύγχυση στην προφορική παράδοση.
Το ορκίνι (Auxis rochei) είναι πελαγικό ψάρι της οικογένειας των Σκομβριδών (Scombridae), στην οποία ανήκουν και οι τόνοι, οι παλαμίδες και τα κοπάνια. Έχει γεύση που θυμίζει έντονα τον τόνο και από την αρχαιότητα αποτελεί βασικό ψάρι των θαλασσών του Αιγαίου. Κάθε άνοιξη και αρχές καλοκαιριού περνούσε από τον Κόλπο της Ιερισσού, αναζητώντας τροφή και τόπο αναπαραγωγής.
Η παρουσία του στην περιοχή καταγράφεται ήδη από την αρχαιότητα. Ο Αριστοτέλης, στο έργο Περί Ζώων Ιστορίας, περιγράφει τις μεταναστευτικές του συνήθειες, ενώ το ορκίνι απεικονίζεται και σε νομίσματα της αρχαίας Ακάνθου, αποδεικνύοντας τη σημασία του για την τοπική οικονομία.
Στη νεότερη εποχή, το ορκίνι αποτέλεσε βασικό στοιχείο της διατροφής των Ιερισσιωτών. Οι μεγάλες ψαριές, το πάστωμα για τον χειμώνα και η διακίνησή του στις γύρω αγορές χάρισαν στους κατοίκους το παρατσούκλι «Ορκινάδες», ένα όνομα που διατηρείται μέχρι σήμερα ως ζωντανό κομμάτι της συλλογικής μνήμης.
Μια φωτογραφία, λοιπόν, που δεν δείχνει απλώς έναν μεγάλο τόνο, αλλά φωτίζει έναν τρόπο ζωής και μια θαλασσινή παράδοση που σφράγισε την ιστορία της Ιερισσού.
