Βόμβα από τη μελέτη της ΕΕΤΑΑ: Οι Δήμοι σε οικονομική ασφυξία

Μια σημαντική μελέτη που αναμένεται να επηρεάσει τον διάλογο για το μέλλον και τη χρηματοδότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης παρουσίασε η Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ), επιχειρώντας για πρώτη φορά να αποτυπώσει με επιστημονικά δεδομένα το πραγματικό κόστος άσκησης των αρμοδιοτήτων των Δήμων.

Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι οι Δήμοι σε ολόκληρη τη χώρα αντιμετωπίζουν ετήσιο χρηματοδοτικό έλλειμμα ύψους 2,55 δισ. ευρώ, με την ΕΕΤΑΑ να επισημαίνει ότι η έλλειψη αυτή δημιουργεί σοβαρές πιέσεις στη λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών, στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες, αλλά και στην αναπτυξιακή δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών.

Η μελέτη δεν περιορίζεται στην απλή καταγραφή των σημερινών δαπανών των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά επιχειρεί να υπολογίσει τους πραγματικούς πόρους που απαιτούνται ώστε οι Δήμοι να μπορούν να ανταποκριθούν πλήρως στις υποχρεώσεις τους.

Στην ανάλυση λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η αύξηση του ενεργειακού κόστους, ο πληθωρισμός, οι μισθολογικές μεταβολές, αλλά και οι νέες αρμοδιότητες που έχουν μεταφερθεί στους Δήμους τα τελευταία χρόνια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, την τελευταία 15ετία οι Δήμοι έχουν αναλάβει ένα ευρύ φάσμα νέων υποχρεώσεων χωρίς να συνοδευτούν από αντίστοιχη ενίσχυση πόρων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Πολιτική Προστασία, η διαχείριση αδέσποτων ζώων, η ναυαγοσωστική κάλυψη, ο ψηφιακός μετασχηματισμός των υπηρεσιών, αλλά και η εφαρμογή συστημάτων εσωτερικού ελέγχου.

Τα ευρήματα της μελέτης καταγράφουν μια ιδιαίτερα δύσκολη εικόνα για την Αυτοδιοίκηση:

Μόλις το 57,3% των οργανικών θέσεων στους Δήμους είναι καλυμμένο.
Περισσότερες από 46.600 οργανικές θέσεις παραμένουν κενές.
Η δαπάνη για έκτακτο προσωπικό αυξήθηκε κατά 67,7% την περίοδο 2023-2025.
Το 46,4% των λειτουργικών δαπανών αφορά τη μισθοδοσία.
Το 27,2% αφορά ενεργειακό κόστος και υπηρεσίες τρίτων.
Η ΣΑΤΑ παραμένει στα επίπεδα του 2010

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη ΣΑΤΑ, καθώς οι πόροι της παραμένουν καθηλωμένοι στα επίπεδα του 2010, ενώ σε σύγκριση με το 2009 έχουν μειωθεί κατά 85%.

Την ίδια στιγμή, το κόστος των υλικών, των κατασκευών και των έργων συντήρησης έχει αυξηθεί σημαντικά, περιορίζοντας τη δυνατότητα των Δήμων να προχωρούν στις απαραίτητες παρεμβάσεις στις υποδομές τους.

Η μελέτη αναδεικνύει και τη μεγάλη απόσταση της Ελλάδας από τα ευρωπαϊκά δεδομένα.

Οι δαπάνες της ελληνικής Τοπικής Αυτοδιοίκησης αντιστοιχούν μόλις στο 4,01% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται στο 11,27%.

Παράλληλα, η χώρα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ όσον αφορά τη δημοσιονομική αποκέντρωση, γεγονός που περιορίζει την οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων.

Σύμφωνα με τη μελέτη:

1,32 δισ. ευρώ αφορούν το λειτουργικό κόστος των Δήμων, όπως μισθοδοσία, ενέργεια και νέες αρμοδιότητες.
1,23 δισ. ευρώ απαιτούνται για τη συντήρηση και αναβάθμιση βασικών υποδομών, όπως σχολεία, οδικό δίκτυο και δημοτικές εγκαταστάσεις.
Οι προτάσεις για την ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης

Μεταξύ των προτάσεων που κατατίθενται περιλαμβάνονται:

αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ),
ενίσχυση της συμμετοχής της Αυτοδιοίκησης στις δημόσιες δαπάνες στο 8% του ΑΕΠ,
τριετές πρόγραμμα προσλήψεων σε κρίσιμες ειδικότητες,
αυτόματη κάλυψη των μισθολογικών αυξήσεων μέσω κρατικής χρηματοδότησης,
νέο μόνιμο πρόγραμμα χρηματοδότησης έργων και υποδομών,
δημιουργία μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων των Δήμων.

Η μελέτη της ΕΕΤΑΑ έρχεται να ενισχύσει το αίτημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης, όπου κάθε αρμοδιότητα που μεταφέρεται στους Δήμους θα συνοδεύεται από τους απαραίτητους πόρους, το προσωπικό και τα μέσα για την αποτελεσματική άσκησή της.