Χαλκιδική: Τι αλλάζει με το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ-Πού μπαίνουν «φρένα» σε αιολικά και φωτοβολταϊκά

Ιδιαίτερη σημασία για τη Χαλκιδική αποκτά το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, καθώς θεσπίζει αυστηρότερους κανόνες για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών, αιολικών πάρκων και μονάδων αποθήκευσης ενέργειας.

Σε έναν νομό όπου συνυπάρχουν τουριστικές ζώνες υψηλής έντασης, περιοχές NATURA 2000, εκτεταμένα δάση, ακτές, αγροτικές εκτάσεις, αρχαιολογικοί χώροι και περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, οι νέες ρυθμίσεις μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τα δεδομένα για την ανάπτυξη νέων έργων ΑΠΕ.

Το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ τίθεται σε ισχύ με Υπουργική Απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και των Υφυπουργών Νίκου Τσάφου και Μαριλένας Σούκουλη, αντικαθιστώντας ουσιαστικά το χωροταξικό πλαίσιο που ίσχυε από το 2008.

Τι σημαίνει για τη Χαλκιδική το όριο στα φωτοβολταϊκά

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η θέσπιση ανώτατου ορίου στην κάλυψη γης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς.

Το μέγιστο ποσοστό κάλυψης καθορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας.

Αυτό σημαίνει ότι και στην Περιφερειακή Ενότητα Χαλκιδικής η ανάπτυξη νέων φωτοβολταϊκών δεν μπορεί πλέον να προχωρά χωρίς συνολικό χωρικό περιορισμό.

Η πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για έναν νομό όπου η γη αποτελεί ταυτόχρονα παραγωγικό, τουριστικό και περιβαλλοντικό πόρο.

Στόχος είναι να προστατευθούν η αγροτική γη, το τοπίο και η ισορροπία των χρήσεων γης, ώστε η ενεργειακή ανάπτυξη να μη λειτουργεί εις βάρος άλλων δραστηριοτήτων.

Πού δεν θα επιτρέπονται φωτοβολταϊκά

Οι νέοι φωτοβολταϊκοί σταθμοί αποκλείονται, μεταξύ άλλων:

• από προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000
• από δάση και δασικές εκτάσεις
• από υγροτόπους
• από Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους
• από περιοχές προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς
• από ιστορικούς τόπους και αρχαία μνημεία
• από Περιοχές Άνευ Δρόμων
• από ακτές κολύμβησης
• από περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.

Οι απαγορεύσεις αυτές έχουν προφανές ενδιαφέρον για τη Χαλκιδική, λόγω της μεγάλης έκτασης δασικών και προστατευόμενων περιοχών αλλά και της έντονης τουριστικής αξιοποίησης της παράκτιας ζώνης.

Αιολικά και τουρισμός: Η μεγάλη αλλαγή που αφορά και τη Χαλκιδική

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η σύνδεση του νέου Χωροταξικού των ΑΠΕ με το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση νέων αιολικών σταθμών στις περιοχές των κατηγοριών Α και Β του νέου ΕΧΠ Τουρισμού.

Παράλληλα, περιορισμοί προβλέπονται και για εκτός σχεδίου περιοχές όπου προβλέπεται ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού και αναψυχής.

Για τη Χαλκιδική, όπου ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της τοπικής οικονομίας, η συγκεκριμένη διάταξη είναι από τις σημαντικότερες του νέου πλαισίου.

Η χωροθέτηση νέων αιολικών έργων θα πρέπει πλέον να εξετάζεται σε συνδυασμό όχι μόνο με περιβαλλοντικά κριτήρια αλλά και με τον τουριστικό χαρακτήρα κάθε περιοχής.

Αιολικά: Νέες ζώνες αποκλεισμού

Το νέο ΕΧΠ προβλέπει επίσης ότι δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση νέων αιολικών σταθμών, μεταξύ άλλων:

• σε περιοχές άνω των 1.200 μέτρων υψομέτρου
• σε υγροτόπους Ραμσάρ
• σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους
• στους πυρήνες εθνικών δρυμών
• σε συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης
• σε Περιοχές Άνευ Δρόμων
• σε ακτές κολύμβησης
• σε ιστορικούς τόπους
• σε αρχαία και προστατευόμενα μνημεία
• σε περιοχές υδροληψίας νερού
• σε απάτητες παραλίες.

Τι ισχύει στις περιοχές NATURA 2000

Ειδικό ενδιαφέρον για τη Χαλκιδική έχει και το νέο καθεστώς στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας NATURA 2000 που αφορούν την ορνιθοπανίδα.

Σε αυτές τις περιοχές, η εγκατάσταση αιολικών σταθμών θα μπορεί να γίνεται μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον προβλέπεται ρητά από την εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και εφόσον το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 7,5 m/s.

Πρόκειται για μία ακόμη δικλείδα που περιορίζει την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη έργων σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές.

Χαλκιδική: Νέα δεδομένα για επενδύσεις και τοπικές κοινωνίες

Το νέο Χωροταξικό δεν σημαίνει ότι σταματούν οι επενδύσεις σε ΑΠΕ στη Χαλκιδική.

Σημαίνει, όμως, ότι εισάγεται ένα σαφέστερο πλαίσιο για το πού μπορούν να γίνουν και πού όχι.

Για τη Χαλκιδική αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς τα τελευταία χρόνια η συζήτηση για τη χωροθέτηση αιολικών και φωτοβολταϊκών έργων έχει συχνά προκαλέσει αντιδράσεις από τοπικές κοινωνίες, ιδίως όταν τα έργα σχεδιάζονται κοντά σε τουριστικές, δασικές ή περιβαλλοντικά ευαίσθητες ζώνες.

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει συγκεκριμένα όρια, συνδέοντας πλέον την ενεργειακή πολιτική με τον τουρισμό, το περιβάλλον, την αγροτική γη και την προστασία του τοπίου.

Το μεγάλο ερώτημα για τη Χαλκιδική

Το κρίσιμο ζήτημα από εδώ και πέρα είναι η εφαρμογή του νέου ΕΧΠ στην πράξη.

Για τη Χαλκιδική θα πρέπει να αποτυπωθεί με σαφήνεια:

ποιες περιοχές αποκλείονται από νέα έργα ΑΠΕ, ποιες παραμένουν διαθέσιμες υπό προϋποθέσεις και πώς επηρεάζονται οι ήδη σχεδιαζόμενες επενδύσεις.

Ιδιαίτερη βαρύτητα θα έχει και η σύνδεση του νέου Χωροταξικού των ΑΠΕ με το αντίστοιχο πλαίσιο του Τουρισμού, καθώς η Χαλκιδική αποτελεί μία από τις πλέον τουριστικές Περιφερειακές Ενότητες της χώρας.

Η νέα πραγματικότητα, επομένως, δεν αφορά μόνο την παραγωγή «πράσινης» ενέργειας.

Αφορά άμεσα το τοπίο, τον τουρισμό, την αγροτική παραγωγή, το φυσικό περιβάλλον και τελικά το αναπτυξιακό μοντέλο της Χαλκιδικής για τις επόμενες δεκαετίες.